ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 80




                                               

სლენგი

სლენგი - მეტყველების არაფორმალური, არასტანდარტული სახეობა, რომელსაც ახასიათებს ახლად გამოგონებული ან ახალი მნიშვნელობით ნახმარი სიტყვები და გამონათქვამები. გამოიყენება სხვადასხვა დაჯგუფებებში.

                                               

გერმანიკული ენები

გერმანიკული ენები - ინდოევროპული ენათა ოჯახის ერთ-ერთი შტო, რომელიც დაახლოებით 15 ენას მოიცავს. გერმანიკული ენები გავრცელებულია ევროპაში, ჩრდილოეთ ამერიკაში, სამხრეთ აფრიკაში და ოკეანეთის ქვეყნებში. სხვადასხვა მონაცემებით, გერმანიკულ ენებს მშობლი ...

                                               

იტალიკური ენები

რომანული ენები ლატინურ-ფალისკური ენები ლათინური ენა ფალისკური ენა უმბრიული ენა მარუკინული ენა საბინური მარსული ენა ვოლსკური ეკვური ენა ოსკური ენა პელიგნური ოსკურ-უმბრიული ენები ხშირად აგრეთვე გვხვდება საბელური ენები სახელით სამხრეთ-პიკენური ვესტი ...

                                               

პალატალიზაცია

პალატალიზაცია არის ენათმეცნიერული ცნება-ტერმინი, რომელიც როგორც სინქრონულ, ასევე დიაქრონულ ენათმეცნიერებაში გამოიყენება. სიტყვა პალატალიზაციის ქვეშ ენათმეცნიერები მოიაზრებენ ენაში არსებულ ბგერათა ასიმილიციის გარკვეულ მოვლენას: ზოგიერთი თანხმოვანი ...

                                               

პალატალური ბგერები

პალატალური ბგერები, სასისმიერი, შუასასისმიერი ბგერები, რომლებიც წარმოითქმება შუა ენის აწევით მაგარი სასისაკენ. ქართულში პალატალური ბგერებია ე, ი და ჲ თანხმოვანი - ზოგ დიალექტში.

                                               

ფინურ-უნგრული ენები

ფინურ-უნგრული ენები, უნგრულ-ფინური ენები, ფინურ-მადიარული ენები - ურალურ ენათა ოჯახის ერთ-ერთი ჯგუფი. გავრცელებულია ჩრდილო-აღმოსავლეთ ევროპაში, ვოლგა-კამის აუზის უდიდეს ნაწილში, შუა და ქვემო ობის აუზში, დუნაის აუზის მცირე ნაწილში. ფინურ-უნგრულ ენ ...

                                               

ფონოლოგია

ფონოლოგია არის სტრუქტურული ენათმეცნიერების საფუძველზე წარმოქმნილი სამეცნიერო დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის ენაში არსებულ ბგერათა მნიშვნელობის განმასხვავებელ ფუნქციას. თუ ფონეტიკა მეტყველებაში ფონემათა რეალიზაციითაა დაკავებული, ფონოლოგია ცდილობს ...

                                               

კონცევიჩის სისტემა

კონცევიჩის სისტემა - კორეული ენის კირილური ანბანის მეშვეობით ტრანსკრიბირების სისტემური კრებული. ეს სისტემა შეიმუშავა რუსმა აღმოსავლეთმცოდნემ, კორეისტმა ლევ კონცევიჩმა. აღსანიშნავია, რომ ლევ კონცევიჩი ეყრდნობოდა უფრო ადრეულ ტრანსკრიფციას, რომლის შ ...

                                               

კორეული ენის რომანიზაცია

კორეული ენის რომანიზაცია - ლათინური ანბანის ასო-ნიშნების გამოყენება კორეული სიტყვების ჩასაწერად, რომლებიც შესრულებულია ჰანგულზე ანდა იმავე ხანჩაზე. ლათინური ანბანის კორეული სახელწოდება არის "რომაჯა" და სიტყვასიტყვით ითარგმნება როგორც რომაული ასოები.

                                               

ჩინურის არაბული ტრანსკრიფცია

ჩინურის არაბული ტრანსკრიფცია, ანუ სიაოერძინი - ჩინური ენის იეროგლიფების გადმოსაცემად შექმნილი სატრანსკრიფციო სისტემა, რომელსაც გამოიყენებდნენ ჩინეთის მუსულმანები, - როგორც ჩინურ ენაზე მოლაპარაკენი, ასევე მათ მეზობლად მცხოვრები დუნსიანები და სალარები.

                                               

ვეიდ-ჯაილზი

ვეიდ-ჯაილზი - მანდარინის რომანიზებული სისტემა. შექმნა თომას ვეიდმა XIX საუკუნეში შემუშავებული სისტემიდან. ვეიდ ჯაილზი ინგლისურენოვან სამყაროში XX საუკუნეში ყველაზე გავრცელებული ტრანსკრიფციის სისტემა იყო, რომელსაც იყენებდნენ ჩინეთის შესახებ 1979 წ ...

                                               

ვიეტნამურ-რუსული ტრანსკრიფცია

ვიეტნამური ენიდან საკუთარი სახელებისა და უთარგმნელი რეალიების გადმოსაცემად რუსულ ენაში გამოიყენებენ არა ლათინიზირებულ, არამედ საკუთარ, რუსულ პრაქტიკულ ტრანსკრიფციას. ვიეტნამურის პრაქტიკული ტრანსკრიფციის წესების ყველაზე უფრო ვრცელი ვერსია შემუშავე ...

                                               

ლევ კონცევიჩი

ლევ კონცევიჩი - საბჭოთა და რუსი აღმოსავლეთმცოდნე კორეანისტი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა კანდიდატი. კონეცევიჩის სახელი ცნობილი უპირველეს ყოვლისა კორეული ანბანის, ჰანგულის კირილიცაზე სატრანსლიტერაციო სისტემის შემუშავების გამო. კონცევიჩის სისტემა წარმო ...

                                               

ჰიდეჰიკო ნაკაძავა

ჰიდეჰიკო ნაკაძავა - იაპონელი ფილოლოგი, სლავისტი. ჰიდეჰიკო ნაკაძავას სამეცნიერო სფერო - რუსული ენა, აგრეთვე უკრაინული ენა.

                                               

პალადიუსის სისტემა

პალადიუსის სისტემა - კირილურ შრიფტზე არსებული ჩინური ენის სატრანსკრიფციო სისტემა. ჩინური სატრანსკრიფციო სისტემა შექმნა რუსმა არქიმანდრიტმა და სინოლოგმა პალადიუსმა პიოტრ კაფაროვი, პალადიუსი მუშაობისას ნიკიტა ბიჩურინისა ჰიაცინთი და ვასილი ვასილიევი ...

                                               

პოლივანოვის სისტემა

პოლივანოვის სისტემა - იაპონური სიტყვების დაწერის კირილური ანბანით გადმოტანის სატრანსკრიფციო სისტემა, რომელიც 1917 წელს შექმნა რუსმა აღმოსავლეთმცოდნემ, ცნობილმა იაპონოლოგმა ევგენი დიმიტრის ძე პოლივანოვმა. ევგენი პოლივანოვის სატრანსკრიფციო სისტემა ...

                                               

რომაჯი

რომაჯი - იაპონური დამწერლობის ტრანსლიტერაციის სისტემათა ერთობლიობა, რომლებიც ლათინური ანბანის მეშვეობით იაპონური ენის სიტყვათა ჩასაწერად შეიქმნა.

                                               

ტრანსლიტერაცია

ტრანსლიტერაცია - ერთი დამწერლობის ასოების გადაცემა სხვა დამწერლობის ასოებით. ტრანსლიტერაცია განსხვავდება პრაქტიკული ტრანსკრიფციისაგან უნივერსალურობით. იგი ემყარება არა რომელიმე ენას, არამედ გრაფიკის გარკვეულ სისტემას. ამიტომ ტრანსლიტერაცია არ გან ...

                                               

ჩინური ენის სატრანსკრიფციო სისტემები

ჩინური იეროგლიფებისთვის სატრანსკრიფციო სისტემის შექმნის აუცილებლობა ისტორიულად ჩნდებოდა საკუთარი ფონეტიკური დამწერლობის მქონე ყველა იმ ქვეყანაში, რომელიც ჩინეთთან იწყებდა ან აფართოებდა ორმხრივ ურთიერთობებს. ისტორიული თვალსაზრისით, ჩინურის ტრანსკრ ...

                                               

ალექსანდრე ხოლოდოვიჩი

ალექსანდრე ხოლოდოვიჩი მაისი, 1906, კრონშტადტი - გ. 20 მარტი, 1977, ლენინგრადი) - საბჭოთა რუსი ლინგვისტი, კორეანისტი და იაპონოლოგი, პროფესორი, პეტერბურგის ტიპოლოგიური სკოლის დამფუძნებელი. გრამატიკის სახელმძღვანელოებისა და შრომების ავტორი კორეული დ ...

                                               

მარცვალი

მარცვალი - მეტყველების დანაწევრების ბუნებრივი ერთეული, რომელიც ერთ რიტმიკულ დარტყმად აღიქმება. მარცვალში, ჩვეულებრივ, შედის ერთი ხმოვანი ან ხმოვანი ერთი ან რამდენიმე არახმოვნითურთ: ი-ა, ვარ-დი. მარცვალის ყველაზე ინტენსიურ ნაწილს მწვერვალი ეწოდება ...

                                               

საერთაშორისო ფონეტიკური ანბანი

საერთაშორისო ფონეტიკური ანბანი - ფონეტიკური ნიშნების კრებული, რომელშიც შესულია მსოფლიოს თითქმის ყველა ენის ბგერათა აღმნიშვნელი ნიშნები. იგი შექმნილია ლათინური ანბანის მიხედვით. საერთაშორისო ფონეტიკური ანბანი შეიმუშავა საერთაშორისო ფონეტიკურმა ასო ...

                                               

სიბილანტი

სიბილანტი - სისინის ან შიშინის მსგავსი ჟღერადობის მქონე სამეტყველო ბგერა. ქართულში 10 სიბილანტია. სმენითი შთაბეჭდილებით მათ ყოფენ სისინა და შიშინა სიბილანტებად. სისინა ბგერებს ენა საწარმოთქმო ნაპრალს უქმნის, ჩვეულებრივ ზედა საჭრელი კბილებისა და მ ...

                                               

უმლაუტი

უმლაუტი ს ცნება სხვადასხვანაირად გამოიყენება: უმლაუტს გერმანიკულ ენებში ხმოვნის ცვალებადობის გარკვეულ ხარისხს უწოდებენ. გამონაკლისს წარმოადგენს მხოლოდ გოტური a-უმლაუტი, i-უმლაუტი და u-უმლაუტი. უმლაუტისგან განასხვავებენ ასევე აბლაუტს, რომელსაც სულ ...

                                               

ელიზია

ელიზია - სიტყვის ბოლოკიდური ხმოვნის ჩავარდნა მომდევნო სიტყვის თავკიდური ხმოვნის წინ, მაგ., ფრანგ. l’enfant. ქართულში ელიზია იშვიათია: "მე დ’იმან უნდა ვიბრძოლოთ".

                                               

მორა

მორა ანდა ქრონოს პროტოსი - ანტიკურ ლექსთწყობაში: ყველაზე მოკლე მარცვლის წარმოთქმის ნორმალური გრძლიობა, ლექსში დროის თვლის უმცირესი ერთეული. გამოისახება მოკლე მარცვლის ნიშნით. გრძელი მარცვალი უდრის 2 მორას, ტერფი ქორე - სამ მორას, დაქტილი - ოთხ მო ...

                                               

ფონემა

ფონემა - ერთეული, რომელიც სხვადასხვა მნიშვნელობის მქონე ჟღერადობებს განასხვავებს და სამეტყველო ბგერის სახით აღიქმება. ყოველ ფონემას, ჩვეულებრივ, ერთი სამეტყველო ბგერა შეესაბამება. სხვადასხვა სამეტყველო ბგერა სხვადასხვა ფონემის წარმომადგენლად მხოლ ...

                                               

ფრაზეოლოგია

ფრაზეოლოგია - არის ენათმეცნიერების დარგი, რომელიც შეისწავლის მყარ შესიტყვებებს, მათ წარმოშობა-განვითარებასა და ფუნქციონირებას ენის სისტემაში. მასში მოიაზრება ამა თუ იმ ენის მტკიცედ ჩამოყალიბებული გამონათქვამები, სიტყვათა თავისებური დაკავშირება. ა ...

                                               

სხარტულა

ქართულ ლიტერატურაში ტერმინი სხარტულა ილია ჭავჭავაძემ შემოიღო და დაამკვიდრა. ცნობილია მისივე სხარტულები "რედაქტორი და მისი რაინდი ბაქია" და "გ. თუმანიშვილზედ" და სხვა.

                                               

ფრაზეოლოგიზმი

ფრაზეოლოგიზმი არის სიტყვათა მყარი შესიტყვება, რომელიც დამახასიათებელია ამა თუ იმ ენისათვის, მისი შემადგენელი სიტყვები ისეა დაკავშირებული ერთმანეთთან, რომ გაიგება მთელი ფრაზის მნიშვნელობა და არა მისი შემადგენელი სიტყვების მნიშვნელობა ცალ–ცალკე და ...

                                               

მონტენეგროს ენები

მონტენეგროს ენები - მონტენეგროს 2007 წლის კონსტიტუციის მიხედვით აქვს მხოლოდ ერთი სახელმწიფო ენა – ჩერნოგორიული. 2011 წლის აღწერის მიხედვით მოსახლეობის უმეტესობამ მშობლიურ ენად გამოაცხადა სერბული და მხოლოდ მოსახლეობის 37 %–მა ჩერნოგორიული. ლინგვის ...

                                               

ქვეყნების და ტერიტორიების სია, სადაც ინგლისური ოფიციალური ენაა

სიაში მოყვანილია სუვერენული სახელმწიფოების და დამოკიდებული ტერიტორის ჩამონათვალი, სადაც ინგლისური ― ოფიციალური ენაა. სიაში ჩამოთვლილი ზოგიერთი სახელმწიფო, როგორებიცაა: ინგლისი, ინდოეთი, ირლანდია, ახალი ზელანდია, კანადა და ფილიპინები, ინგლისურ ენა ...

                                               

ენისეის ენები

ენისეის ენები - ციმბირის ენათა პატარა ოჯახი. ამ ენათა ოჯახს ციმბირის სხვა ენებთან ერთად პალეოციმბირული ენების ჯგუფს მიათვლიან. პალეოციმბირული ენების ჯგუფი არ არის ერთი გენეტიკური ერთეული, არამედ ის წარმოადგენს ძველი ციმბირის ნაშთ-ენათა მხოლოდ იმ ...

                                               

აბაზური ენა

აბაზური ენა - იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის აფხაზურ-ადიღური ჯგუფის აფხაზურ-აბაზური ქვეჯგუფის ენა. აბაზური ენის დღე - 14 იანვარი. აბაზური ენა აფხაზურ ენასთან ერთად ქმნის ერთ ენობრივ ერთეულს, მაგრამ ტერიტორიული გათიშულობის გამო აბაზური სალიტერატურ ...

                                               

ადიღეური ენა

ადიღეური ენა, დასავლეთ-ჩერქეზული ენა - იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის აფხაზურ-ადიღური ჯგუფის ადიღური ქვეჯგუფის ახალდამწერლობიანი ენა. გავრცეებულია რუსეთის ფედერაციის რესპულიკა ადიღეში და კრასნოდარის მხარის ტუაფსესა და ლაზარევსკაიას რაიონებში. ადი ...

                                               

ავსტრონეზიული ენები

ავსტრონეზიული ენები - ენათა ოჯახი რომელიც მოიცავს სამხრეთ აზიასა, წყნარ ოკეანეში გაფანტულ კუნძულებსა და ასევე მცირე რაოდენობით კონტინენტურ აზიაში არსებულ ენებს. ამ ჯგუფის ენებზე საუბრობს დაახლოებით 386 მილიონი ადამიანი. ინდოევროპულ, ნიგერო-კონგოლ ...

                                               

აზერბაიჯანული ენა

აზერბაიჯანული ენა - თურქულ ენათა სამხრეთდასავლურ ჯგუფს მიეკუთვნება და წარმოადგენს სახელმწიფო ენას აზერბაიჯანის რესპუბლიკაში. ასევე არის დაღესტანის ერთ-ერთი ოფიციალური ენაც. გარდა ამისა, აზერბაიჯანული ენა არის ყველაზე მნიშვნელოვანი თურქული ენა ირა ...

                                               

ალუტიიკური ენა

ალუტიიკური ენა - სამხრეთ-დასავლეთ ალასკაში ქალაქ ბეთელის მიდამოებში გავრცელებული ენა, ენათესავება იუპიკის ენას. გამოყოფენ ორ დიალექტს, კონიაგსა და ჩუგაჩს. მათგან პირველი გავრცელებულია ალასკის ნახევარკუნძულსა და კოდიაკის კუნძულზე, ხოლო მეორე კენაი ...

                                               

ანდიური ენა

ანდიური ენა - იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის ნახურ-დღესტნურ ენათა ხუნძურ-ანდიურ-დიდოური ქვეჯგუფის ანდიური ქვეჯგუფის ერთ-ერთი ენა. გავრცელებულია დაღესტნის რესპუბლიკის აულებში: ანდი, ღუნხა, ღაღათლი, აშალი, რიკვანი, ჩანხო, ზილო, მუნიბი და ქვანხიდათლ ...

                                               

ანუკი

ანუკი - ავსტრონეზიულ ენათა ჯგუფის ენა. 2001 წლის მონაცემებით ამ ენაზე საუბრობს დაახლოებით 890 ადამიანი. ანუკის ძირითადი გავრცელების არეალია მილნ-ბეის პროვინცია პაპუა-ახალ გვინეაში. ანუკიზე საუბრობს გობობორას ხალხი. ენას სახელი დაერქვა წმინდანის პ ...

                                               

არაბული ენები

არაბული ენების ოჯახი შედგება შემდეგი ჯგუფებისგან: კლასიკური არაბული, რომელიც მოიცავს არაბულის რამდენიმე ნაირსახეობას. ებრაულ-არაბული დიალექტის ვარიანტებს. მალტურს საფაიტიკურ დიალექტს ტაიმანიტი თამუდიკური ლიანური ჰასაიტიკური დიალექტი ანტიკური ან ჩ ...

                                               

არავაკული ენები

არავაკული ენები, ან მაიპურეანი - ენათა ოჯახი, რომელიც გავრცელებულია: კარიბებში ცენტრალურ და სამხრეთ ამერიკაში. მაიპურეანი ჰიპოთეტურად შეიძლება გაერთიანდეს მაკრო-არავაკული ენების გვარში. ენათა ოჯახს მაიპურე ვენესუელაში გავრცელებული მაიპურეს ენის მ ...

                                               

ასტურ-ლეონური ლინგვისტური ჯგუფი

ასტურ-ლეონური - რომანული ენების, დასავლეთ იბერიული ნაწილის, ერთი ლინგვისტური ჯგუფის ზოგადი სახელი. ჯგუფში შემავალ ენებს აქვთ სხვადასხვა სახელები: ასტურიული, ასტურიანუ ან ბაიბელი ესპანეთის პროვინცია ასტურიაში; ლეონის ენა, ლლიონეს, ესპანეთის ლეონის ...

                                               

აფარი ენა

აფარი, აფარი ენა, აფარული ენა - აფრაზიულ ენათა მაკრო ოჯახის, ქუშიტური ენათა ოჯახის, აღმოსავლეთ-ქუშიტური ჯგუფის, საჰო-აფარი ქვეჯგუფის ენა. გავრცელებულია ქვეყნებში: ჯიბუტში, ერიტრეასა და ეთიოპიაში.

                                               

აფრიკაანსი

აფრიკაანსი - ინდოევროპული ენა, წარმოშობილია ნიდერლანდური ენისაგან და კლასიფიცირდება როგორც ქვემო ფრანკულ დასავლეთ გერმანული, ძირითადად ამ ენაზე საუბრობენ სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკასა და ნამიბიაში, მცირე ოდენობით საუბრობენ ბოტსვანაში, ანგოლაში, სვ ...

                                               

აფხაზური ენა

აფხაზური ენა - იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის აფხაზურ-ადიღური ჯგუფის აფხაზურ-აბაზური ქვეჯგუფის ენა. აფხაზური ენის დღე - 27 ოქტომბერი. აფხაზურ ენაზე ლაპარაკობენ საქართველოსა აფხაზეთის ავტონომიური რესპუბლიკა და თურქეთში. საქართველოში ამ ენაზე მოლაპ ...

                                               

აქადური ენა

აქადური ენა - სემიტურ ენათა ჩრდილო-აღმოსავლურ შტოს განეკუთვნება. აქვს ორი დიალექტი - ასურული და ბაბილონური. ამის გამო მას ასურულ-ბაბილონურ ენასაც უწოდებენ. აქადური ცნობილია ჩვ. წ მდე XXIV-XXI საუკუნეების ლურსმული დამწერლობის ძეგლებით. ეს ძეგლები ...

                                               

აწინკნური ენა

აწინკნური ენა - აწინკნების, ბოშების ენა. განეკუთვნება ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ინდური ჯგუფის ახალინდურ ენათა შტოს. ამ ენათაგან ყველაზე ახლოს დგას ჰინდი ენასთან. მას შემდეგ, რაც აწინკნებმა ინდოეთი დატოვეს, მიგრაციის კვალობაზე ფონეტიკაში, მორფოლოგი ...

                                               

ბავარიული ენა

ბავარიული ენა - ენა, რომელიც მიეკუთვნება სამხრეთ-გერმანული ენების ჯგუფს. ენობრივ მიმართებაში ერთ-ერთი ყველაზე შორეული დიალექტია სტანდარტული გერმანული ენისა. მისი სათავეა ენა, რომელზედაც საუბრობდნენ ბავარიელი ტომები. ბავარიული ენა იყოფა 3 მსხვილ დ ...

                                               

ბანტოიდური ენები

ბანტოიდური ენები - აფრიკის ენების კლასიფიკაციის მიხედვით, ბენუე-კონგოს ენების სავარაუდო ნაწილი. ტერმინი პირველად გოტლიბ კრაუზემ 1895 წელს ბანტუე ენების მსგავსი ლექსიკონის მქონე ენების აღსანიშნავად გამოიყენა. 1963 წელს, ჯოზეფ გრინბერგმა თავის ნაშრ ...