ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 361




                                               

არაბული გაზაფხული

არაბული გაზაფხული - საპროტესტო აქციების და ამბოხებების სერია, რომელიც 2010-იანი წლების დასაწყისში არაბულ ქვეყნებში განხორციელდა. არაბული გაზაფხულის დაწყების ადგილად ტუნისი მიიჩნევა, ერაყში, მაროკოში, ჯიბუტში. არაბული გაზაფხულის შემდეგ დაწყებული ს ...

                                               

იერუსალიმის სამეფო

იერუსალიმის სამეფო - დასავლეთევროპული ყაიდის უმსხვილესი სამხედრო-ფეოდალური სახელმწიფო, რომელიც დაარსდა ჯვაროსანთა პირველი ლაშქრობის დროს, ჯვაროსნების მიერ 1099 წელს იერუსალიმის აღების შემდეგ. იერუსალიმის სამეფოსთან ვასალურ დამოკიდებულებაში იყო 3 ...

                                               

კოპტები

კოპტები - მკვიდრი ეგვიპტელი ქრისტიანები, ეგვიპტის უმსხვილესი ეთნორელიგიური და ქრისტიანული ჯგუფი. ახ. წ. IV-VI საუკუნეში ეგვიპტეში ქრისტიანობა უმთავრესი რელიგია იყო, სანამ ამ ქვეყანას არაბები დაიპყრობდნენ. მიუხედავად იმისა, რომ მოსახლეობის მნიშვნე ...

                                               

ნაბატეველთა სახელმწიფო

ნაბატეველთა სახელმწიფო - სახელმწიფო არაბეთის ნახევარკუნძულზე, ახლანდელი იორდანიის ტერიტორიაზე. ძველი წელთაღრიცხვით VI საუკუნის დასაწყისში ედომის რაიონში შეიჭრა არაბული ნაბატეველთა ტომი- ნახევრად მომთაბარე სემიტი ხალხი. ნაბატეველები პირველად ბიბლი ...

                                               

სუბართუ

სუბართუ - ქვეყანა ძველ ახლო აღმოსავლეთში. მოიხსენიება ძვ. წ. III-I ათასწლეუულებში შუამდინარულ ლურსმულ წყაროებში. სუბართუ გეოგრაფიული ცნებაა, ამ სახელწოდებით ძვ. წ. III-I ათასწლეულებში აღინიშნებოდა მთელი ჩრდილოეთ მესოპოტამია მომიჯნავე რაიონებით - ...

                                               

ღასანიდები

ღასანიდები - არაბული სამეფო დინასტია, რომელიც ჯაბიაში - აღმოსავლეთ პალესტინაში მეფობდა 636 წლამდე. ისინი იემენი გადმოსახლდნენ III საუკუნის დასაწყისში ლევანტში. ზოგი გაერთიანდა ელინიზირებულ ქრისტიანულ თემებთან და ქრისტიანობა მიიღო ახალი წელთაღრიცხ ...

                                               

აღმოსავლეთ კარპატების ოპერაცია

აღმოსავლეთ კარპატების ოპერაცია - უკრაინის I და IV ფრონტების შეტევითი ოპერაცია 1944 წლის სექტემბერ-ოქტომბერში, დიდ სამამულო ომში. უკრაინის I ფრონტის ჯარების მიერ სანდომირის პლაცდარმის დაკავებამ, უკრაინის II და III ფრონტების სწრაფმა წინსვლამ უნგრელ ...

                                               

აღმოსავლეთ პრუსიის ოპერაცია (1914)

აღმოსავლეთ პრუსიის ოპერაცია - რუსეთის ჩრდილო-დასავლეთი ფრონტის შეტევითი ოპერაცია გერმანიის წინააღმდეგ პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში. ოპერაციის უშუალო მიზანი იყო აღმოსავლეთ პრუსიის დაკავება და ამით ნიადაგის მომზადება გერმანიაში შესაჭრელად. საფრა ...

                                               

აღმოსავლეთ პრუსიის ოპერაცია (1945)

აღმოსავლეთ პრუსიის ოპერაცია - საბჭოთა არმიის დიდი შეტევითი ოპერაცია აღმოსავლეთ პრუსიასა და ჩრდილოეთ პოლონეთში, დიდი სამამულო ომის დამამთავრებელ პერიოდში, 1945 წელს. მიზნად ისახავდა მტრის სტრატეგიული დაჯგუფების განადგურებას აღმოსავლეთ პრუსიას და ჩ ...

                                               

აღმოსავლეთის პაქტი

აღმოსავლეთის პაქტი - ჰიტლერული აგრესიის წინააღმდეგ, ურთიერთდახმარების ხელშეკრულების პროექტი სსრკ-ს, ჩეხოსლოვაკიას, პოლონეთს, ლატვიას, ლიტვას, ესტონეთს, საფრანგეთსა და ფინეთს შორის. "აღმოსავლეთის პაქტის" იდეა წამოაყენა საფრანგეთის საგარეო საქმეთა ...

                                               

ბაზელის მანიფესტი

ბაზელის მანიფესტი - მანიფესტი რომელიც მიიღეს II ინტერნაციონალის ბაზელის კონგრესზე ბალკანეთში 1912 წლის 9 ოქტომბერს დაწყებული ომის და მოსალოდნელი მსოფლიო ომის საშიშროებასთან დაკავშირებით. ბაზელის მანიფესტმა მოუწოდა საერთაშორისო პროლეტარიატს დაუნდო ...

                                               

ბატავიის რესპუბლიკა

ბატავიის რესპუბლიკა - საფრანგეთის რესპუბლიკის მოდელზე გარდაქმნილი ნიდერლანდები. ბატავიის რესპუბლიკა გამოცხადდა 1795 წლის 19 იანვარს, ორანჟის პრინცი უილიამ V შტადჰოლდერის ინგლისში გაქცევის მეორე დღეს. შემოსულ საფრანგეთის რევოლუციურ არმიას საკმაო მ ...

                                               

ბელგრადის ოპერაცია

ბელგრადის ოპერაცია - უკრაინის III ფრონტის, იუგოსლავიის სახალხო-განმათავისუფლებელი არმიისა და ბულგარეთის სამამულო ფრონტის ჯარების შეტევითი ოპერაცია დიდ სამამულო ომში იუგოსლავიის აღმოსავლეთ და სამხრეთ რაიონებისა და ბელგრადის განთავისუფლებისათვის. კ ...

                                               

ბერლინის კონგრესი

ბერლინის კონგრესი - საერთაშორისო კონგრესი, რომელშიც მოწვეულ იქნა ავსტრია-უნგრეთის და ინგლისის მოთხოვნითა და გერმანიის მხარდაჭერით რუსეთ-ოსმალეთის 1877-1878 წლების ომის შემდგომ დადებული სან-სტეფანოს საზავო ხელშეკრულების პირობების გადასასინჯად. კონ ...

                                               

ვენის კონგრესი

ვენის კონგრესი - ევროპის სახელმწიფოთა წარმომადგენლების კონფერნეცია რომელიც ჩატარდა ავსტრიის იმპერიის დედაქალაქ ვენაში 1814 წლის სექტემბრიდან – 1815 წლის ივნისის ჩათვლით. მისი მიზანი იყო საფრანგეთის რევოლუციისა და ნაპოლეონის ომების შედეგად წარმოქმ ...

                                               

ვესტფალიის ზავი

ვესტფალიის ზავი - სამშვიდობო შეთანხმება დადებული 1648 წლის 24 ოქტომბერს მიუნსტერსა და ოსნაბრიუკში, რომელმაც ბოლო მოუღო ოცდაათწლიან ომს. როგორც წესი, ვესტფალიის მშვიდობას უწოდებენ სამშვიდობო ხელშეკრულებებს, ხელმოწერილს კაიზერი ფერდინანდ III-ის მიე ...

                                               

კონუნგი

კონუნგი - ძველსკანდინავიური ტერმინი, რომელიც პრაგერმანული kuning-az-დან წარმოსდგება, რაც, თავის მხრივ, ნასესხობაა გერმანულიდან). ჩვეულებრივ, მონარქ-კონუნგს ეკუთვნოდა ერთი ან რამდენიმე ხომალდი, მეომრების რაზმი და მიწის მოზრდილი ნაკვეთი. ზოგიერთ შე ...

                                               

ლონდონის ხელშეკრულება (1839)

1839 წლის ლონდონის ხელშეკრულება, აგრეთვე ცნობილი როგორც 1839 წლის კონვენცია ხელმოწერილ იქნა 1839 წლის 19 აპრილს. ამ შეთანხმებით ევროპის სუპერქვეყნებმა ბელგიის დამოუკიდებლობა და ნეიტრალურობა სცნეს. შეთანხმების ისტორიული მნიშვნელობა იყო მუხლი VII, ...

                                               

სტრეზის კონფერენცია

სტრეზის კონფერენცია - გერმანიის მიერ ვერსალის საზავო ხელშეკრულების დარღვევის შესახებ, შედგა 1935 წლის 11-14 აპრილს ქ. სტრეზაში დიდი ბრიტანეთის, საფრანგეთისა და იტალიის მთავრობათა მეთაურების მონაწილეობით. განიხილეს საფრანგეთის მემორანდუმი გერმანიი ...

                                               

ფრანკონია

ფრანკონია - ისტორიული ოლქი გერმანიაში. სახელწოდება ახ.წ. I ათასწლეულის შუა ხანებში აქ დასახლებული ფრანკებისაგან მიიღო. IX ს. ბოლოდან გერმანული სამეფოს ერთ-ერთი ტომობრივი საჰერცოგო იყო, რომელიც 939 წელს ოტო I-მა გაანადგურა. ფეოდალური დაქუცმაცებულო ...

                                               

ფრანკფურტის ზავი (1871)

ფრანკფურტის ზავი - საზავო ხელშეკრულება გერმანიასა და საფრანგეთს შორის, რომლითაც დასრულდა საფრანგეთ-პრუსიის ომი 1870-1871 წწ. ხელი მოაწერეს მაინის ფრანკფურტში. ფრანკფურტის ზავის მიხედვით, საფრანგეთს გერმანიისათვის უნდა გადაეცა ელზასი და ლოთარინგიი ...

                                               

ფრიზია

ფრიზია - ისტორიული მხარე ჩრდილოეთის ზღვის სანაპიროზე. იკავებს ტერიტორიას ნიდერლანდების ტბა ეისელმერიდან დანიის ნაპირებამდე. დღეისათვის ფრიზების ტერიტორია ოთხ ნაწილად არის დაყოფილი: ფრისლანდია დასავლეთი ფრიზია - ნიდერლანდების პროვინცია. ჩრდილოეთი ...

                                               

დურძუკეთი

დურძუკეთი, ძურძუკეთი - დურძუკებით დასახლებული მხარე. ლეონტი მროველის მიხედვით, დურძუკი კავკასიის მთავარი ქედის ცენტრალური ნაწილის ჩრდილოეთ კალთებზე მოსახლე ტომის ეპონიმია. შემდგომში დურძუკეთი ქართულ წყაროებში იხსენიება თერგსა და დაღესტანს შორის. ...

                                               

მოსკოვის ხელშეკრულება (1921)

მოსკოვის ხელშეკრულება - "მეგობრობისა და ძმობის შესახებ ხელშეკრულება", რომელსაც ხელი მოეწერა 1921 წლის 16 მარტს მოსკოვში, თურქეთის დიდი ეროვნული ასამბლეისა და რსფსრ-ის მთავრობის წარმომადგენლებს შორის. ხელშეკრულება გახდა თურქეთის დამოუკიდებლობისა დ ...

                                               

უბიხეთი

უბიხეთი - შავიზღვისპირა ქვეყანა სამხრეთ კავკასიაში XIV-XIX საუკუნეებში. აქ ძირითადად სახლობდნენ უბიხები. დღეისთვის უბიხეთის ტერიტორია მოქცეულია კრასნოდარის მხარეში, რუსეთის ფედერაცია.

                                               

ფინკენშტაინის ხელშეკრულება

რუსეთთან ომში ირანმა განჯის, ერევნის, შირვანის, ყარაბახის და ბაქოს სახანოებზე დაკარგა კონტროლი, ასევე ვერ აღიდგინა ძალაუფლება ქართლ-კახეთზე. 1806-1807 წლების ზამთარში დაიდო ხელშეკრულება ბრძოლების შეწვეტის შესახებ, რადგან რუსეთს ამავდროულად ომი გა ...

                                               

იბერო-მავრიტანული კულტურა

იბერო-მავრიტანული კულტურა - მაღრიბის ტერიტორიაზე გავრცელებული სარჩულიანი დანების წარმოება. ეს წარმოება პირველად 1909 წელს ფრანგმა მეცნიერმა პალარმა აღწერა. აღნიშნულ ინდუსტრიას ასევე მოიხსენიებენ "მოულინურად" და "ორანიულად". ბოლო საველე სამუშაოები ...

                                               

მავრეტანია

მავრეტანია - ანტიკურ ხანაში წარმოადგენდა ლიბიის ნაწილს და მდებარეობდა ნუმიდიის დასავლეთით. დღეის მდგომარეობით ის შეესაბამება მაროკოს ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროს, დავავლეთ ალჟირს და ესპანეთის ქალაქებს: სეუტა და მელილია. მავრეტანია წარმოადგენდა დამოუ ...

                                               

უბაუდ ალაჰ იბნ ალ-ჰაბჰაბი

უბაუდ ალაჰ იბნ ალ-ჰაბჰაბი - ომაიანთა ოფიციალური წარმომადგენელი ეგვიპტეში 724 - 734 წლებში, ხოლო 734 - 741 წლებში კაირუანში იფრიკიას მმართველი. მისი მმართველობის პერიოდში მოხდა ბერბერთა აჯანყება, რის შემდეგაც მაღრიბმა და ალ-ანდალუსიამ დამოუკიდებლო ...

                                               

ყორღანი

ყორღანი - გორასამარხის, უმეტესად ხის ოთახი, რომელიც შემდგომ მიწის ბორცვით იფარებოდა. სიტყვა ნაწარმოებია თურქული კურგანიდან რომელიც ითარგმნება როგორც ნაყარი, ბორცვი. ყორღანი წარმოადგენს ქვების და მიწის მთას, რომელიც ერთ ან რამდენიმე საფლავზე აღიმა ...

                                               

ჩინჩოროს მუმიები

ჩინჩოროს მუმიები - სამხრეთ ამერიკული ჩინჩოროს კულტურის წარმომადგენლების მუმიფიცირებული ნარჩენები რომლებიც ნაპოვნია დღევანდელი ჩილეს ტერიტორიაზე. ეს მუმიები ადამიანის მიერ მუმიფიცირების ყველაზე ძველი შემორჩენილი ნიმუშებია, რომლებიც ეგვიპტურ მუმიებ ...

                                               

ეოლიდა

ეოლიდა მოიცავდა ტროის სანაპირო ზოლს, მიზიას, ნაწილობრივ ლიდიას და მიმდებარე კუნძულებს ლესბოსსა და ტენედოსს. დასახლებული იყო ბერძნული ტომით ეოლიელებით, რომლებიც აქ ძვ. წ. II ათასწლეულის ბოლოს მოვიდნენ. ძვ. წ. VIII-VI საუკუნეში ეოლიამ დიდი აღმავლობ ...

                                               

თემისკირა

თემისკირა - ანტიკური ბერძნული დასახლება თემისკირას დაბლობზე, მდინარე თერმოდონის პირას არსებული ქალაქი. ლეგენდის თანახმად ის ამაზონების სამშობლოდ მიიჩნევა. თემისკირა პირველად ჰეროდოტეს ეპოქაში მოიხსენიება, ჰეროდოტე გვამცნობს ამორძალი მებრძლების შე ...

                                               

პლატონის აკადემია

პლატონის აკადემია - პლატონის მიერ დაფუძნებული ფილოსოფიის სკოლა ათენში, დაახლოებით ძვ. წ. 385 წელს. სანამ აკადემია სკოლა გახდებოდა, ის ძველი ათენის კედლებს გარეთ არსებული ზეთისხილის ბაღი იყო - წმინდა ადგილი ათენელთათვის. ამ ადგილის არქაული სახელი ...

                                               

კერკუანე

კერკუანე - პუნიკური ქალაქი ჩრდილო-აღმოსავლეთ ტუნისში, კაპ-ბონის ნახევარკუნძულის სიახლოვეს. ეს ფინიკიური ქალაქი სავარაუდოდ მიტოვებულ იქნა პირველი პუნიკური ომისას რომაელებს ის აღარ აღუდგენიათ. იგი დაახლოებით 400 წლის მანძილზე არსებობდა. გათხრების შ ...

                                               

პუნები

პუნები - ძველი რომაელების მიერ ფინიკიელებისათვის შერქმეული სახელწოდება. ფინიკიელები წინა აზიიდან გადმოსახლდნენ ჩრდილოეთ აფრიკაში და ძველი წელთაღრიცხვის XII-VII საუკუნეებში იქ დააარსეს კოლონიები კართაგენი, უტიკა და სხვა. პუნური არის ფინიკიური ენის ...

                                               

გილგამეშის ეპოსი

გილგამეშის ეპოსი, ქართულ თარგმანში აგრეთვე გილგამეშიანი - ასურულ-ბაბილონური ლიტერატურის ძეგლი, დღეისათვის ცნობილი პირველი ეთიკურ-ფილოსოფიური ხასიათის ეპოსი მსოფლიო მწერლობაში და ასევე, პირველი ლიტერატურული ნაწარმოებიც. საფუძვლად დაედო ძველი შუმერ ...

                                               

ბეირუთი

ბეირუთი - ლიბანის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქი. მასში ცხოვრობს მთელი ლიბანის მოსახლეობის ნახევარი. გაშენებულია ნახევარკუნძულ რასზე და მიმდებარე ტერიტორიაზე. პირველი დასახლება ჩნდება სავარაუდოდ ძვ. წ. 1700 წელს, ხოლო უკვე ძვ. წ. 1500–დან იგი მოიხს ...

                                               

მეროე

მეროე - უძველესი ნაქალაქარი სუდანში, ნილოსის აღმოსავლეთ ნაპირზე, ქალაქ შენდის სიახლოვეს, ხართუმიდან 200 კმ-ით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ძეგლის სიახლოვეს მდებარეობს სოფლების ჯგუფი, რომლებსაც ბაგრავიაჰს უწოდებენ. საუკუნეთა განმავლობაში, მეროე ქუშის სამე ...

                                               

რომი

რომი - ქალაქი და სპეციალური კომუნა იტალიაში. რომი არის იტალიისა და ლაციოს რეგიონის დედაქალაქი. 2.9 მილიონი მცხოვრებით 1 285 კმ²-ზე, იგი, ასევე, არის ქვეყნის უდიდესი და ყველაზე მჭიდროდ დასახლებული კომუნა და სიდიდით მეოთხე ქალაქი ევროკავშირში ქალაქ ...

                                               

სუზა

სუზა - ანტიკური ქალაქი ირანში, რომელიც მდებარეობს ზაგროსის მთიანეთის ძირში, მდინარე ტიგროსიდან აღმოსავლეთით 250 კილომეტრში, მდინარე კერხესა და დეზს შორის. ამ უძველესი ქალაქის ადგილას დღეს მდებარეობს ქალაქი შუშა, რომელიც არის შუშის ოლქის დედაქალაქ ...

                                               

ტაშკენტი

ტაშკენტი - უზბეკეთისა და ტაშკენტის პროვინციის დედაქალაქი. 1999 წლის მონაცემებით ქალაქის მოსახლეობა 2.142.700 ადამიანს შეადგენდა. მისი კოორდინატებია 41°16′N 69°13′E, ხოლოდ დროის სარტყელი - UTC/GMT +5 სთ. სანამ ისლამური გავლენა დაიწყებოდა ჩვ.წ მე-8 ...

                                               

ტრიპოლი (ლიბანი)

ტრიპოლი - მოსახლეობის რაოდენობით მეორე ქალაქი და ნავსადგური ლიბანში. ძველი მსოფლიოს ისტორიის პერიოდში აქ იყო ფინიკიის კონფედერაციის ცენტრი. XII საუკუნეში ჯვაროსნებმა აქ დააარსეს ტრიპოლის საგრაფო.

                                               

ფესტოსი

ფესტოსი - ძველი ქალაქი, ეგეოსის კულტურის ცენტრი კუნძულ კრეტაზე. 1900–1966 წლებში გათხარეს იტალიელმა არქეოლოგებმა. ნეოლითსა და ადრინდელი ბრინჯაოს ხანაში ფესტოსი პატარა დასახლება იყო. დაახლოებით ძვ. წ. 2200 წელს აქ აშენდა კნოსოსის მსგავსი, მონუმენტ ...

                                               

თაისი

თაისი - ცნობილი ათენელი კურტიზანი ქალი, სარგებლობდა ალექსანდრე მაკედონელის პატივისცემით, ეგვიპტის მეფის პტოლემე I სოტერის მეორე ცოლი, რომლისგანაც მას ჰყავდა ვაჟი ლეონტისკი და გოგო ირანა. ანტიკური წყაროებიდან გამომდინარე ტაისმა მოახდინა ქსერქსეს ს ...

                                               

ბრაქტეატი

ბრაქტეატი - ოქროს ან ვერცხლის ბრტყელი, თხელი, მხოლოდ ცალ მხარეს მოჭრილი მონეტა. შუა საუკუნეების ბრაქტეატები გაჩნდა დაახლოებით XII საუკუნის შუა წლებში და იჭრებოდა XV საუკუნის შუა პერიოდამდე. ეს მონეტები მალევე შეავიწროვა დინარმა. სახელწოდება ბრაქტ ...

                                               

გერმანული რკინის საუკუნე

გერმანული რკინის საუკუნე - ჩრდილოეთ ევროპის განვითარების პერიოდი, როდესაც დასავლეთ რომის იმპერიის დაცემის შედეგად ძველგერმანული ტომები მოექცნენ ხალხთა დიდი გადასახლების პროცესში. გერმანული რკინის საუკუნე არის რომაული რკინის საუკუნის გაგრძელება და ...

                                               

Corpus Fontium Historiae Byzantinae

Corpus Fontium Historiae Byzantinae, შემოკლებით CFHB - საერთაშორისო პროექტი, რომელიც მიზნად ისახავს ბიზანტიის იმპერიის პერიოდში შედგენილი ისტორიულ წყაროებზე ტექსტური კრიტიკის შეგროვებას, რედაქტირებას და გავრცელებას. მისი დანიშნულება ბიზანტიელი ავ ...

                                               

იოჰან ფრიდრიხ ბლუმენბახი

ბლუმენბახი, იოჰან ფრიდრიხ - გერმანელი ფიზიოლოგი, ანატომი, ანთროპოლიგი, ზოოლოგი, მედიცინოს დოქტორი და პროფესორი.

                                               

ციტადელი

ციტადელი – შუა საუკუნეების ფეოდალური ხანის არქიტექტურული ნაგებობა. დღეისათვის მას აქვს ორი მნიშვნელობა. ციტადელი ითვლება: ციხესიმაგრის გალავნის შიგნით არსებული ყველაზე უფრო გამაგრებული ნაგებობა, რომელიც განკუთვნილია დამოუკიდებელი თავდაცვისათვის. ...