ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 39




                                               

მოქალაქეობა

მოქალაქეობა - პოლიტიკური და იურიდიული კავშირი ინდივიდსა და განსაზღვრულ სახელმწიფოს შორის. ამ კავშირიდან მომდინარეობს მოქალაქის შესაბამისი უფლებები და მოვალეობები.

                                               

სახელმწიფო დროშა

სახელმწიფო დროშა - სახელმწიფოს ოფიციალური განმასხვავებელი ნიშანი, რომლის აღწერილობას ადგენს კანონი ითვლება სახელმწიფოს სუვერენიტეტის სიმბოლოდ. წარმოადგენს ერთფერ, ან მრავალფერ ქსოვილს, რომელზეც შესაძლოა გამოსახული იყოს გერბი, ან რაიმე სხვა ემბლემ ...

                                               

აბსოლუტური მონარქია

აბსოლუტური მონარქია, აბსოლუტიზმი - სახელმწიფო მმართველობის ფორმა, რომლის დროსაც საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ხელისუფლების ერთადერთი მატარებელია სახელმწიფოს მეთაური - მონარქი. აბსოლუტური მონარქიის ყველაზე თვალსაჩინო ნიმუშია ფრანგი მონარქის ლუი X ...

                                               

ადგილობრივი მმართველობა

ადგილობრივი მმართველობა - სახელმწიფო მმართველობა ადგილობრივი ორგანოების მეშვეობით. სახელმწიფოს მიერ ადგილობრივი ორგანოებისათვის უფლებების და მოვალეობების დელეგირება. საქართველოში ადგილობრივი მმართველობა მოქმედებდა 1991-1998 წლებში და ნაწილობრივ, ...

                                               

ავტოკრატია

ავტოკრატია - სახელმწიფოს მმართველობის ფორმა, რომლის დროს მთელი ძალაუფლება მხოლოდ ერთ ადამიანს უჭირავს. ავტოკრატია გავრცელებული იყო ძველი აღმოსავლეთის მონათმფლობელურ სახელმწიფოებში: ეგვიპტე, ბაბილონი და სხვა. ავტოკრატია ასევე აღნიშნავს პოლიტიკურ რ ...

                                               

ანარქია

ანარქია აღნიშნავს საზოგადოებას, რომელიც არ იმართება რაიმე პოლიტიკური ხელისუფლების მიერ. პოლიტიკურ თეორიას, რომელიც მხარს უჭერს ასეთი საზოგადოების არსებობას ეწოდება ანარქიზმი. სხვა მნიშვნელობით ანარქია ნიშნავს უწესრიგობას.

                                               

არისტოკრატია

არისტოკრატია - მმართველობის ფორმა, რომლის დროსაც ძალაუფლება უჭირავთ არისტოკრატებს. ძველ საბერძნეთში არისტოკრატიის გაძლიერებას ხელი შეუწყო უხუცესთა შერჩევამ გვარისს ერთი და იგივე ოჯახებიდან. წარჩინებულთა გვარებმა თანდათან მიითვისეს სახელმწიფო ხელი ...

                                               

ასოცირებული სახელმწიფო

ასოცირებული სახელმწიფო, ასოცირებული წევრი, თავისუფალი ასოციაცია, თავისუფლად მიერთებული სახელმწიფო - ორმხრივ საფუძველზე არაერთი და იგივე მნიშვნელობის სახელმწიფოების გაერთიანების კონფედერაციული ფორმა, რომლის დროსაც სუვერენიტეტისა და დამოუკიდებლობის ...

                                               

გამგეობა (მერია)

გამგეობა - სოფლის, თემის, დაბის, ქალაქისა და რაიონის საკრებულოს აღმასრულებელი ორგანო, ხოლო იმ ქალაქის აღმოსრულებელი ორგანო, რომელიც არ შედის რაიონის შემადგენლობაში, არის მერია. სოფლის, თემის, დაბისა და ქალაქის გამგებელი, რომელსაც ირჩევს შესაბამის ...

                                               

დესპოტიზმი

დესპოტიზმი - პოლიტიკური რეჟიმი, რომლის დროს უჭირავს ერთ ადამიანს შეუზღუდავი ძალაუფლება. მისი სინონიმი არის დიქტატურა. დესპოტის ტიტულს ატარებდნენ ბიზანტიის იმპერატორები. ძველი ბერძნები "დესპოტს" არათავისუფალი ქვეყნის მმართველს უწოდებდნენ. თეორიული ...

                                               

დიქტატურა

დიქტატურა - ავტოკრატიული პოლიტიკური რეჟიმი, რომლის დროს ხელისუფლებას მართავს დიქტატორი - ადამიანი, რომლის ძალაუფლება არ არის შეზღუდული კონსტიტუციით ან რაიმე კანონმდებლობით. ძველ რომში დიქტატურა იყო დროებითი პოლიტიკური რეჟიმი; საგანგებო სიტუაციის ...

                                               

თვითმმართველობა

თვითმმართველობა - ამა თუ იმ ქვეყნის, მხარის, ტერიტორიული ერთეულის, ორგანიზაციის ან კოლექტივის საქმეთა დამოუკიდებელი გამგებლობა, არჩევითი ორგანოების მეშვეობით ან უშუალო დემოკრატიის გზით.

                                               

იმპერია

იმპერია - სახელმწიფო, რომლის ხელისუფლება ვრცელდება მმართველი ძალისგან კულტურულად ან ეთნიკურად განსხვებულ, როგორც წესი დაპყრობილ, ტერიტორიებზე და მოსახლეობებზე. სხვა, უფრო ფორმალური განმარტებით იმპერია არის მონარქია, რომლის მონარქი ატარებს იმპერატ ...

                                               

კონსტიტუციური მონარქია

კონსტიტუციური მონარქია - მონარქია, რომელშიც მონარქის ძალაუფლება შეზღუდულია კონსტიტუციით. თანამედროვე მონარქიების დიდი ნაწილი კონსტიტუციურია. ევროპის მონარქიულ სახელმწიფოებში მონარქების პოლიტიკური ძალაუფლება სიმბოლური ხასიათისაა.

                                               

კონფედერაცია

კონფედერაცია - ორი ან რამდენიმე სახელმწიფოს ისეთი კავშირი, როდესაც მასში შემავალი სახელმწიფოები სრული სახით ინარჩუნებენ საკუთარ სუვერენიტეტს და საერთაშორისო სამართლის სუბიექტებად რჩებიან. კონფედერაცია თვითონაც მონაწილეობს საერთაშორისო ურთიერთობებ ...

                                               

ოლიგარქია

ოლიგარქია - მმართველობის ფორმა, რომლის დროს ძალაუფლება უჭირავს ადამიანების ვიწრო, ელიტურ წრეს, რომლებიც ძალაუფლებას იყენებენ საკუთარი ინტერესების შესაბამისად. მცირეთა მმათველობა ეს ფორმა საბრძნეთში საკმაოდ გავრცელებული იყო და გულისხმობდა, რომ რეა ...

                                               

პლუტოკრატია

პლუტოკრატია - პოლიტიკური წყობილება, რომლის დროსაც სახელმწიფოს მართავს გაბატონებული კლასის ყველაზე მდიდარ წარმომადგენელთა მცირერიცხოვანი ჯგუფი, ხოლო ხალხი სრულიად უუფლებოა.

                                               

პოლიციური სახელმწიფო

პოლიციური სახელმწიფო - სახელმწიფოს წყობის ფორმა, როდესაც მმართველი ხელისუფლება თავისი აღმასრულებელ-ადმინისტრაციული ორგანოების მეშვეობით საზოგადოებაზე საყოველთაო კონტროლს ახორციელებს. ეთიმოლოგიურად ცნება პოლიცია მომდინარეობს ძველბერძნული სიტყვისგა ...

                                               

პროტექტორატი

პროტექტორატი დაფუძნებულია ორ სახელმწიფოს შორის ხელშეკრულებაზე, რომლის თანახმადაც ერთი მხარე თავის თავზე იღებს ვალდებულებას, რომ დაიცავს მეორე მხარეს საგარეო თავდასხმის შემთხვევაში. ამის საპასუხოდ, პროტექტორატში მყოფი სახელმწიფო ვალდებულებას იღებს ...

                                               

რესპუბლიკა

რესპუბლიკა - სახელმწიფო მმართველობის ერთ-ერთი ფორმა. დღევანდელი მსოფლიოს სახელმწიფოთა უმეტესობა რესპუბლიკური მმართველობის მიმდევარია. რესპუბლიკური მმართველობის დროს სახელმწიფოს მეთაურს ირჩევენ გარკვეული ვადით. რესპუბლიკური მმართველობის კლასიკური ...

                                               

რუსული ავტოკრატია

ცარისტული ავტოკრატია, აგრეთვე ცნობილი როგორც ცარისტული აბსოლუტიზმი ან რუსული აბსოლუტიზმი, რუსული ავტოკრატია ან რუსული დესპოტიზმი და მიუთითებს რუსეთის იმპერიაში არსებულ აბსოლუტური მონარქიის ფორმაზე. ცარისტული ავტოკრატიის ცენტრში დგას თვით ცარი, ხე ...

                                               

სამხედრო ხუნტა

სამხედრო ხუნტა - შეიარაღებული ძალების მიერ სახელმწიფო ხელისუფლების ხელში აღების შედეგად მოსული სამხედრო მმართველობა, რომელიც დროებითი მთავრობის ფუნქციას ასრულებს და ახორციელებს საკანონმდებლო, აღმასრულებელი, სასამართლო და მაკონტროლებელი ორგანოების ...

                                               

საპარლამენტო რესპუბლიკა

საპარლამენტოა რესპუბლიკა - პოლიტიკურ წყობა სადაც სახელმწიფოს მეთაურს არ გააჩნია ისეთი ფართო უფლებები, როგორც საპრეზიდენტო რესპუბლიკაში, რადგანაც ამ უფლებების უდიდესი ნაწილი მინიჭებული აქვს მთავრობის მეთაურს. პრემიერ-მინისტრი, ჩვეულებრივ, უდიდესი ...

                                               

საპრეზიდენტო რესპუბლიკა

საპრეზიდენტო სისტემა - რესპუბლიკური სახელმწიფოს მმართველობის ერთ-ერთი ფორმა. ისტორიულად საპრეზიდენტო სისტემა შეიქმნა, როგორც მონარქიის, ისე პარლამენტარიზმის ალტერნატივა. საპრეზიდენტო მმართველობა ამერიკის შეერთებულ შტატებში 1787 წელს წარმოიშვა. სა ...

                                               

სოციალისტური რესპუბლიკა

სოციალისტური რესპუბლიკა - სოციალისტური წყობის ქვეყნებისათვის დამახასიათებელი რესპუბლიკური მმართველობის ფორმა. ასეთი სახის რესპუბლიკები ადრე უფრო მეტი იყო, მაგრამ ისინი დღესაც არიან შემორჩენილნი, როგორებიცაა კუბის რესპუბლიკა, კორეის სახალხო დემოკრ ...

                                               

ტექნოკრატია

ტექნოკრატია - საზოგადოება, რომელშიც ადამიანები მმართველ თანამდებობებს იკავებენ მათი კვალიფიკაციის მიხედვით.

                                               

ტოტალიტარიზმი

ტოტალიტარიზმი - ტერმინი პოლიტიკურ მეცნიერებაში, რომელსაც იყენებენ პოლიტიკური რეჟიმების აღსაწერად, სადაც სახელმწიფოს აბსოლუტური კონტროლი აქვს ცხოვრების ყველა ასპექტზე, იქნება ეს საჯარო თუ კერძო. ტოტალიტარიზმს უწოდებენ პოლიტიკურ სისტემას ან მმართვე ...

                                               

უნიტარიზმი

უნიტარიზმი - სახელმწიფოს ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მართვის თვალსაზრისით მსოფლიოს ქვეყნები ძირითადად ორ ჯგუფად იყოფა: უნიტარულ და ფედერაციულ სახელმწიფოებად. უნიტარულ ქვეყნებში არსებული ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები უშუალოდ ემორჩილებიან ცენ ...

                                               

ფედერალიზმი

ფედერალიზმი - სახელმწიფოს მოწყობის ფორმა, რომლის დროს ქვეყნის ცალკეულ ნაწილებს მინიჭებული აქვთ შესამჩნევი თვითმმართველობა. ფედერალიზმის საწინააღმდეგო ცნებაა უნიტარიზმი. უფრო ფართო გაგებით ფედერალიზმი ნიშნავს რაიმე ერთიანი სისტემის ისეთნაირად ორგა ...

                                               

ფედერალური რესპუბლიკა

ფედერალური რესპუბლიკა - სახელმწიფო ერთეულების ფედერაცია მმართველობის რესპუბლიკური ფორმით. ფედერაცია ცენტრალური მთავრობაა. შტატები ფედერაციაში ასევე ფედერალურ წყობას იცავს. ტერმინის "რესპუბლიკა" გამოყენება ზუსტი არ არის, თუმცა, როგორც მინიმუმი, ეს ...

                                               

ფედერაციული სახელმწიფო

ფედერაციული სახელმწიფო – წარმოადგენს ნაწილობრივი თვითმმართველობის უფლების მქონე სახელმწიფოებისა ან რეგიონების კავშირს, რომელთაც აერთიანებს ცენტრალური ხელისუფლება. ეს არის სახელმწიფო მოწყობის ფორმა, რომლის დროსაც საქმე გვაქვს რთულ საკავშირო სახელმ ...

                                               

ხაკანატი

ხაკანატი - სახელმწიფო, რომლის სათავეში იდგა ხაკანი. ამ ტიტულს IV-XIII საუკუნეებში თურქულ-მონღოლური ტომების მიერ შექმნილი იმპერიების მბრძანებლები ატარებდნენ. ამ სიტყვიდან მომდინარეობს სინონიმური ტერმინები "ყაენი" და "ხანი".

                                               

აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი (2002)

საკონსტიტუციო რეფერენდუმი - 2002 წლის 24 აგვისტოს ჩატარებული რეფერენდუმი აზერბაიჯანში. ამომრჩევლებს დაუსვეს რვა ცალკეული შეკითხვა, რომლებზეც მათმა მინიმუმ 96%-მა დადებითად უპასუხა. რეგისტრირებული 4 407 417-დან რეფერენდუმში მონაწილეობა მიიღო 3 899 ...

                                               

აზერბაიჯანის საკონსტიტუციო რეფერენდუმი 2009

საკონსტიტუციო რეფერენდუმი საპრეზიდენტო ვადის შეზღუდვის მოხსნის წინადადებით აზერბაიჯანში ჩატარდა 2009 წლის 18 მარტს. წინადადებას ამომრჩევლების 92%-მა მისცა ხმა.

                                               

ალექსანდროპოლის ხელშეკრულება

ალექსანდროპოლის ხელშეკრულება - სამშვიდობო ხელშეკრულება დადებული ოსმალეთსა და სომხეთის დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის 1920 წლის 2 დეკემბერს, თურქეთის რესპუბლიკის გამოცხადებამდე, რომლითაც დასრულდა 1920 წლის სომხეთ-თურქეთის ომი. სომხეთის რესპუბლიკის ...

                                               

ალხას კვიცინია

ალხას ალიკსას ძე კვიცინია - აფხაზი პოლიტიკოსი. 2019 წლის აფხაზეთის ე. წ. საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი, პირველ ტურში მიიღო 18 955 ხმა, მეორეში - 38 766 და მეორე ადგილი დაიკავა.

                                               

აპართეიდი

აპართეიდი - სოციალური სისტემა სამხრეთ აფრიკაში 1948-1990 წლებში. აპართეიდის ქვეშ რასები დანაწევრებული იყვნენ და შავკანიანებს არ ჰქონდათ ხმის მიცემის უფლება ე.წ. "თეთრ" სამხრეთ აფრიკის რესპუბლიკაში.

                                               

ოლეგ არშბა

ოლეგ ნურის ძე არშბა - აფხაზი პოლიტიკოსი. 2019 წლის აფხაზეთის ე. წ. საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი, პირველ ტურში მიიღო 18 668 ხმა.

                                               

ასლან ბარციცი

ასლან ჩაჩურბეის ძე ბარციცი - აფხაზი პოლიტიკოსი. 2019 წლის აფხაზეთის ე. წ. საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იყო პრეზიდენტობის კანდიდატ რაულ ხაჯიმბას პრემიერ-მინისტრობის კანდიდატი. პირველ ტურში ხაჯიმბამ 20 551 მიიღო, მეორე ტურში კი გაიმარჯვა 39 793 ხმი ...

                                               

ბუშის დოქტრინა

ბუშის დოქტრინა, ფრაზა, რომელიც აღწერს აშშ-ის ყოფილი პრეზიდენტი ჯორჯ უ. ბუშის საგარეო პოლიტიკის პრინციპებს. თავდაპირველად ეს ფრაზა უფრო ზოგადად აღწერდა აშშ-ის პოლიტიკას, რომლის მიხედვით მას უფლება ჰქონდა აგრესიულად დაეცვა თავი ქვეყნებისგან, რომლებ ...

                                               

გამარჯვებული საქართველო

გამარჯვებული საქართველო - ქართული პოლიტიკური პარტია, რომელიც 2019 წლის 11 ივნისს დაფუძნდა. პარტიის ლიდერია ირაკლი ოქრუაშვილი. პარტიის ცნობილი წევრები არიან: გუბაზ სანიკიძე, კოტე კემულარია და ვალერი გელბახიანი.

                                               

დე იურე

დე იურე - გამოთქმა, რომელიც ნიშნავს "კანონზე დაყრდნობით", პარალელურად არსებობს გამოთქმა დე ფაქტო - "ფაქტობრივად". ეს ტერმინები გამოიყენება პოლიტიკურ სიტუაციებში. მაგალითად რაიმე პრაქტიკა შეიძლება არსებობდეს დე ფაქტო, სადაც ხალხი/საზოგადოება მისდე ...

                                               

დე ფაქტო

დე ფაქტო - ფაქტობრივად; საერთაშორისო სამართალში დე ფაქტო ცნობა ნიშნავს სახელმწიფოს მიერ ახალი სახელმწიფოს ან მთავრობის არასრულ ცნობას. ის ძირითადად გამოიყენება დე იურეს საპირისპირო მნიშვნელობით.

                                               

დიდი პარასკევის შეთანხმება

დიდი პარასკევის ან ბელფასტის შეთანხმება იყო ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი წინ გადადგმული ნაბიჯი ჩრდილოეთ ირლანდიის სამშვიდობო პროცესში. შეთანხმებას ხელი მოეწერა ბელფასტში 1998 წლის 10 აპრილს ბრიტანელ და ირლანდიელ მთავრობებს შორის და მიღებულ იქნა ჩრდილოე ...

                                               

ევრაზიიზმი

ევრაზიიზმი, უფრო იშვიათად ევრაზიატიზმი, ან ევრაზიანიზმი არის ერთ-ერთი პოლიტიკური მოძრაობა, რომლის ფუძემდებლები შეეცადნენ შეექმნათ და დაემკვიდრებინათ ახალი პოლიტიკური იდეოლოგია. ამ მსოფლმხედველობის შექმნისათვის ამოსავალ წერტილად იქცა ევრაზიის კონტ ...

                                               

ევროპის სასახლე

ევროპის სასახლე - ევროსაბჭოს შტაბ-ბინა. მდებარეობს სტრასბურგში. შენობის ავტორია არქიტექტორი ანრი ბერნარი. მისი ინაუგურაცია მოხდა 1977 წელს. სიგრძით და სიგანით იგი 106 მეტრია, სიმაღლე კი 38 მეტრი აქვს და 9 სართულს ითვლის მისი მთლიანი ფართობი 64 00 ...

                                               

ეროვნული ინტერესები

ეროვნული ინტერესები - საგარეო პოლიტიკის ძირითადი განმსაზღვრელი კონცეფცია, რომელსაც საფუძვლად ეროვნული უშიშროებისა და გადარჩენის პრინციპები უდევს; იხმარება მხოლოდ სახელმწიფოების მიმართ. ეროვნული ინტერესების ცნებამ დროთა განმავლობაში შეცვალა სახელმ ...

                                               

ასტამურ თარბა

ასტამურ ბორისის ძე თარბა - აფხაზი პოლიტიკოსი. 2019 წლის აფხაზეთის ე. წ. საპრეზიდენტო არჩევნების დროს იყო პრეზიდენტობის კანდიდატი, პირველ ტურში მიიღო 5703 ხმა.

                                               

ირლანდიის ეროვნული განმათავისუფლებელი არმია

ირლანდიის ეროვნული განმათავისუფლებელი არმია, ირლანდიის რესპუბლიკური სოციალისტური შეიარაღებული დაჯგუფება, რომელიც 1974 წლის 8 დეკემბერს შეიქმნა. მისი მიზანი ჩრდილოეთ ირლანდიის გაერთიანებული სამეფოდან გამოყოფა და გაერთიანებული ირლანდიის შექმნაა. მი ...

                                               

კოლონია

კოლონია - ტერიტორია საკუთარი პოლიტიკური და ეკონომიკური ხელისუფლების გარეშე, რომელიც დაპყრობილია იმპერიალისტური სახელმწიფოს მიერ.