ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 88




                                               

ბაბა-დერვიში

ბაბა-დერვიში - ადამიანის უძველესი სადგომის აღმოჩენის ადგილი აზერბაიჯანში, ქალაქ ყაზახისგან 2 კმ. მოშორებით, მდინარე აღსთაფის მარცხენა ნაპირზე. არქეოლოგიური გათხრები ხორციელდებოდა 1958 წლიდან 1966 წლამდე. შედეგად აქ აღმოჩენილია ადამიანის უძველესი ...

                                               

ბაბექი

ბაბექი, ფაფაქი - სახალხო აჯანყების ბელადი აზერბაიჯანსა და დასავლეთ ირანში დაახლოებით 816-837 წლებში.

                                               

ბაბექის აჯანყება

ბაბექის აჯანყება, დიდი სახალხო ანტიფეოდალური და ანტიარაბული აჯანყება აზერბაიჯანსა და დასავლეთ ირანში. ბაბექის წინამძღოლობით დაახლოებით 816-817 წლებში. მისი მთავარი მონაწილენი იყვნენ ხურამიტების მოძღვრების მიმდევარი გლეხები და ხელოსნები, რომლებიც ...

                                               

ბაქოს ბრძოლა

ბაქოს ბრძოლა - სამხედრო მოქმედებები ერთი მხრივ ისლამურ არმიასა და აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის ძალებს შორის და მეორე მხრივ ბაქოს კომუნის შეიარაღებულ ფორმირებებს, ხოლო მოგვიანებით ცენტრალური კასპიის დიქტატურის ფორმირებებს შორის, რომელთაც ...

                                               

ბაქოს ისტორია

აზერბაიჯანის რესპუბლიკის დედაქალაქი ბაქო ცნობილი იყო ადრეული და განვითარებული შუა საუკუნეების განმავლობაში, როგორც ნავთობის მოპოვებისა და გადამუშავების მნიშვნელოვანი ცენტრი. ეს იყო კასპიის ზღვის უმსხვილესი პორტი. ბაქოს ისტორიის ნათელი პერიოდი მე ...

                                               

ბაქოს კომუნა

ბაქოს კომუნა 1918 - საბჭოთა ხელისუფლება, დამყარებული ბაქოსა და აზერბაიჯანის ზოგიერთ რაიონში 1918 წლის გაზაფხულსა და ზაფხულში. 1917 წლის 31 ოქტომბერს ბოლშევიკების ბაქოს კომიტეტის ინიციატივით ბაქოს საბჭომ მიიღო დადგენილება ხელისუფლების საბჭოს ხელში ...

                                               

ბიშკეკის პროტოკოლი

ბიშკეკის პროტოკოლი - ცეცხლის შეწყვეტის ხელშეკრულება ერთი მხრივ სომხეთსა და მთიანი ყარაბაღის რესპუბლიკას, ხოლო მეორე მხრივ აზერბაიჯანს შორის. ხელშეკრულება დაიდო 1994 წლის 5 მაისს დსთ-ს საპარლამენტო ასამბლეის, ყირგიზეთის პარლამენტის, რუსეთის ფედერა ...

                                               

ბუზეირის გამოქვაბული

ბუზეირის გამოქვაბული - გამოქვაბული აზერბაიჯანში, ლერიკის რაიონში. წარმოადგენს პალეოლითის ხანის პირველ სადგომს თალიშის მთებში. გამოქვაბული განლაგებულია მდინარე ზუვანდჩაის მარცხენა ნაპირზე, დელიქლი-დაშის მთის მწვერვალზე, 3 კილომეტრის მოშორებით ბუზე ...

                                               

განჯა-ყარაბაღული კულტურა

განჯა-ყარაბაღული კულტურა - გვიანდელი ბრინჯაოსა და ადრინდელი რკინის ხანის არქეოლოგიური კულტურა აზერბაიჯანის დასავლეთ რაიონებში, ცნობილია ხოჯალი-ქედიბეკური კულტურის სახელწოდებითაც. მისი შესწავლა დაიწყო XIX საუკუნის 90-იან წლებიდან. ძეგლები 3 ჯგუფად ...

                                               

განჯის აჯანყება

განჯის აჯანყება - აზერბაიჯანში 1920 წელს ბოლშევიკების წინააღმდეგ მოწყობილი აჯანყება, რომელიც მიმდინარეობდა 26-დან 31 მაისამდე განჯაში. ეს იყო რეაქცია აზერბაიჯანის გასაბჭოების წინააღმდეგ. 1918 წლის ივნისში აზერბაიჯანის პირველი მთავრობა ტფილისიდან ...

                                               

განჯის სახანო

განჯის სახანო - აზერბაიჯანული ნახევრად დამოუკიდებელი ფეოდალური სახელმწიფო. წარმოიქმნა ირანელი და თურქი დამპყრობლების წინააღმდეგ აზერბაიჯანელი ხალხის ბრძოლის პერიოდში. განჯის სახანოს პირველი გამგებელი შაჰვერდი-ხანი ზიად-ოღლუს დინასტიიდან იყო. ადრე ...

                                               

გიამიგაიის კლდის მხატვრობა

გიამიგაიის კლდის მხატვრობა - კლდის მხატვრობა, რომელიც მიეკუთვნება ჩვ. წ. IV - I ათასწლეულს და მოიცავს როგორც ბრინჯაოს, ასევე ადრეულ რკინის ხანას. იგი განლაგებულია ორდუბადის რაიონის ტერიტორიაზე, სოფელ ნასირვაზის აღმოსავლეთით, აზერბაიჯანისა და სომხ ...

                                               

გობუსტანის კლდის მხატვრობა

გობუსტანის კლდის მხატვრობა - ეკუთვნის მეზოლითის პერიოდს, ასევე სპილენძის ეპოქას. იგი გობუსტანის ნაკრძალშია. მათი რიცხვი 6000-მდე აღწევს, რომელთა შორის არის ნახატები, რომლებიც 25 ათასი წლისაა.

                                               

გულისტანის საზავო ხელშეკრულება

გულისტანის საზავო ხელშეკრულება - ხელშეკრულება რუსეთის იმპერიასა და სპარსეთს შორის, რომლითაც დამთავრდა რუსეთ-ირანის ომი. ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს სოფელ გულისტანში, ყარაბაღი, ნიკოაი რტიშჩევმა და აბას-მირზამ 1813 წლის 12 ოქტომბერს.

                                               

დამჯილის გამოქვაბული

დამჯილის გამოქვაბული - ნახევრად მომრგვალებული ფორმის გამოქვაბული აზერბაიჯანში, სადაც ცხოვრობდა ქვის ხანის ადამიანი. განლაგებულია ავეის მთის სამხრეთ-აღმოსავლეთით, რომელიც იშლება სოფელ ყაზახის რაიონის დაშ-სალახლიდან მდინარე ხრამამდე. თანამედროვე სა ...

                                               

თალიშ-მუღანის ავტონომიური რესპუბლიკა

თალიშ-მუღანის ავტონომიური რესპუბლიკა – თვითგამოცხადებული ავტონომიური რესპუბლიკა აზერბაიჯანის თალიშებით კომპაქტურად დასახლებულ სამხრეთ ნაწილში. რესპუბლიკა არსებობდა 1993 წლის 21 ივნისიდან 24 აგვისტომდე. სახელმწიფოს დედაქალაქი იყო ლენქორანი, ხოლო პ ...

                                               

თალიშის სახანო

თალიშის სახანო - ფეოდალური სახელმწიფო აზერბაიჯანში. ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის შუა წლებში სამხრეთ-დასავლეთით კასპიისპირეთსი ნადირ-შაჰის სახელმწიფოს დაშლის შედეგად. ხელსაყრელმა გეოგრაფიულმა მდებარეობამ განაპირობა ლენქორანის დაწინაურება; იგი სახანო ...

                                               

თურქმენჩაის ზავი

თურქმენჩაის ზავი - რუსეთსა და ირანს შორის 1828 წელს დადებული ხელშეკრულება, რომლითაც დასრულდა რუსეთ-ირანის 1826-1828 წლების ომი. ხელშეკრულებას ხელი მოაწერეს 1828 წლის 10 თებერვალს სოფელ თურქმენჩაიში, თავრიზის მახლობლად. ირანი ვერ ეგუებოდა 1813 წლი ...

                                               

ილდეღიზიდები

ილდეღიზიდები, ელდეღიზიდები – ფეოდალური დინასტია აზერბაიჯანსა და ჩრდილოეთ ირანში 1136-1225 წლებში. დააარსა შამსადინ ილდეღიზმა. აზერბაიჯანში მთავარად იჯდა ყიზილ-არსლანი, რომელიც ებრძოდა სელჩუკებს, საქართველოსა და შირვანს. ილდეღიზიდების ძლიერება შეა ...

                                               

კავკასიის ისლამური არმია

კავკასიის ისლამური არმია - ოსმალეთის იმპერიის 1918 წლის 10 ივლისს ჩამოყალიბებული სამხედრო დანაყოფი. დანაყოფმა მნიშვნელოვანი როლი ითამაშა პირველ მსოფლიო ომში კავკასიის კამპანიის დროს და სომხეთ-აზერბაიჯანის ომში 1918-20 წწ.

                                               

კავკასიის სახანოები

კავკასიის სახანოები ან აზერბაიჯანული სახანოები - სხვადასხვა სამთავროებად დაყოფილი სპარსეთის ტერიტორიები კავკასიაში, გვიან სეფიანთაგან ყაჯარების დინასტიამდე. სახანოებს, ძირითადად მართავდნენ თურქულენოვანი წარმოშობის ხანები, რომლებიც იყვნენ ირანის შ ...

                                               

კასპიები

კასპიები - იბერიულ-კავკასიური ჯგუფის ტომები, ცხოვრობდნენ აღმოსავლეთ აზერბაიჯანის სტეპებში. პირველად ახსენა ჰეროდოტემ ძვ. წ. V საუკუნეში. მოგვიანებით შეერივნენ მიდიელებს, ალბანელებს და სხვა ტომებს. მათი სახელი ეწოდა კასპიის ზღვის და ძვ. აზერბაიჯან ...

                                               

მანა

მანა - ძველი აღმოსავლეთის სახელმწიფო ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში, თანამედროვე აზერბაიჯანის ტერიტორიაზე. I ათასწლეულის დასაწყისში ურმიის ტბის მიდამოებში არსებობდა სახელმწიფო ტიპის რამდენიმე გაერთიანება. ძვ. წ. IX საუკუნეში მანა გაძლიერდა და ძ ...

                                               

მეჯლისი-უნსი

მეჯლისი-უნსი – ლიტერატურული წრე. მომქმედებდა XIX საუკუნის მეორე ნახევარში ქალაქ შუშაში აზერბაიჯანელი პოეტი ქალის ხურშიდბანუ ნათავანის ხელმძღვანელობით. ლიტერატურული წრე ჩამოყალიბდა 1864 წელს შუშაში, პოეტ ჰაჯი აბას აგაჰის სახლში, პოეტ რაჰიმ-ბეი ფენ ...

                                               

მუღანის სოციალისტური რესპუბლიკა

მუღანის სოციალისტური რესპუბლიკა - მცირე დროით არსებული პრო-ბოლშევიკური სოციალისტური რესპუბლიკა თანამედროვე აზერბაიჯანის სამხრეთ ნაწილში. დედაქალაქი - ლენქორანი. რესპუბლიკა ჩამოყალიბდა იმ ადამიანთა ჯგუფის მიერ ვინც იყო აზერბაიჯანის დემოკრატიული რე ...

                                               

ნახიჩევანის სახანო

ნახიჩევანის სახანო - შეიქმნა სეფიანთა სპარსეთში 1747 წელს. მისი ტერიტორია შეესაბამება უმეტესად თანამედროვე ნახიჩევანის ავტომონიურ რესპუბლიკას და თანამედროვე სომხეთის ვაიოცძორის პროვინციას. სახელწოდება მან მიიღო მთავარი დასახლების ნახჩივანის მიხედვით.

                                               

ნუიდის განძი

ნუიდის განძი 1972 წელს არქეოლოგიული გათხრების მიმდინარეობის პროცესში აღმოაჩინეს. 36 მონეტისაგან შემდგარი განძი ნუიდის ძეგლის ტერიტორიაზე № 11 ქალის სამარხში აღმოაჩინეს. მომცრო დოქში მოთავსებული განძი ქალის გვამის ფეხებთან იყო ჩაფლული. მონეტები სა ...

                                               

ნუიდის ძეგლები

ნუიდის ძეგლები - არქეოლოგიური კომპლექსი, რომელიც მიეკუთვნება ძვ. წ. III–I საუკუნეებს. აღმოჩენილია აზერბაიჯანში, აღსუს რაიონის სოფელ ნუიდის სამხრეთ-დასავლეთით. კომპლექსი შედგება დასახლებისა და სასაფლაოსგან. საერთო ფართობი დაახლოებით 10-12 ჰა. არქე ...

                                               

რესპუბლიკის დღე (აზერბაიჯანი)

რესპუბლიკის დღე - აზერბაიჯანის დემოკრატიული რესპუბლიკის დამოუკიდებლობის გამოცხადების დღე აზერბაიჯანის ეროვნული საბჭოს მიერ. ეს იყო პირველი სეკულარული დემოკრატიული რესპუბლიკა მუსლიმურ აღმოსავლეთში. აზერბაიჯანი დემოკრატიული რესპუბლიკის დაფუძნებელი ...

                                               

რეშთის ხელშეკრულება

რეშთის ხელშეკრულება - დაიდო რუსეთსა და ირანს შორის 1732 წელს. ხელი მოაწერეს 1 თებერვალს ქ. რეშთში. ოსმალეთთან გამწვავებული ურთიერთობის გამო რუსეთის მთავრობა დაინტერესებული იყო ირანთან კავშირით და დაუბრუნა მას კასპიისპირეთის პროვინციები. რუსეთმა მ ...

                                               

რუსეთ-სპარსეთის ომი (1796)

რუსეთ-სპარსეთის ომი 1796 წლის - კონფლიქტი ეკატერინე II-ის პერიოდის რუსეთის იმპერიასა და სპარსეთს შორის, ერთ-ერთი რუსეთ-სპარსეთის ოთხ ომთაგან, რომელსაც რომელიმე მხარისთვის რაიმე გრძელვადიანი შედეგი არ მოჰყოლია.

                                               

რუსტეფესი

რუსტეფესი - ენეოლითის ხანის დასახლება, განლაგებულია აზერბაიჯანის რესპუბლიკის შამქირის რაიონის ენიაბადის დასახლებიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. დასახლება თავისი გეგმით ოვალური ფორმისაა. მისი დიამეტრი შეადგენს 70 მეტრს, ხოლო სიმაღლე აღწევს 4 მეტრს. კულტ ...

                                               

სალარიდები

სალარიდები, მოზაფერიდები - ირანული წარმოშობის დინასტია აზერბაიჯანში X საუკუნის II ნახევარში. 971 წელს შედადიდებმა სალარიდები განდევნეს ირანიდან. სალარიდები შეცვალეს რავადიდებმა, რომლებმაც 981 წელს დაამარცხეს იბრაჰიმ სალარიდი და აზერბაიჯანის დედაქ ...

                                               

საჯიდები

საჯიდები - დინასტია აზერბაიჯანში IX საუკუნის დასასრულსა და X საუკუნის დამდეგს. მისი ფუძემდებელი იყო აბუ ლ-საჯი, რომელიც დაწინაურდა ბაბექის აჯანყების ჩახშობის დროს. 890 წელს ხალიფამ აზერბაიჯანის მმართველად მისი ვაჟი მუჰამადი დანიშნა, რომელიც ქვეყა ...

                                               

სომხურ-თათრული ხოცვა-ჟლეტა (1905-1906)

1905-1906 წლების სომხურ-თათრული ხოცვა-ჟლეტა - სისხლიანი შეტაკებები ამიერკავკასიაში, ეთნიკურ სომხებსა და აზერბაიჯანელებს შორის, 1905 წლის რევოლუციის დროს. ყველაზე ძალადობრივი შეტაკება მოხდა ბაქოში, თებერვალსა და აგვისტოში, და მაისში ნახიჩევანში, 1 ...

                                               

უბატონო თემები

უბატონო თემები - დაღესტნელი ფეოდალების მიერ XVIII საუკუნის პირველ ნახევარში აღმოსავლეთ კახეთში ჩამოყალიბებული თემები. დასახლებული იყო ხუნძებითა და წახებით.

                                               

უზუნ-ობა

დასახლება შესწავლილ იქნა 2015 წელს საერთაშორისო აზერბაიჯანულ-ფრანგული არქეოლოგიური ექსპედიციის მიერ ვალი ბახშალიევისა და კატრინ მარონის ხელმძღვანელობით. ჩატარებული გათხრების შედეგად 2 მ სიღრმეზე აღმოაჩინეს კულტურული ფენა. დასახლება შესწავლილია მხ ...

                                               

ქაბალაქი

წერილობით წყაროებში პირველად გაბალაკის დასახელებით ქალკაქი მოიხსენიება I საუკუნის მეორე ნახევარში, უფრო ზუსტად პლინიუს უფროსის "ბუნების ისტორია" -ში. ქალაქ ხაბალა გაბალაზე II საუკუნეში ასევე მოგვითხრობს პტოლომე თავის გეოგრაფიულ სახელმძღვანელოში. ...

                                               

ქესრანიდები

ქესრანიდები - შირვანშაჰების მეორე მმართველი დინასტია შირვანის ფეოდალურ სახელმწიფოში დიდ ძლიერებას მიაღწია მანუჩაჰრ II-ისა და ახსითანის მმართველობის დროს, როდესაც იგი აზერბაიჯანის დამოუკიდებლობისათვის სელჩუკთა წინააღმდეგ ბრძოლის ცენტრად იქცა. ქესრ ...

                                               

ქვევრებში დამარხვის კულტურა

ქვევრებში დამარხვის კულტურა - არქეოლოგიური კულტურა, წარმოდგენილი ძვ. წ. IV – ახ. წ. VIII საუკუნეების პერიოდში ამიერკავკასიის ტერიტორიაზე, განსაკუთრებით კავკასიის ალბანეთის ტერიტორიაზე. გვერდზე გადაბრუნებულ ძლიერ მოკუნტულ მდგომარეობაში მყოფი მიცვა ...

                                               

ყაზახი (მხარე)

IX საუკუნის არაბი ისტორიკოსის ბალაზურის ცნობით, VIII საუკუნის 30-იან წლებში სარდალმა მარვან იბნ მუჰამადმა მურვან ყრუმ აქ ქალაქი "კასალი" დააარსა ახლანდელი რაიონული ცენტრი ყაზახი მის ადგილზეა, ხოლო სახელწოდება არაბული ტოპონიმის სახენაცვალი ფორმაა. ...

                                               

ყარა-ყოიუნლუ

ყარა-ყოიუნლუ, ოღუზი თურქების მომთაბარე ტომების გაერთიანება, რომელსაც მეთაურობდა ბაჰარლუს ტომი. თავდაპირველად სახლობდნენ ვანის ტბის სამხრეთით; ფეოდალური სახელმწიფო აზერბაიჯანსა და დასავლეთ ირანში. ყარა-ყოიუნლუს ტომები ებრძოდნენ თემურლენგსა და მის ...

                                               

ყარაბაღის სახანო

ყარაბაღის სახანო - ფეოდალური სახელმწიფო აზერბაიჯანში XVIII-XIX საუკუნის დასაწყისში. მდებარეობდა არაქსისა და მტკვრის შუამდინარეთში. დააარსა ფანა ალი-ხანმა 1747 წელს. ყარაბაღის სახანო დროდადრო ავრცელებდა თავის გავლენას განჯის, ერევნის, ნახიჭევანისა ...

                                               

ყარაქეფექთეფე

ყარაქეფექთეფე - ბრინჯაოს ხანის მრავალფენოვანი ძეგლი-დასახლება კურუჩაისა და კენდელენჩაის მდინარეების აუზში ქალაქ ფიზულისთან აზერბაიჯანში. ძეგლი აღმოჩენილი იქნა გ. ისმაილოვოვის მიერ 1961-1971 წლებში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების დროს. გათხრების ...

                                               

ყუბის სახანო

ყუბის სახანო - ფეოდალური სახელმწიფო ჩრდილო-აღმოსავლეთ აზერბაიჯანში. ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის II ნახევარში. 1758-1789 წლებში სახანოს მართავდა ფათალი-ხანი, რომელმაც გააერთიანა აზერბაიჯანის კასპიისპირა მიწები სამხრეთით ქ. არდებილამდე. 1787 წელს ფა ...

                                               

შაქი (ისტორიული ოლქი)

შაქი - ისტორიული ოლქი ჩრდილოეთ აზერბაიჯანში. III-V საუკუნეებში იგი კავკასიის ალბანეთის ოლქი იყო. 654 წელს დაიპყრეს არაბებმა. XIV საუკუნის დასასრულს იხსენიება, როგორც დამოუკიდებელი სახელმწიფო წარმონაქმნი. 1551 წელს ირანმა დაამარცხა და დამოუკიდებლო ...

                                               

შაქის სახანო

შაქის სახანო - ფეოდალური სახელმწიფო აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ ნაწილში XVIII საუკუნის შუა წლებიდან XIX საუკუნის დასაწყისამდე. შეიქმნა აჯი-ჩალაბის მეთაურობით ირანის აგრესიის წინააღმდეგ აზერბაიჯანელი ხალხის ბრძოლის პროცესში. შაქის სახანო იყოფოდა 8 მაღალ ...

                                               

შირვანი

შირვანი, შარვანი - ისტორიული ქვეყანა აზერბაიჯანის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში, კასპიის ზღვის დასავლეთ სანაპიროზე, მტკვრის ჩრდილო-აღმოსავლეთით, პოლიტიკური ცენტრი - ემაზა. შეადგენდა კავკასიის ალბანეთის ნაწილს. ირანის მიერ შირვანის კოლონიზაციისა და აქ ...

                                               

შირვანი საქართველოს სამეფოში

შირვანი საქართველოს სამეფოში - პერიოდი 1124 წლიდან 1239 წლამდე, როდესაც შირვანი საქართველოს სამეფოს პოლიტიკურ გავლენას დაექვემდებარა, რაც დავით IV აღმაშენებლის თურქ-სელჩუკთა წინააღმდეგ დაწყებულმა ექსპანსიებმა განაპირობა. საქართველოში მონღოლთა ბატ ...

                                               

შირვანის სახანო

შირვანის სახანო - ნახევრად დამოუკიდებელი ფეოდალური პოლიტიკური ერთეული, რომელიც შეიქმნა XVIII საუკუნეში აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში ირანის ხელისუფლების დასუსტების შედეგად. იარსება 1748-1820 წლებში. ირანის მიერ შირვანის სამეფოს დაპყრობის შემდეგ მას ...