ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 83




                                               

ყაბარდოული ენა

ყაბარდოული ენა, ყაბარდოულ-ჩერქეზული ენა, აღმოსავლეთ ჩერქეზული ენა - იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის აფხაზურ-ადიღური ჯგუფის ადიღური ქვეჯგუფის ახალდამწერლობიანი ენა. გავრცელებულია ყაბარდო-ბალყარეთის, ყარაჩაი-ჩერქეზეთის, ადიღეს რესპუბლიკებსა და მოზდო ...

                                               

ყაზახური ენა

ყაზახური ენა - ყაზახეთის ოფიციალური ენა. ეკუთვნის თურქულ ენათა ყივჩაყური ჯგუფის ყივჩაყურ-ნოღაურ ქვეჯგუფს. ახლოს ენათესავება ყირგიზულ და ყარაყალპაკურ ენებს. გავრცელებულია ძირითადად ყაზახეთში, აგრეთვე ჩინეთში, მონღოლეთში, რუსეთში, უზბეკეთში და ავღა ...

                                               

ყირგიზული ენა

ყირგიზული ენა, ან ყირგიზული არის ყირგიზი ხალხის ეროვნული და ყირგიზეთის სახელმწიფოს ოფიციალურ ენას. იგი წარმოადგენს თურქულ ენათა ცენტრალურ ჯგუფს.

                                               

ყირიმელი თათრების ენა

ყირიმელი თათრების ენა ან ყირიმული ენა - ყირიმელი თათრების ენა, განეკუთვნება თურქულ ენებს, სავარაუდოდ ალტაური ენათა ოჯახის ფარგლებში შესული. დამწერლობა დაფუძნებულია ლათინურ ანბანსა და კირილიცაზე. ყირიმის რესპუბლიკის ერთ-ერთი სახელმწიფო ენაა.

                                               

შუმერული ენა

შუმერული ენა - შუმერების ენა, რომელზეც საუბრობდნენ სამხრეთ მესოპოტამიაში ძვ. წ. IV ათასწლეულში. დაახლოებით ძვ. წ. XX საუკუნეში შუმერული შეცვალა აკადურმა ენამ და იგი მხოლოდ ქურუმების სარიტუალო და მეცნიერულ ენად დარჩა. საბოლოოდ შუმერული ენა ძველი წ ...

                                               

ჩამორო (ენა)

ჩამორო - ჩამოროს ეთნიკური ჯგუფის ენა. ერთ-ერთი მალაურ-პოლინეზიური ენა. გუამის და ჩრდილოეთ მარიანას კუნძულების ოფიციალური ენა. დამწერლობა ემყარება ლათინურ ანბანს.

                                               

ჩეროკი (ენა)

ჩეროკი - იროკეზული ენა, რომლეზეც ლაპარაკობენ ჩეროკის ტომის ინდიელები. სამხრეთ იროკეზული შტოდან ერთადერთია, რომელიც იხმარება. ენას აქვს თავისებური მარცვლოვანი დამწერლობა, რომელიც სეკვოიამ მოიგონა.

                                               

ჩეჩნური ენა

ჩეჩნური ენა, ჩაჩნური ენა - იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დაღესტნურ ენათა ნახური ჯგუფის ვაინახური ქვეჯგუფის ენა. მასზე 1 354 705 კაცი ლაპარაკობს, რომელთა უმრავლესობა ჩეჩნეთში, ჩრდილო კავკასია სახლობს.

                                               

ჩინური ენა

ჩინური, ან სინ ური ენები ქმნიან სინოტიბეტური ენების ოჯახის პირველადი შტოს ერთ-ერთ ჯგუფს, ხოლო ხსენებული პირველადი შტოს მეორე ჯგუფს კი ტიბეტურ-ბირმული ენები წარმოადგენენ. ჩინურ ენაზე დღესდღეობით დაახლოებით ლაპარაკობს 1.3 მილიარდი კაცი, რომელთა უმე ...

                                               

ჩუვაშური ენა

ჩუვაშური ენა - განეკუთვნება ალთაურ ენათა ოჯახის თურქულ ენებს, ჩუვაშურ ენაზე ლაპარაკობს 1.3 მილიონი ადამიანი. აქვს ორი დიალექტი: ზემო - ვირიალი და ქვემო - ანატრი, რომლებიც, თავის მხრივ, იყოფიან კილოკავებად. თანამედროვე ჩუვაშური ორთოგრაფიის საფუძვე ...

                                               

ცენტრალურ ალასკური იუპიკური ენა

ცენტრალურ ალასკური იუპიკური, - იუპიკების ხალხის ერთ ერთი ენა. გავრცელებულია ალასკის დასავლეთ სანაპიროზე, მდინარეების კუსკოკუიმისა და იუკონის ხეობებში.

                                               

ცენტრალურ ციმბირული იუპიკური ენა

ცენტრალურ ციმბირული იუპიკური ენა - აზიელი ესკიმოსების ენა. შედის ესკიმოსურ-ალეუტური ენების ოჯახში. გავრცელებულია ჩუკოტკის ნახევარკუნძულზე რუსეთი და წმინდა ლავრენტის კუნძულზე აშშ.

                                               

ცენტრალურ-სემიტური ენები

ცენტრალურ-სემიტური ენები - სემიტური ენების საერთაშორისო ჯგუფი, რომელიც მოიცავს არაბულ და ჩრდილო-დასავლეთ სემიტურ ენებს. ის წარმოადგენს სემიტური ენების სამი ძირითადი განშტოებიდან ერთ-ერთს. სემიტური ენების დაყოფის რამდენიმე ვარიანტი არსებობს, მათ შ ...

                                               

ძველი აზერბაიჯანული ენა

ძველი აზერბაიჯანული ენა ან აზერი - მკვდარი ინდოევროპული ენა, რომელიც ირანული ენების ჩრდილოეთ-დასავლეთ ქვედაჯგუფში შედიოდა. XVII საუკუნემდე არსებობდა აზერბაიჯანის სამხრეთით. არ ენათესავება თანამედროვე აზერბაიჯანული ენას, რომელიც თურქული ენების ჯგუ ...

                                               

ძველი იავური ენა

ძველი იავური - იავური ენის უძველესი ფორმა, რომელიც გამოიყენებოდა ცენტრალური იავას აღმოსავლეთ ნაწილში და მთელ აღმოსავლეთ იავაზე. ძველი იავურის სანსკრიპტზე დაფუძნებული შემორჩენილი ნიმუში თარიღდება 450 წლით, ხოლო მთლიანად იავურზე შექმნილი 804 წლის 2 ...

                                               

ძველი ინგლისური ენა

ძველი ინგლისური ენა ანუ ანგლო-საქსური პერიოდი აღნიშნავს ინგლისური ენის განვითარების ისტორიულად განვლილ ერთ-ერთ პერიოდს, მოიცავს დროის მონაკვეთს დაახლ. 449 წლიდან 1066 წლამდე, ნაწილობრივ 1100 წლამდეც კი. ანგლო-საქსური პერიოდი ინგლისური ენის განვით ...

                                               

ძველი ქართული ენა

ძველი ქართული ენა - თანამედროვე ქართულის წინამორბედი ენა. გულისხმობს უძველესი წერილობითი ძეგლების ენას V საუკუნიდან XI საუკუნის ჩათვლით. XII საუკუნიდან XVIII–მდე არსებულ ქართულ ენას საშუალი ქართული ეწოდება. ძველი ქართული ენის საშუალ ქართულად შეცვ ...

                                               

ძონგკხა

ძონგქა, ხანდახან გამოიყენება ასევე: ნგალოპქა, - ბჰუტანის ეროვნული ენა. სიტყვა "ძონგქა" აღნიშნავს ენას რომელზეც საუბრობენ ძონგში. ძონგი არის ციხე-სიმაგრეთა გამორჩეული არქიტექტურა რომელიც ბუტანში შაბდრუნგმა XVII საუკუნეში განავითარა. ძონგქას დამწერ ...

                                               

ხათური ენა

ხათური ენა, პროტოხეთური ენა - წარმოადგენდა ცენტრალური და აღმოსავლეთ ანატოლიის ჩრდილოეთ ოლქებში გავრცელებული უძველესი მკვიდრი მოსახლეობის, პროტოხეთების ენას, რომელიც არ განეკუთვნება ინდოევროპულ ან სემიტურ ენათა ოჯახს. ინდოევროპულ ხეთურ-ლუვიურ ენებ ...

                                               

ხინალუღური ენა

ხინალუღური ენა - ნახურ-დაღესტნურ ენათა ოჯახის ლეზგიური ქვეჯგუფის ენა. გავრცელებულია აზერბაიჯანის რაიონულ ცენტრებში და სოფლებში. ხინალუღურ ენაზე ლაპარაკობს დაახლოებით 1500 კაცი. იგი აზერბაიჯანული ენის დიდ გავლენას განიცდის, რის გამოც ხმოვანთა სისტ ...

                                               

ხუნძური ენა

ხუნძური ენა, ავარული ენა - კავკასიურ ენათა დაღესტნური ჯგუფის ხუნძურ-ანდიური ქვეჯგუფის ენა. გავრცელებულია დაღესტნის რესპუბლიკასა და აგრეთვე აზერბაიჯანში. ხუნძურ ენაზე დაახლოებით 790 000 კაცი ლაპარაკობს. ხუნძურ ენაში განირჩევა დიალექტთა 2 მთავარი ჯ ...

                                               

ხურიტული ენა

ხურიტული ენა არის მკვდარი ენა, რომელიც აღმოსავლეთ თურქეთის ტერიტორიიდან ჩრდილოეთ ერაყამდე იყო გავრცელებული და დღევანდელი ქურთებით დასახლებულ ტერიტორიას მოიცავდა. ის იყო მითანის სამეფოს სახელმწიფო ენა. გარდა ამისა, იგი გამოიყენებოდა ხეთების სამეფო ...

                                               

ჰასანია

ჰასანია - არაბული ენების დიალექტი, რომელზეც ძირითადად საუბრობენ ბენი ჰასანის და ბედუინების ტომების წარმომადგენლები, რომელთა სამფლობელოებიც XV-XVII საუკუნეებში მოიცავდა მავრიტანიისა და დასავლეთ საჰარის თითქმის მთელ ტერიტორიას. ამ რეგიონში მან თითქ ...

                                               

ჰინდი-ურდუ

ჰინდი-ურდუ, ჰინდუსტანი - ინდო-არიული ენა, გამოიყენება როგორც შერეული ენა ჩრდილოეთ ინდოეთსა და პაკისტანში. ის წარმოიშვა დელიში, როგორც ქარი-ბოლის დიალექტი და მის ლექსიკონში მრავლადაა: სპარსულის, არაბულის, სანსკრიტის და ჩაგატაის სიტყვები. ის არის პ ...

                                               

ჰინუხური ენა

ჰინუხური ენა - იბერიულ-კავკასიური ენების დაღესტნურ ენათა ხუნძურ-ანდიურ-დიდოურ ქვეჯგუფის ენობრივი ერთეული. იგი შეიძლება განხილულ იქნეს ასევე, როგორც დიდოური ენის დიალექტი. ჰინუხურ ენაზე ლაპარაკობენ რუსეთის ფედერაციის დაღესტნის რესპუბლიკის წუნტის რ ...

                                               

აიმარა (ენა)

აიმარა - ანდებში მცხოვრები ხალხის, აიმარას ენა. მასზე ამჟამად 2 227 642 კაცი ლაპარაკობს. აიმარა, ესპანურთან და კეჩუასთან ერთად, სახელმწიფო ენაა პერუსა და ბოლივიაში. ასევე გავრცელებულია ჩილესა და ჩრდილოეთ არგენტინაში. ზოგიერთი ლინგვისტი მიიჩნევს, ...

                                               

კეჩუა (ენა)

კეჩუა - სამხრეთ ამერიკელი ინდიელების ენა, რომელიც ეკუთვნის კეჩუას ენათა ოჯახს. სამხრეთი ამერიკის კოლონიზაციამდე კეჩუა იყო ჩინჩას სახელმწიფოს ოფიციალური ენა, ხოლო შემდეგ ჩინჩას დამპყრობელი ინკების სახელმწიფო ტაუანტინსუიუს ოფიციალური ენა გახდა. არს ...

                                               

მაპუდუნგუნი

მაპუდუნგუნი აგრეთვე ცნობილი როგორც არაუკანული ენა - მაპუჩეს ხალხის ენა. გავრცელებულია ცენტრალურ ჩილესა და მის მოსაზღვრე არგენტინის რაიონებში. ამ ენაზე მოსაუბრეთა ზუსტი რაოდენობა უცნობია. ამავე დამწერლობაზე გამოცემული პუბლიკცაციების თანახმად, მათი ...

                                               

ილირიული ენა

ილირიული ენა - ილირიელთა ენა. მიაკუთვნებენ ინდოევროპული ენების ჯგუფს. გაქრა ჯერ კიდევ უძველეს დროში. ანტიკური ხანიდან შემორჩა პირთა და გეოგრაფიული სახელები. ვარაუდობენ, რომ ამ ენის გავრცელების არეალი უნდა ყოფილიყო დღევანდელი ალბანეთის ჩრდილოეთ ნა ...

                                               

კავკასიის ალბანეთის ენა

ალბანური ენა - მკვდარი ენა. განეკუთვნება იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახს. გავრცელებული იყო თანამედროვე აზერბაიჯანისა და დაღესტანის ტერიტორიაზე და წარმოადგენდა ალბანეთის სამეფოს ოფიციალურ ენას. გააჩნდა საკუთარი დამწერლობა. სავარაუდოდ, ალბანური ენა უ ...

                                               

უგარითული ენა

უგარითული ენა - სემიტური ენების ჩრდილო-დასავლური ჯგუფის ერთ-ერთი ენა, რომელზედაც ძვ.წ. II ათასწლეულში ლაპარაკობდნენ ქალაქ უგარითსა და უგარითის სამეფოში. ჩვენამდე მოაღწია თიხის ფირფიტებმა ანბანური ხასიათის უნიკალური სოლისებრი დამწერლობით. ესაა უძვ ...

                                               

ფინიკიური ენა

ფინიკიური ენა - ჩრდილოეთ–დასავლეთ სემიტური ენა. განეკუთვნება ქანაანურ ენათა ჯგუფს. მასზე მეტყველებდნენ ფინიკიელები ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარე ფინიკიასა და მის კოლონიებში. ფინიკიური ენის ძეგლები ძირითადად წარწერებია, რომლებიც ძვ ...

                                               

ხეთური ენა

ხეთური ან ნესილური ენა - მკვდარი ენა, რომელზედაც ლაპარაკობდნენ ხეთები. ხალხი, რომელთაც შექმნეს იმპერია, ცენტრით ქალაქ ხათუსაში, ჩრდილო-ცენტრალურ ანატოლიაში. ეს ენა გამოიყენებოდა ჩვენს წელთაღრიცხვამდე დაახლოებით 1800 წლიდან 1100 წლამდე. არსებობს გ ...

                                               

დაქტილოლოგია

დაქტილოლოგია - მეტყველების თავისებური ფორმა - სიტყვების გამოსახვა ხელის თითების საშუალებით. თავდაპირველად დაქტილოლოგიას მიმართავდნენ ადამიანები, რომლებსაც დუმილის აღთქმა ჰქონდათ დადებული, შემდეგ იგი გამოიყენეს ყრუებთან ურთიერთობისათვის. ყრუ ბავშვ ...

                                               

ვოლაპიუკი

ვოლაპიუკი - ერთ-ერთი ხელოვნური ენა, რომლის გამოყენებასაც ცდილობდნენ საერთაშორისო ენად. იოჰან მარტინ შლაიერის სიტყვებით, 1879 წლის 31 მარტს ღამით მას ძლიერი უძილობა აწუხებდა, მთელი ღამე სახლში დადიოდა და სწორედ ამ დროს შექმნა მან ენის გრამატიკა და ...

                                               

ბირმული ენა

დამწერლობა: ბირმული სახელწოდება: en - Burmese; eo - Birma ენის კოდი: my მოლაპარაკეთა რაოდენობა: > 30 მლნ ბირმული ენა მარცვლოვანი და ტონალურია, აქვს 4 ტონი. სიტყვათა წყობა იზოლირებულია აგლუტინაციის მნიშვნელოვანი ელემენტებით. დამწერლობა მარცვლოვ ...

                                               

ვიეტნამური ენა

ვიეტნამური ენა – ვიეტების ენა. ვიეტნამური არის ვიეტნამის ოფიციალური ენა, სადაც იგი განათლებისა და ერთაშორისი ურთიერთობის ენაა. გავრცელებულია კამბოჯაში, ლაოსში, ტაილანდში, მალაიზიაში, ავსტრალიაში, საფრანგეთში, გერმანიაში, ამერიკის შეერთებულ შტატებ ...

                                               

ტაი ენები

მოიცავს ტაი სიამურ ენას ტაილანდი, ლაოსურ, შანურ ბირმა, ჯუანურ, დუნ-შუის, ლი ჩინეთი, გუანსი და სხვა ენებს. იყოფა ჩრდ. ცენტრალურ და სამხ დას. ქვეჯგუფებად. აგებულებით ჩინურის მსგავსია მაგრამ მათ ახლო ნათესაობას მეცნიერთა უმეტესობა უარყოფს. იზოლირებუ ...

                                               

ძველი ბერძნული ენა

ძველი ბერძნული ენა - ბერძნული ენის განვითარების კონკრეტული ისტორიული საფეხურია, ვინაიდან მასზე ძველ საბერძნეთში არქაულ და კლასიკურ ხანებში მეტყველებენ. ძველი საბერძნეთის ელინისტურ ხანაში საერთო ბერძნულ ენად - კოინედ ჩამოყალიბდა.

                                               

გამოცანა

გამოცანა - ზეპირსიტყვიერების ჟანრი; საგნის ან მოვლენის პოეტური, ნართაული დახასიათება თვით ამ ობიექტის დაუსახელებლად მისი გამოცნობის მიზნით. წარმოშობით გამოცანა პირველყოფილ საზოგადოებას მიეკუთვნება; თავდაპირველად მას საკულტო მნიშვნელობა ჰქონდა, იმ ...

                                               

გრობნიკის ველის ბრძოლა

გრობნიკის ველის ბრძოლა - ლეგენდარული ბრძოლა, რომელიც, სავარაუდოდ, 1242 წელს გაიმართა ხორვატებსა და მონღოლებს შორის. XVI საუკუნეში ჩაიწერა ლეგენდა, რომელიც მოგვიანებით ადრეული რომანტიკული პოემის, გრობნიკის ველის შთამაგონებლად იქცა, რომელიც 1842 წე ...

                                               

თქმულება

თქმულება - ხალხური სიტყვიერების ერთ-ერთი უძველესი ჟანრი, უპირატესად რეალისტური მოთხრობა გარდასულ ამბავზე, ზოგჯერ შეთხზული ამბავიც უძევს საფუძვლად, გვხვდება როგორც პროზაულ, ისე ლექსითი და შერეული სახით. პროზაული თქმულება გადმოცემასა და ლეგენდას უკ ...

                                               

ლეგენდა

ლეგენდა - ზეპირმეტყველების თხრობითი ჟანრი. საფუძვლად უდევს ზღაპრული, სასწაულებრივი ამბავი ან ფანტასტიკური იერსახე. მასში შეიძლება ასახული იყოს წარსული, თანამედროვეობა და მომავალიც. თემატურად: რელიგიური, ისტორიული, გეოგრაფიული, საყოფაცხოვრებო ლეგე ...

                                               

სახალხო მთქმელი

სახალხო მთქმელი - ხალხური სიტყვიერი საგანძურის ზეპირად გადმომცემი, ხშირად მელექსე-მომღერალი. ხალხური მთქმელის ხელობა ძველ საქართველოში თითქმის ყველგან ფართოდ იყო გავრცელებული. ჩვენს დრომდე აღმოსავლეთ მთიანეთში შემორჩა. შეესატყვისება ევროპულ დრუიდ ...

                                               

ყური

ყური - ადამიანისა და ხერხემლიანი ცხოველების სმენისა და წონასწორობის ორგანო, სმენის ანალიზატორის პერიფერიული ნაწილი. არჩევენ შიგნითა, შუა და გარეთა ყურს. შიგნითა ყურს, რომელიც დამახასიათებელია ხერხემლიანთა ყველა კლასის წარმომადგენელისათვის, აქვს რ ...

                                               

Ich bin ein Berliner

"Ich bin ein Berliner" - შეერთებული შტატების პრეზიდენტის ჯონ ფ. კენედის გამოსვლა 1963 წლის 26 ივნისს, დასავლეთ ბერლინში. იგი ფართოდ განიხილება როგორც ყველაზე ცნობილი გამოსვლა ანტიკომუნიზმისა და ცივი ომის ისტორიაში. კენედი მიზნად ისახავდა ხაზი გაე ...

                                               

ჰიტლერამდე დაყვანა

ჰიტლერამდე დაყვანა, ასევე ნაცისტებამდე დაყვანა ან ნაცისტური კარტის თამაში - საკითხის ან არგუმენტის ნიველირების მცდელობა, რომელიც ეფუძნება იმას, რომ ანალოგიური მოსაზრება აღნიშნულ საკითხზე გააჩნდა ადოლფ ჰიტლერს ან ნაციონალ-სოციალისტურ პარტიას. Redu ...

                                               

აბრაკადაბრა

აბრაკადაბრა არის: უაზრი სიტყვები, აბდაუბდა. უაზრო სიტყვა, რომელსაც იყენებდნენ წარმართულ ლოცვებში და აწერდნენ ამულეტებზე; ძველი ებრაელებისა და ბერძნების რწმენით მაგიური ძალა ჰქონდა.

                                               

მანტრა

მანტრა - ინდუისტური სალოცავი ფორმულა, ძირითადად მოკლე, რამდენიმე სიტყვის შემცველი გამონათქვამი სანსკრიტულ ენაზე. მანტრა მიმართულია რომელიმე ღვთაებისადმი და მის განსადიდებლად წარმოითქმის. მანტრების უმეტესობა მარცვალი აუმ-ით იწყება, მაგალითად ერთ-ე ...

                                               

აუმი

აუმ, აგრეთვე ცნობილი როგორც ომ - მარცვალი სანსკრიტულ ენაზე, რომელიც ინდუიზმში, ბუდიზმსა და ჯაინიზმში წმინდად ითვლება. ინდუიზმის ფილოსოფიის მიხედვით მარცვალი აუმ მთელ სამყაროში გამუდმებით ჟღერს, იგია უპიროვნო ბრაჰმანი, ღმერთის ვიბრაციული ფორმა. ღვ ...