ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 393




                                               

ასია

ასია - დიაოხის მეფე ძვ. წ. IX საუკუნის შუა წლებში. ასიას შესახებ ცნობილია, რომ ძვ. წ. 844 წელს იგი ეახლა ვანის ტბის მიდამოებში მდგარ ასურეთის მეფე სალმანასარ III-ს, მორჩილება განუცხადა და ამის ნიშნად ძღვენი მიართვა. ამით თავის ქვეყანა ასურელთა მი ...

                                               

სიენი

სიენი - ძველი ქართული პროვინციის დაიაენის მეფე, ევფრატის სათავეებთან არსებული ქვეყნების კოალიციის მეთაური. აცნობიერებდა რა აღნიშნული მხარეების პერსპექტიულ უპირატესობას, მათ ასურეთი უპირისპირდებოდა. ასურეთის მეფემ ტიგლათფილესერ I-მა ძვ. წ. 1112 წ. ...

                                               

უტუფურსი

უტუფურსი, უტუფურში - დიაოხის მეფე. იგი ხანგრძლივი დროის მანძილზე გმირულად ებრძოდა ურარტუს მეფე მენუას და არგიშთი I-ს. ურარტუს მეფეებმა მენუამ და არგიშთი I-მა არაერთი ლაშქრობა მოაწყვეს დიაოხის წინააღმდეგ. მენუამ ერთხანს მოახერხა მისი დამორჩილება, ...

                                               

ჰუმბან-ნიკაშ I

ჰუმბან-ნიკაშ I - ელამის მეფე და წინამორბედი მეფის ჰუმბან-ტაჰრან I-ის ვაჟი. ნიკაში სამეფო ტახტზე მამის ჰუმბან-ტაჰრან I-ის გარდაცვალების შემდეგ ავიდა ძვ. წ. 743 წელს, იმეფა ძვ. წ. 717 წლამდე. არცერთ ელამურ ჩანაწერ არ მოუღწევია ჩვენამდე, რომელიც აღწ ...

                                               

ეგვიპტის პირამიდები

ეგვიპტის პირამიდები - ეგვიპტის ფარაონებასითვის, ძვ. წ. XXVIII საუკუნიდან XX საუკუნემდე აგებული ძვალშესალაგები. ეგვიპტის პირამიდები მსოფლიოს პირველი საოცრებაა.

                                               

აბიდოსის დინასტია

აბიდოსის დინასტია - ძველი ეგვიპტის ფარაონების დინასტია. მართავდა ზემო ეგვიპტის ნაწილს ეგვიპტის მეორე გარდამავალი პერიოდის დროს ძვ. წ. 1650-1600 წლების განმავლობაში. სხვა დინასტიებისაგან განსხვავებით, რომელთაც ნომერი მისცა მანეთონმა, ამ დინასტიას ...

                                               

ეგვიპტის მეოთხე დინასტია

ეგვიპტის მეოთხე დინასტია - ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია. მათი მმართველობა მოიხსენიება, როგორც ეგვიპტის ძველი სამეფოს "ოქროს ხანა". დინასტია IV-ის მმართველობა დაიწყო ძვ.წ. 2613 წელს და გაგრძელდა ძვ.წ. 2498 წლამდე. ეს იყო დრო როდესაც ეგვიპტეში მშ ...

                                               

ეგვიპტის მესამე დინასტია

ეგვიპტის მესამე დინასტია - ეგვიპტის ძველი სამეფოს პირველი დინასტია. დინაასტიის მმართველობის დროს ეგვიპტის დედაქალაქი იყო მემფისი.

                                               

ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია

ეგვიპტის მეცამეტე დინასტია - ძველი ეგვიპტის მმართველი ერთ-ერთი დინასტია. მეცამეტე დინასტია ხშირად მოიხსენიება XI, XII და XIV დინასტიებთან ერთად, ასევე შედის ეგვიპტის შუა სამეფოს ჯგუფში. ზოგიერთი მწერალი კი მეცამეტე დინასტიას XIV, XV, XVI, XVII და ...

                                               

ეგვიპტის მეხუთე დინასტია

ეგვიპტის მეხუთე დინასტია - ძველი ეგვიპტის სამეფო დინასტია, რომელიც ხშირად III, IV და VI დინასტიებთან ერთად მოიხსენიება, როგორც ეგვიპტის ძველი სამეფოს დინასტია. მეხუთე დინასტია მეფობდა ძვ.წ. 2494 წლიდან ძვ.წ. 2345 წლამდე.

                                               

ეგვიპტის ოცდამეათე დინასტია

ეგვიპტის ოცდამეათე დინასტია - ეგვიპტის დინასტია, რომლის წარმომადგენლებიც მართავდნენ ეგვიპტეს ძვ.წ. 380 წლიდან ძვ.წ. 343 წლამდე. ოცდამეათე დინასტიის მმართველობა მას შემდეგ დაიწყო, რაც ნექტანებ I-მა აჰორისის ვაჟი ნეფერიტ II ტახტიდან ჩამოაგდო. ამ დი ...

                                               

ეგვიპტის ოცდამეთერთმეტე დინასტია

ეგვიპტის ოცდამეთერთმეტე დინასტია აგრეთვე ცნობილი როგორც მეორე ეგვიპტური სატრაპია ----- აქემენიანთა იმპერიის ერთ-ერთი პროვინცია ძვ.წ. 343 წლიდან ძვ.წ. 332 წლამდე იყო. რამდენიმეწლიანი დამოუკიდებლობის შემდეგ, რის დროსაც ეგვიპტეში სამსა დინასტიამ იმე ...

                                               

ეგვიპტის ოცდამეცხრე დინასტია

ეგვიპტის ოცდამეცხრე დინასტია - ეგვიპტის დინასტია, რომელიც ფარაონმა ნეფერიტ I-მა დააარსა მას შემდეგ რაც ფარაონი ამირტისი ღია ბრძოლაში დაამარცხა, შემდეგ კი მემფისში სიკვდილით დასაჯა. ნეფერიტმა დედაქალაქად მენდესი გამოაცხადა. ნეფერიტ I-ის დინასტიას ...

                                               

ეგვიპტის პირველი გარდამავალი პერიოდი

პირველი შუალედური პერიოდი - ძველი ეგვიპტის ისტორიის ერთ-ერთი ეტაპია, რომელიც გრძელდებოდა ძვ.წ 2280–2016 წლებში. იგი მოიცავს VII-X დინასტიებს. ეს ეგვიპტის ისტორიაში მეტად მძიმე პერიოდია. ამერიკელი მეცნიერის ვ.ჰეისის რეკონსტრუქციით, VI დინასტიიდან ...

                                               

ეგვიპტის ძველი სამეფო

ეგვიპტის ძველი სამეფო - ეგვიპტის ისტორიის ყველაზე მნიშვნელოვანი პერიოდი, რომელიც მოიცავს ჩვენს ერამდე 2780–2280 წლებს და III-VI დინასტიების მმართველობის ხანას ემთხვევა. მას სხვანაირად პირამიდების ეპოქას უწოდებენ. ძველი სამეფო ფარაონის აბსოლუტური ...

                                               

ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფო

ძველი ეგვიპტის ადრეული სამეფო - ძველი ეგვიპტის ერთ-ერთი პერიოდი, რომელიც დაახლოებით ძვ. წ. 3100 წელს იწყება, რასაც ქვემო და ზემო ეგვიპტის გაერთიანება მოსდევს. პერიოდი მოიცავს პირველი და მეორე დინასტიების მმართველობას, იგი წინადინასტიური პერიოდის ...

                                               

როზეტის ქვა

როზეტის ქვა - გრანოდიორიტის სტელა, რომელზეც აღბეჭდილია ძვ. წ. 196 წელს მემფისში მეფე პტოლემე V-ის განკარგულებით გამოცემული ბრძანება. ბრძანების ტექსტი წარმოდგენილია სამი დამწერლობით: ზედა წარწერა შესრულებულია ძველეგვიპტური იეროგლიფებით, შუა - ეგვი ...

                                               

აპისი

აპისი - წმინდა ხარი ძველეგვიპტურ მითოლოგიაში, რომელსაც აქვს საკუთარი ტაძარი მემფისში. ითვლებოდა, რომ აპისი იყო მიძღვნილი პტას ან ოსირისისადმი. სხვა ვერსიით კი იგი წარმოადგენდა ცალკეულ ღვთაებას, რომელსაც მემფისის რაიონში ეთაყვანებოდნენ. ზოგიერთ რა ...

                                               

ბასტეტი

ბასტეტი, ბუბასტა, ბუბასტიდა - ოსირისის და ისიდას ასული, ძველ ეგვიპტელთა კატისთავიანი ქალღმერთი, ახალი ან სავსე მთვარის განსახიერება, მოგვიანებით გაიგივებული ბერძენთა არტემიდასთან და რომაელთა დიანასთან, ვითარცა მთვარის ქალღმერთებთან. შემთხვევით რო ...

                                               

კინოკეფალები

ძაღლისთავიან ადამიანებზე წერდნენ ჰესიოდე, ჰეროდოტე, მეგასთენე, პლინიუსი, ქტესიასი და სხვები. მათი მტკიცებულებით, ისინი ცხოვრობდნენ ინდოეთსა და ლიბანში. მათი სიტყვებით: "თუმცაღა ჰქონდათ ძაღლის თავები, მაგრამ დანარჩენი სხეული ადამიანის ჰქონდათ". ის ...

                                               

მაატი

მაატი - მსოფლიო წესრიგის ქალღმერთი, ქმნილების არსებითი ნაწილი ეგვიპტურ მითოლოგიაში, ბუნებისა და ადამიანთა საზოგადოების მომწესრიგებელი, თოტის ცოლი. ღმერთების დინასტიის ტრადიციით ესაა რას ძალა. მთელი ეგვიპტის ცნობიერებაში ეს საყოველთაოდ პატივდებული ...

                                               

მინი (მითოლოგია)

მინი - ნაყოფიერების ღმერთი ეგვიპტურ მითოლოგიაში. მას მამაკაცები ეთაყვანებოდნენ. მოგვიანებით აღიერეს წვიმის ღმერთად, რომელიც მარცვლეულს ზრდიდა. ლეგენდის მიხედვით, როდესაც ეგვიპტეში ომი იყო, ფარაონმა თავის ლაშქარში მინის გარდა ყველა კაცი წაიყვანა. ...

                                               

პტა

პტა, ფთა, პტაჰი - ცეცხლის ღმერთი, ძვ. ეგვიპტელთა ჰეფესტოსი, ნილოსის შვილი, რომლის სახელიდან უნდა მომდინარეობდეს ეგვიპტის და ფარაონთა სატახტოს მემფისის სახელი, სადაც მისი კულტი განსაკუთრებით ძლიერი იყო. ხატავდნენ ჯუჯად, რომელსაც მრუდე ჯოხი ეჭირა, ...

                                               

რა (ღვთაება)

რა - ძველეგვიპტური მზის ღვთაება ქალაქ ჰელიოპოლისიდან. ის ასევე იყო ძველი ეგვიპტის პირველი ფარაონი. მისი სახელი ეგვიპტურ ენაზე ნიშნავს "მზეს". ძველეგვიპტური წარმოდგენით რა ცაზე ორჩხომელით მოგზაურობს, დილით ჰორიზონტიდან ამოდის და საღამოთი "სულთა სა ...

                                               

სფინქსი

სფინქსი - მითური არსება, რომელსაც ლომის ტანი და ადამიანის თავი ჰქონდა. სფინქსის ყველაზე ცნობილი ქანდაკება, რომელმაც ჩვენამდე მოაღწია მდებარეობს გიზას დიდი პირამიდის სამხრეთით. იგი გამოკვეთეს დაახლოებით ძვ. წ. 2500 წელს, რათა დაეცვა პირამიდა. მისი ...

                                               

შუ

შუ - მზით გასხივოსნებული სივრცის ღმერთი ეგვიპტურ მითოლოგიაში, ქალღღმერთ ნეფთისის ძმა, ტეფნუტის ქმარი, მზის ღმერთ რას ან ატუმის ძე.

                                               

ძველი ეგვიპტის მითოლოგია

ძველი ეგვიპტის მითოლოგია ჩამოყალიბდა ჩვ. წ მდე VI-IV ათასწლეულში, დიდი ხნით ადრე კლასობრივი საზოგადოების წარმოშობამდე. ძველი ეგვიპტის მითოლოგიის წყაროები არასრული და უსისტემოა. მრავალი მითის ხასიათი და წარმოშობა ბუნდოვანია და მათი აღდგენა მხოლოდ ...

                                               

ხეპრი

ხეპრი "ḫprj" არის ეგვიპტური სახელი, რომელიც წარმოქმნილია სიტყვისგან "ḫpr", რაც ნიშნავს "განვითარებას", "წარმოშბას", ან "შექმნას". ღმერთ დაკავშირებულია დიდი ზომის ხოჭოსთან, მას აქვს ადამიანის ტანი და ხოჭოს თავი, თუმცა შესაძლოა წარმოჩენილი იყოს მხო ...

                                               

ხნუმი

ხნუმი - დიდი შემოქმედი, დემიურგი, ყოჩის სახიანი ღმერთი, ცისა და მიწის, ზესკნელ-ქვესკნელის, ნაყოფიერების, წყალთა და მთათა მბრძანებელი ეგვიპტურ მითოლოგიაში, უპირველესი და უზენაესი, არსთა მამამთავარი, დაზგაზე თიხისაგან ადამიანის შემქმნელი და ნილოსის ...

                                               

ხონსუ

ხონსუ, ხონსი - ეგვიპტელთა მთვარის ღმერთი, სამების მესამე წევრი.: მამა - ამონი, დედა - მუტი, შვილი ხონსი. ესაა ქალაქ თებეს დიდი სამება, განსაკუთრებით დიდი თაყვანისცემის საგანი იყო რამზეს III-ს დროს.

                                               

რაფიის ბრძოლა

რაფიის ბრძოლა - ელინისტური პერიოდის ერთ-ერთი ყველაზე დიდი ბრძოლა პტოლემე IV-ისა და ანტიოქე III დიდის ძალებს შორის. მიმდინარეობდა ძვ. წ. 217 წლის 22 ივნისს. ეს იყო დიადოქოსების ელინისტურ სახელმწიფოებს შორის გამართული სირიული ომების შემადგენელი ნაწ ...

                                               

ქარხემიშის ბრძოლა

ქარხემიშის ბრძოლა - ბრძოლა ერთი მხრივ, ეგვიპტისა და ასურეთის და, მეორე მხრივ, ბაბილონეთის ჯარებს შორის ძვ. წ. 605 წელს ქალაქ ქარხემიშთან, მდინარე ევფრატის დასავლეთ ნაპირზე. ბრძოლა ბაბილონელების გამარჯვებით დასრულდა და გადამწყვეტი მნიშვნელობა ჰქონ ...

                                               

აატი

აატი დაკრძალულია მისი ქმრის კუთვნილი დაჰშურის პირამიდის გასწვრივ სხვა დედოფალთან ერთად რომელთა სახელები უცნობია. აატის სამარხი პირამიდის ჩრდილოეთ მხარესაა. მიუხედავად იმისა, რომ ანტიკურ ხანაში ის გაიძარცვა, არქეოლოგებმა იპოვეს მისი სარკოფაგი, ცრუ ...

                                               

აია (დედოფალი)

აია - ძველი ეგვიპტის XIII დინასტიის მეფის ცოლი. მის შესახებ ინფორმაციას ორი წყაროდან ვგებულობთ. აია სახელი ჩნდება ვიურცბურგის სტელაზე. ამ წყაროდან ნათლად ჩანს, რომ ის გავლენიანი ოჯახიდან იყო. მის შესახებ ინფორმაცია ბოულაქ 18-ის პაპირუსიდანაც მოიპ ...

                                               

ანხესენამონი

ანხესენამონი, ანხესენპაატონი - ეგვიპტის XVIII დინასტიის დედოფალი. ტუტანხამონის და მთავარი ცოლი, ფარაონ ეხნატონისა და დედოფალ ნეფერტიტის მესამე ქალიშვილი. დაიბადა დაახლოებით ძვ. წ. 1354 ან 1353 წელს ეგვიპტის ძველ დედაქალაქ თებეში, მამამისის მმართვ ...

                                               

ანხესენპეპი II

ანხესენპეპი II, ანხნესმერირა II, ანეხნეს-მერირა - ფარაონ პეპი I-ის მეორე ცოლი, პეპი II-ისა და პირველი ეგვიპტელი ქალი-ვეზირის ნებეტის დედა. პეპის მეფობა დაიწყო სკანდალით. ფარაონმა ბრძანა ყველა ქვიდან წაეშალათ მისი პირველი ცოლის სახელი. ფარაონი დაქ ...

                                               

არსინოე II

არსინოე II - პტოლემე I სოტერისა და ბერენიკა I-ის ქალიშვილი. გათხოვილი იყო სამჯერ. პირველი ქმარი იყო დიადოქოსი ლისიმაქე, რომლისგანაც ჰყავდა სამი ვაჟი: პლოტემია, ლისიმაქე და ფილიპი. ქორწინება დასრულდა ძვ. წ. 281 წელს, ლისიმაქეს კოროპედიუმეს ბრძოლაშ ...

                                               

არსინოე III

არსინოე III - ძველი ეგვიპტის დედოფალი პტოლემე III-ის და ბერენიკა II-ის ქალიშვილი. დაიბადა დაახლოებით ძვ. წ. 246-245 წწ. დედოფლად იყო აღიარებული დაბადებიდანვე. ცოლად გაჰყვა თავის ძმას პტოლემე IV-ს ძვ. წ. 220 წელს, რომლისგანაც ჰყავდა ერთი შვილი პტო ...

                                               

არსინოე IV

არსინოე IV - პტოლემე XII-ის ექვსი შვილიდან მეოთხე და მისი ყველაზე პატარა ქალიშვილი. ძვ. წ. 48-ძვ. წ. 47 წლებში მის ძმასთან პტოლემე XIII-სთან ერთად მართავდა პტოლემეური ეგვიპტეს. ძველი ეგვიპტის პტოლემეების დინასტიის ერთ-ერთი ბოლო წარმომადგენელი. ის ...

                                               

აშაიეტი

აშაიეტი - ძველი ეგვიპტის დედოფალი, XI დინასტიის ფარაონის მენტუჰოტეპ II-ის მეუღლე. მისი სამარხი და პატარა დეკორაციული სამლოცველო აღმოაჩინეს დეირ-ელ-ბაჰრში, მისი ქმრის სატძრო კომპლექსში, მთავარი ნაგებობის უკანა მხარეს, სხვა ხუთი ქალბატონის - კავიტი ...

                                               

აჰოტეპ I

აჰოტეპი I - ძველი ეგვიპტის დედოფალი ძვ. წ. 1560-1530 წლებში XVII დინასტიის მმართველობის დროს. იგი იყო თეტიშერის და სენახტენი-აჰმოსეს ქალიშვილი. ასევე ის იყო სექენენრე ტაოს და ცოლი. აჰოტეპ I ხანგრძლივად ცხოვრობდა და იყო საკმაოდ გავლენიანი. მას ჰქო ...

                                               

ბენტ-ანატი

ბენტ-ანატი - ეგვიპტის ფარაონ რამსეს II-ის და მისი მთავარი ცოლის ისიტნოფრეტის უფროსი ქალიშვილი. მომავალში თვითონ გახდა მთავარი ცოლი. ნეფერტარი-მერენმუტთან ერთად ითვლება რამსეს II-ის ყველაზე ცნობილ ცოლად. სავარაუდოდ იგი დაიბადა მაშინ როდესაც მამამი ...

                                               

ბერენიკა I

ბერენიკა I - პტოლემე I-ის მეორე ან მესამე ცოლი და შესაძლოა მისი და. პტოლემე I-ის პირველი ცოლის ევრიდიკა I-ის ბიძაშვილი. პტოლემე II-ისა და არსინოე II-ის დედა. ორჯერ იყო გათხოვილი, მისი პირველი ქმარი იყო მაკედონელი ფილიპე, რომელთანაც შეეძინა სამი შ ...

                                               

ბერენიკა II

ბერენიკა II კირენაიკელი - ბერენიკა I-ის შვილიშვილი. ელინისტური ეგვიპტის მმართველის პტოლემე III ევერგეტის ცოლი. ძვ. წ. 249 წელს ბერენიკა II მამის სიკვდილის შემდეგ ცოლად გაჰყვა მაკედონიის მეფის ვაჟს დემეტრის, რომელიც კირენაიკაში მისვლის შემდეგ გახდ ...

                                               

ბერენიკა III

ბერენიკა III - ხანდახან უწოდებენ ასევე კლეოპატრა ბერენიკას, ეგვიპტეს მართავდა ძვ. წ. 81–80 წლებში და შესაძლოა ასევე ძვ. წ. 101–88 წლებში, მეუღლე-ბიძა პტოლემე X ალექსანდრესთან ერთად. ბერენიკა დაიბადა ძვ. წ. 120 წელს. მისი მშობლები იყვნენ პტოლემე I ...

                                               

იაჰმეს-მერიტამონი

იაჰმეს-მერიტამონი ან აჰმეს-მერიტ-ამონი - იაჰმეს I-ის ქალიშვილი და ამენჰოტეპ I-ის, მეთვრამეტე დინასტიის ფარაონის და მეუღლე. თავისი მშობლებისაგან მას მემკვიდრეობით ერგო "ღმერთ ამონის ცოლის" ტიტული. ამის გარდა, მას ჰქონდა "მეფის ქალიშვილის", "მეფის ...

                                               

იაჰმეს-სიტკამოსი

იაჰმეს-სიტკამოსი, სიტკამოსი - ძველი ეგვიპტის XVII დინასტიის პრინცესა და XVIII დინასტიის დედოფალი. თუ ვიმსჯელებთ მისი სახელიდან გამომდინარე, იგი იყო ფარაონ კამოსის ქალიშვილი. მისი სახელი ითარგმნება, როგორც "კამოსის ქალიშვილი".

                                               

იაჰმეს-ჰენუტამეჰუ

იაჰმეს-ჰენუტამეჰუ - ფარაონ სექენენრე ტაოს და მისი დის და ცოლის იაჰმეს-ინჰაფის ქალიშვილი. მისი ქმარი იყო მისი ნახევარ-ძმა იაჰმეს I. იაჰმეს ჰენუტამეჰუ იყო მთავარი ცოლის და ღმერთ ამონის ცოლის იაჰმეს-ნეფერტარის ნახევარ-და. მისი ცხოვრების შესახებ ძალი ...

                                               

ისეტი

ისეტი - ძველი ეგვიპტის პრინცესა და დედოფალი. ამენჰოტეპ III-ისა და ტიიას ქალიშვილი. ეხნატონის და. 34 წლის ასაკში გახდა მამამისის ცოლი და მიიღო მთავარი ცოლის სტატუსი. მისი გამოსახულება აღმოჩენილია სოლების ტაძარში, სადაც გამოსახულია თავის მშობლებთან ...

                                               

ისიტნოფრეტი

ისიტნოფრეტი - ფარაონ რამსეს II-ის მეორე "მთავარი მეუღლე". ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი დედოფალი. გახდა ფარაონის მთავარი მეუღლე ნეფერტარის სიკვდილის შემდეგ 24-ე წელს რამსესის მმართველობიდან.