ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 76




                                               

თავის ტვინის პარკუჭები

თავის ტვინის პარკუჭები - პირვანდელი ტვინის არხის სახეცვლილება, თავის ტვინის სისქეში მოთავსებული ღრუები. არსებობს ოთხი თავის ტვინის პარკუჭი: ორი გვერდითი, მესამე და მეოთხე. ოთხივე პარკუჭი ერთმანეთთანაა დაკავშირებული. გვერდითი პარკუჭები უერთდება მე ...

                                               

თიროზინკინაზული რეცეპტორები

თიროზინკინაზულ რეცეპტორებს შეუძლია ერთზე მეტი სასიგნალო გზის მყისვე ჩართვა, ისინი უჯრედს ეხმარებიან ზრდისა და გამრავლების პროცესების მრავალი ასპექტის რეგულაციასა და კოორდინაციაში. ამ რეცეპტორთა კლასი არის პლაზმური მემბრანის რეცეპტორების ერთ-ერთი ...

                                               

ინტერფაზა

ინტერფაზა - უჯრედის მდგომარეობა ორ მიტოზურ გაყოფას შორის. ინტერფაზის დროს ადგილი აქვს უჯრედის მემკვიდრული ინფორმაციის რეალიზაციას, რაც გამოიხატება სპეციფიკური ცილების სინთეზში და უჯრედის ფუნქციური სპეციალიზაციის შესაბამისი სტრუქტურების წარმოქმნაშ ...

                                               

კვების ჯაჭვი

კვების ჯაჭვი - ხაზოვანი სისტემა ერთმანეთთან დაკავშირებულ კვებით ქსელში. დაწყებული პროდუცენტებიდან, დამთავრებული რედუცენტებით (მაგ. სოკოები და ბაქტერიები. კვების ჯაჭვი გვიჩვენებს, თუ რამდენად არიან ორგანიზმები ერთმანეზე დამოკიდებულნი იმის მიხედვით ...

                                               

კოფაქტორები

მრავალ ცილას კატალიზური აქტივობისთვის არაცილოვანი ჰელპერები ესაჭიროება. ეს დამატებები, რომელთაც კოფაქტორები ეწოდება, შესაძლოა მჭიდროდ უკავშირდებოდეს ფერმენტებს, როგორც ფერმანეტული რეზიდენტები, ან შედარებით თავისუფალი და შექცევადი კავშირი წარმოქმნ ...

                                               

ლარვა

ლარვა - ცხოველების ინდივიდუალური განვითარების სტადია. ლარვა დამოუკიდებლად ცხოვრობს, აღჭურვილია სპეციალური ორგანოებით და ჯერ არ აქვს სრულასაკოვანი ორგანიზმის მრავალი ნაწილი. ლარვის სტადიას გაივლიან ცხოველები, რომელთა კვერცხში არსებული საკვები ნივთ ...

                                               

მაგნიტობიოლოგია

მაგნიტობიოლოგია - ბიოფიზიკის ნაწილი. შეისწავლის ბუნებრივი და ხელოვნური მაგნიტური ველების გავლენას ცოცხალ სისტემაზე, იკვლევს ცოცხალი სტრუქტურებით წარმოქმნილ მაგნიტურ ველებს და განსაზღვრავს ბიოლოგიური წარმოშობის ნივთიერებათა მაგნიტურ თვისებებს. XX ...

                                               

მბგერავი აპარატი

მბგერავი აპარატი - ხორხის შიგნითა ზედაპირი გამოფენილია ლორწოვანი გარსით, რომლის ქვეშაც მოთავსებულია სხვადასხვა სისქის ელასტიკური შემაერთებელქსოვილოვანი შრე. ეს შრე ქმნის ეგრეთ წოდებულ ელასტიკურ კონუსს და ოთხკუთხა აპკს. ელასტიკური აპკის შემადგენლო ...

                                               

მეტამორფოზი

მცენარეთა ძირითადი ორგანოების სახეცვლილება, რომელიც დაკავშირებულია ამ ორგანოთა ფუნქციების შეცვლასთან. მეტამორფოზი მიმდინარეობს ონტოგენეზში და გამოიხატება ორგანოთა ევოლუციურ პროცეში გამომუშავებული და განმტკიცებული ცვლილებებით. მეტამორფოზი დამახასი ...

                                               

მიკრომილაკები

მიკრომილაკები - არიან ღრუიანი ღეროები, დაახლოებით, 25 ნანომეტრი დიამეტრი სიგრძით. ნანახია ყველა ეუკარიოტული უჯრედის ციტოპლაზმაში. ღრუიანი მილის კედელი აგებულია გლობალური ცილისაგან, რომელსაც ტუბულინი ეწოდება. ტუბულინის თითოეული მოლეკულა არის დიმერ ...

                                               

მიკროსპორანგიუმი

მიკროსპორანგიუმი - განსხვავებულსპოროვანი გვიმრებისა და თესლოვანი მცენარეების მრავალუჯრედიანი ორგანო, რომელშიც წარმოიქმნება მიკროსპორები. ზოგიერთ მცენარეს მიკროსპორანგიუმი უვითარდება მიკროსპოროფილების იღლიაში, წყლის გვიმრებს კი სპოროკარპიუმებში. შ ...

                                               

მიკროფილამენტები

მიკროფილამენტები - მყარი ჩხირები 7 ნანომეტრი დიამეტრით. მათ ასევე აქტინის ფილამენტებსაც უწოდებენ, რადგან ისინი აგებულია გლობალური ცილის, აქტინის მოლეკულებისაგან. მიკროფილამენტი არის აქტინის სუბერთეულების დაგრეხილი ორმაგი ჯაჭვი. გარდა იმისა, რომ მ ...

                                               

მორფოლოგია (ბიოლოგია)

ბიოლოგიაში მორფოლოგია არის მოძღვრება ორგანიზმთა ფორმის და აგებულების შესახებ ინდივიდუალური და ისტორიული განვითარების პროცესში. მისი ნაწილებია: ანატომია, ჰისტოლოგია, ციტოლოგია, ემბრიოლოგია, შედარებითი ანატომია.

                                               

ნევროლოგია

ნევროლოგია - სამეცნიერო-ბიოლოგიური დისციპლინების ჯგუფი, რომელიც შეისწავლის ნორმალური და პათოლოგიურად შეცვლილი ნერვული სისტემის სტრუქტურას და ფუნქციას, მისი ფილო და ონტოგენეზის კანონზომიერებებს. ნევროლოგიის თეორიული საფუძველია ნეირომორფოლოგია და ნ ...

                                               

ნეიროფიზიოლოგია

ნეიროფიზიოლოგია - ფიზიოლოგიის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის ნევრული სისტემის ფუნქციებს. იგი ნეირომორფოლოგიურ დისციპლინებთან ერთად ნევროლოგიის თეორიული საფუძველია. ნეიროფიზიოლოგიამ, როგორც მეცნიერებამ, განვითარება დაიწყო XIX საუკუნის პირველ ნახევარში ...

                                               

ნეიროქირურგია

ნეიროქირურგია - კლინიკური დისციპლინა, რომელიც შეისწავლის ნერვულ დაავადებებს, რომლებსაც ძირითადად ქირურგიული მეთოდებით მკურნალობენ. თანამედროვე ნევროლოგია ნეიროქირურგიის თეორიული საფუძველია. ნეიროქირურგია მოიცავს ნეიროონკოლოგიას, ნეიროტრავმატოლოგი ...

                                               

ონტოგენეზი

ონტოგენეზი - ამა თუ იმ ორგანიზმის ინდივიდუალური განვითარება განაყოფიერებული კვერცხიდან აღნიშნული ინდივიდის სიცოცხლის ბოლომდე. ტერმინი შემოიღო გერმანელმა ბიოლოგმა ერნსტ ჰეკელმა 1866 წელს.

                                               

პარაზიტიზმი

პარაზიტიზმი - ევოლუციურ ბიოლოგიაში, პარაზიტიზმი არის ორგანიზმთა შორის ურთიერთობის ტიპი, სადაც ერთი ორგანიზმი, პარაზიტი, ცხოვრობს მეორის, მასპინძლის ზედაპირზე, ან ორგანიზმში, ზიანს აყენებს მას და სტრუქტურულად ადაპტირებულია მასპინძლის სხეულის ცხოვე ...

                                               

პერისტალტიკა

პერისტალტიკა - ღრუ მილოვანი ორგანოების კედლების ტალღისებური თანამიმდევრული შეკუმშვა, რაც წელს უწყობს ორგანოს შიგთავსის გადაადგილებას. პერისტალტიკა ხორციელდება კედლის ირგვლივ და გასწვრივ განლაგებული გლუვი კუნთოვანი ბოჭკოების თანმიმდევრული შეკუმშვი ...

                                               

პეროქსისომები

პეროქსისომა - სპეციალური მეტაბოლური კომპარტმენტი, რომელიც ერთი მემბრანით არის შემოსაზღვრული. პეროქსისომები შეიცავენ ფერმენტებს, რომელთაც სხვადასხვა სუბსტრატებიდან წყალბადი გააქვთ ჟანგბადზე, თანაპროდუქტის სახით წყალბადის ზეჟანგის წარმოქმნით, სწორე ...

                                               

პიგმენტი (ბიოლოგია)

პიგმენტები ბიოლოგიაში - ორგანოთა ქსოვილების შედგენილობაში შემავალი ფერადი ნივთიერებანი. პიგმენტების ფერი განპირობებულია ე. წ. ქრომოფორული ჯგუფებით, რომლებიც შერჩევით შთანთქავენ სინათლეს მზის სპექტრის ხილულ ნაწილში. პიგმენტების მნიშვნელობა ორგანიზ ...

                                               

პლაზმოდესმები

მცენარეული უჯრედის კედლები დახვრეტილია არხებით, რომელთაც პლაზმოდესმები ეწოდება. პლაზმოდესმები ციტოპლაზმაში გადის და მეზობელი უჯრედების ქიმიურ გარემოს უკავშირდება. ეს დაკავშირება მცენარე უმეტესობას აერთიანებს ერთ ცოცხალ უწყვეტობად. მეზობელი უჯრედე ...

                                               

პოლიპეპტიდები

პოლიპეპტიდები - ამინომჟავებიის მოკლე ჯაჭვი რომლებშიც ისინი ერთმანეთს პეპტიდური ბმებით უკავშირდებიან. ცილების მრავალგვარობის მიუხედავად, ყველა ცილა არის პოლიმერი, რომლებიც 20 ამინომჟავისგან შემდგარი ნაკრებით არიან აგებული. ცილა შედგება სპეციფიურ კ ...

                                               

პოლისაქარიდები

პოლისაქარიდები - წარმოადგენენ მაკრომოლეკულებს, გლიკოზიდური ბმებით დაკავშირებული მრავალი ასეულიდან მრავალ ათასეულამდე მონოსაქარიდისაგან შემდგარ პოლიმერებს. ზოგი პოლისაქარიდი გამოიყენება სამარაგო ნივთიერებად, რომლებიც მოთხოვნილების შესაბამისად ჰიდრ ...

                                               

რიგი (ბიოლოგია)

რიგი - ტაქსონომიური კატეგორია მცენარეთა და ცხოველთა სისტემატიკაში. აერთიანებს რამდენიმე ოჯახს, ზოგჯერ მხოლოდ ერთს. მონათესავე რიგები ქმნიან კლასს. რიგ შემთხვევაში რიგი კლასში ერთიანდება ზერიგის, ქვეკლასისა და სხვათა მეშვეობით. დიდი რიგები ზოგჯერ ...

                                               

სანამყენე

სანამყენე 2. მცენარის მიწისზედა ნაწილი, რომელიც განვითარებულია სანამყენის კალმიდან ან კვირტიდან. მეხილეობაში კალამს სადედე ბაღიდან იღებენ. სანამყენის ხარისხი დამოკიდებულია სადედე ხის მდგომარეობასა და კალმის შენახვის პირობებზე. 1. სხვა მცენარეზე ს ...

                                               

სატრანსპორტო ცილები

უჯრედის მემბრანები განვლადია სპეციფიკური იონებისა და სხვადასხვა პოლარული მოლეკულების მიმართ. ამ ჰიდროფილურ ნივთიერებებს, სატრანსპორტო ცილების გავლით, რომლებიც მემბრანას კვეთს, შეუძლიათ თავიდან აიცილონ კონტაქტი ლიპიდის ორმაგ შრესთან. ზოგიერთი სატრ ...

                                               

სიმბიოზი

სიმბიოზი - ორი სახეობის თანაცხოვრების, ეკოსისტემაში ორგანიზმთა ურთიერთობის ფორმა, რომელიც სასარგებლოა ერთ–ერთისათვის ან ორივესათვის. მაგალითად, ცხოველების ნაწლავებში ბინადარი ბაქტერიები საკვებს ნაწლავებიდან იღებენ, სამაგიეროდ, ისინი ცხოველებს საკ ...

                                               

სპერმატოგენეზი

სპერმატოგენეზში არჩევენ ოთხ პერიოდს: გამრავლების, ზრდის, მომწიფებისა და ფორმირების პერიოდებს. ამ პერიოდების შესაბამის სპერმატოგენური ეპითელიუმის უჯრედულ ფორმებს ეწოდება: პირველი რიგის სპერმატოციტები სპერმატოგონიები მეორე რიგის სპერმატოციტები, ანუ ...

                                               

სტეროიდები

სტეროიდები - ლიპიდები, რომლებისთვისაც დამახასიათებელია ოთხი შერწყმული რგოლისაგან შემდგარი ნახშირბადოვანი ჩონჩხი. სხვადასხვა სტეროიდები განსხვავდებიან რგოლების ანსამბლზე მიმაგრებული ფუნქციონალური ჯგუფების მიხედვით. ერთ-ერთი ცნობილი სტეროიდი - ქოლე ...

                                               

ტაქსისი

ტაქსისი - გამღიზიანებლისაკენ ან მისი საწინააღმდეგო მიმართულებით გადაადგილება. შესაბამისად ტაქსისი შეიძლება იყოს დადებითი და უარყოფითი. ტაქსისი ახასიათებს ერთუჯრედიან წყალმცენარეებს, ბაქტერიებს, ზოგიერთ სოკოს და უმარტივეს ცხოველურ ორგანიზმებს. მაგ ...

                                               

უჯრედი

უჯრედი - ცოცხალი ორგანიზმის სტრუქტურულ და ფუნქციონალურ ერთეული. ზოგიერთი ორგანიზმი მთლიანად ერთი უჯრედისაგან შედგება. მათ ერთუჯრედიან ორგანიზმებს უწოდებენ. სხვა ორგანიზმები მრავალი უჯრედისგან შედგება, ისინი მრავალუჯრედიანი ორგანიზმებია. ადამიანის ...

                                               

უჯრედშიდა რეცეპტორები

უჯრედშიდა რეცეპტორული ცილები ნანახია სამიზნე უჯრედის ციტოპლაზმაში, ან კიდევ ბირთვში. ასეთი რეცეპტორის მისაღწევად, ქიმიური შუამავალი გადალახავს სამიზნე უჯრედის პლაზმურ მემბრანას. მრავალ მნიშვნელოვან სასიგნალო მოლეკულას შეუძლია ამის გაკეთება, რადგა ...

                                               

ფიბრინი

ფიბრინი - მაღალმოლეკულური ცილა. წარმოიქმნება სისხლის პლაზმა ფიბრინოგენისგან ფერმენტ თრომბინის მოქმედების შედეგად. ფიბრინის მოლეკულური აღნაგობა გვაძლევს განივზოლიანი ან სადა ბოჭკოების სურათს, რომელთა ხლართულისგან სისხლის შედედების დროს წარმოიქმნებ ...

                                               

ფიზიოთერაპია

ფიზიოთერაპია - მედიცინის დარგი, რომელიც შეისწავლის ფიზიკური ფაქტორების გავლენას ადამიანის ორგანიზმზე და შეიმუშავებს მათი გამოყენების მეთოდებს სხვადასხვა დაავადების მკურნალობის, პროფილაქტიკისა და რეაბილიტაციისათვის. ბუნებრივ საკურორტო ფაქტორებს შე ...

                                               

ფილოგენეზი

ფილოგენეზი - სახეობათა ისტორიული განვითარება. ფილოგენეზს და მის კანონზომიერებებს შეისწავლის ფილოგენეტიკა. მისი შესწავლის ძირითად ამოცანას წარმოადგენს ორგანიზმების ევოლუციური გარდაქმნის რეკონსტრუქცია. ამავე დროს ვლინდება კავშირები გამოსაკვლევი ორგ ...

                                               

ქორდა (ბიოლოგია)

ქორდა - ზურგის სიმი, ქორდიანებისა და ადამიანის ჩონჩხის ელასტიკური უსეგმენტო წარმონაქმნი. წარმოადგენს სხეულის გასწვრივ ღერძს. ქორდა ცხოველებს ძირითადად ჩანასახოვანი განვითარების პერიოდში აქვთ. გარსიანებს, უქალოებს, ზოგიერთ ხერხემლიანსა და თევზს ქო ...

                                               

ქსოვილი (ბიოლოგია)

ქსოვილი - მრავალუჯრედიან ორგანიზმებში აგებულებითა და ფუნქციებით მსგავსი უჯრედების და მათ შორის არსებული უჯრედგარე სივრცის ერთიანობა. ადამიანის და ცხოველთა ქსოვილების აგებულებას შეისწავლის ჰისტოლოგია. ცხოველისა და ადამიანის ორგანიზმებში გამოყოფენ ...

                                               

შოლტოსნები

ბოტანიკაში შოლტოსნები ლათ. Flagellatae განიხილებოდა ტიპად, რომელიც შედგებოდა რამდენიმე კლასისგან; მათგან ზოგიერთს ლათ. Pantostomatinae, Protomastiginae და Distomatinae ამჟამად მცენარეულ ორგანიზმებად არ მიიჩნევენ. დანარჩენი შოლტოსნების ნაწილი ბიოქ ...

                                               

ჩანასახი

იგივე ემბრიონი, ორგანიზმი განვითარების ადრეულ სტადიაზე, განაყოფიერებული კვერცხიდან ზიგოტა დამოუკიდებელი კვებისა და მოძრაობის უნარის ჩამოყალიბებამდე. ჩანასახი ვითარდება დედის სპეციალურ ორგანოებში.

                                               

ცალმხრივი სიმბიოზი

ცალმხრივი სიმბიოზი – თანაცხოვრების ისეთი ტიპია, როდესაც ერთი ორგანიზმი მეორესთან თანაარსებობისას სარგებელს ნახულობს თავისთვის, მაგრამ ამით მას ზიანს არ აყენებს. მაგალითად, ზღვის რკო შეეზრდება მოლუსკის ნიჟარას და მოლუსკის გადაადგილებისას მას ექმნე ...

                                               

ცილის სტრუქტურა

ცილები ორგანული ნივთიერებების უმნიშვნელოვანესი ჯგუფია, რომელსაც ორგანიზმში მრავალგვარი ფუნქციები აკისრია. ცილების განსაკუთრებულობა მათი სპეციფიკურობიდან გამომდინარეობს. ცილა არის პოლიმერი, რომლის მონომერი ამინომჟავაა, ცილის შენებაში 20 სხვადასხვა ...

                                               

ციტოლიზი

ციტოლიზი - ცხოველური და მცენარეული უჯრედების დაშლა, რაც გამოიხატება მათ მთლიან ან ნაწილობრივ გახსნაში. ციტოლიზში აქტიურ როლს ასრულებენ ლიზოსომები. ციტოლიზი მიმდინარეობს ნორმალურ ფიზიოლოგიურ პირობებში. აგრეთვე სხვადასხვა პათოლოგიური მდგომარების დროს.

                                               

წყლის და ჭაობის მცენარეულობა

წყლის და ჭაობის მცენარეულობა - თბილისის მიდამოებში მცირე ფართობი უკავია ლისის, კუს ტბის და სხვა პატარა ტბებში, აგრეთვე მტკვრის ჭალების ფშანებზე, ზაჰესის საგუბრის მარჯვენა სანაპიროზე და სარწყავი წყლით დაჭაობებულ დეპრესიებზე. უმთავრესად გავრცელებულ ...

                                               

ჭუპრი

ჭუპრი - მწერების განვითარების შუალედური სტადია მეტამორფოზის დროს. ჭუპრის სტადიაში მწერი უძრავია, არ იკვებება, მასში მიმდინარეობს ინტენსიური შინაგანი გარდაქმნა, რის შედეგადაც მწერი მატლიდან იმაგოდ გარდაიქმნება. არსებობს ჭუპრის 3 ფორმა: თავისუფალი ...

                                               

ჰაბიტუსი

ჰაბიტუსი - ადამიანის გარეგნობა, მისი აღნაგობა, კონსტიტუცია. ცხოველის, მცენარის, კრისტალის, მინერალის გარეგანი შესახედაობა. სიტყვა ჰაბიტუსს ასევე იყენებენ არქიტექტურაშიც. მაგალითად არქიტექტურული ჰაბიტუსი ნიშნავს შენობა-ნაგებობის კონსტრუქციულ იერსა ...

                                               

ჰისტიდინი

ჰისტიდინი - ამინომჟავა, აქვს ფუძე თვისებები, უამრავი ცხოველისთვის შეუცვლელი ამინომჟავაა. შედის ბევრი ფერმენტის, კერძოდ, აქტიური ცენტრის შემადგენლობაში. ორგანიზმში ჰისტიდინის დაშლის საწყისი სტადიაა ამიაკის მოხლეჩა, რის შედეგადაც წარმოიქმნება უროკა ...

                                               

ადამის ხიდი

ადამის ხიდი -კირქვას პატარა კუნძულებისდა წყალქვეშა ამაღლებების 48 კმ სიგრძის ჯაჭვი პამბანის კუნძულის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროს და შრი-ლანკას ჩრდილოეთ-დასავლეთ სანაპიროს შორის. გეოლოგიური მტკიცებულებების თანახმად ხიდი ყოფილი სახმელეთო კავშირია ...

                                               

კონტინენტური ქერქი

კონტინენტური ქერქი - კონტინენტების დანალექი, მეტამორფიზული და პიროგენული ქვოვანი საფარი. იგი ქერქის შემადგენლობაში შედის ოკეანურთან ერთად, რომელზეც 5-ზე მეტჯერ სქელია, ხოლო თავისი ნაკლები სიმკვრივითა და მეტი სისქიდან გამომდინარე, ქერქის უფრო ზედა ...

                                               

კულტურული გეოგრაფია

კულტურული გეოგრაფია - საზოგადოებრივი გეოგრაფიის ერთ-ერთი განშტოება. შეისწავლის კულტურულ პროდუქტებსა და ნორმებს და მათ ცვალებადობას დროსა და სივრცეში. ფოკუსირდება აღწეროს და გააანალიზოს ენები, რელიგიები, ეკონომიკა, მთავრობები და სხვა კულტურული ფენ ...