ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 360




                                               

ამირანის გორა

ამირანის გორა, თავშან-თაფა - ენეოლით-ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის ნასოფლარი ქ. ახალციხის მახლობლად, მდინარე ფოცხოვის მარცხენა ნაპირას. გათხრები დაიწყო 1953 წელს ხელმძღვანელი ტ. ჩუბინიშვილი. ამირანის გორის სამხრეთ კალთაზე აღმოჩნდა ადრინდელი ბრინჯაოს ხ ...

                                               

არუხლოს გორა

არუხლოს გორა, ნახიდური - მრავალფენიანი ნამოსახლარი ქვემო ქართლის მხარის ბოლნისის მუნიციპალიტეტში, ნახიდურთან, მდინარე ქცია-ხრამის და მაშავერის შესართავთან. არუხლოს გორაზე გათხრილია ენეოლითური ხანის ფენები. არუხლოს გორას შემოვლებული ჰქონდა თავდაცვ ...

                                               

თეთრიწყაროს ნასოფლარი

თეთრიწყაროს ნასოფლარი - ენეოლითის ბოლოსა და ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის დასაწყისის ნამოსახლარი თეთრიწყაროდან 7 კმ-ზე. გაითხარა 1956-1958. შემორჩენილია ქვის მრგვალი და ოთხკუთხა საცხოვრებელი შენობების საძირკვლები, სამეურნეო დანიშნულების ნაგებობათა ნაშ ...

                                               

იმირის გორა

იმირის გორა - ადრინდელი სამიწათმოქმედო კულტურის გორანამოსახლარი სოფელ იმირის სამხრეთ-დასავლეთით, მდინარე ხრამის მარჯვენა ნაპირას. გაითხარა 1966-1971 წლებში. ნამოსახლარი წარმოადგენს 4-5 მ სიმაღლისა და 90 მ დიამეტრის ბორცვს, რომელიც წარმოიქმნა ალიზ ...

                                               

ანასეულის ნამოსახლარი

ანასეულის ნამოსახლარი - ნეოლითური ნამოსახლარი ქალაქ ოზურგეთის გარეუბან ანასეულში. 1956-1963 წლებში ლ. ნებიერიძის ხელმძღვანელობით გათხარეს ნეოლითური ხანის სამოსახლო ბორცვები, რომლებსაც "მიწის ციხეს" უწოდებენ. მათ შორის მანძილია 1.5 კმ. მოპოვებული ...

                                               

გურიანთა (ნამოსახლარი)

გურიანთა - ნეოლითური ნამოსახლარი სოფელ ციხისფერდში, მდინარე სკურდუმის მარჯვენა ნაპირას, ზღვის დონიდან 25 მ-ზე, გაითხარა 1963. მოპოვებულია კაჟის, რიყის ქვისა და ობსიდიანისაგან დამზადებული საოჯახო, სამიწათმოქმედო, საბრძოლო და სანადირო იარაღი. მრავლ ...

                                               

ზედა პალეოლითი

ზედა პალეოლითი - პალეოლითის გვიანი საფეხური. ამ დროის ადამიანი უფრო ფართოდ არის განსახლებული დედამიწის ზურგზე, ვიდრე ქვედა პალეოლითში. აფრევრაზიის შემდეგ იგი მეოთხე მატერიკზე, ამერიკაშიც გადასულა. თუ ადრე ნეანდერტალელთა ნაბინარებს ევრაზიის სამხრე ...

                                               

კრომანიონელი

კრომანიონელი - გვიანდელი პალეოლითის ეპოქის ადამიანის ზოგადი სახელწოდება. კრომანიონელის ნაშთები პირველად იპოვეს 1868 წელს კრო-მანიონთან. კრომანიონელის სპეციფიკური თავისებურებებია: დოლიქოკრანიული ქალა, ფართო სახე, მკვეთრად გამოხატული წარბზედა რკალე ...

                                               

ნეანდერტალელი

ნეანდერტალელი, ძველი ადამიანი - თანამედროვე ადამიანის უშუალო წინაპარი და პითეკანთროპის შთამომავალი. ცხოვრობდა ქვედა და შუა პალეოლითის ხანაში. სიმაღლით 160 სმ-მდე, ჯმუხი, შედარებით მოკლე ქვედა და გრძელი ზედა კიდურებით, წინ წაწეული თავ-კისერით. თავ ...

                                               

ქვედა პალეოლითი

ქვედა პალეოლითი - პერიოდი კაცობრიობის ისტორიაში, რომელიც პლიოცენის ეპოქის ბოლოს დაიწყო, როდესაც თანამედროვე ადამიანებმა Homo habilis ქვის იარაღების პირველი გამოყენება დაიწყეს. ეს იყო შედარებით მარტივი ინსტრუმენტები. Homo habilis ამ იარაღებს შუბებ ...

                                               

პლეისტოცენი

პლეისტოცენი - დედამიწის ისტორიის მეოთხეული პერიოდის შუა ეპოქა, რომელიც დაიწყო 2.588 მლნ. წლის წინათ და დამთავრდა 11.7 ათ. წლის წინ. მოსდევს ჰოლოცენს და წინ უსწრებს პლიოცენს. 1839 წელს ტერმინი "პლეისტოცენი" მეცნიერებაში დაამკვიდრა ინგლისელმა გეოლო ...

                                               

პლეისტოცენის პარკი

პლეისტოცენის პარკი - ნაკრძალი იაკუტიის ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში. განლაგებულია მდინარე კოლიმის ქვედა დინებაში, სოფელ ჩერსკიდან სამხრეთით 30 კმ-ში. ნაკრძალში მიმდინარეობს ჩრდილოეთ ნახევარსფეროში უკანასკნელი გამყინვარების დროინდელი მამონტების პრერი ...

                                               

შამპლენის ზღვა

შამპლენის ზღვა - ყოფილი და დროებითი ვიწრო მარილიანი ყურე ატლანტის ოკეანეში, რომელიც შეიქმნა მყინვარის უკანდახევის შედეგად უკანასკნელი გამყინვარების დასასრულს. იგი მოიცავდა დღევანდელი კანადის პროვინციების კვებეკისა და ონტარიოს მიწებსა და აშშ-ის ნი ...

                                               

აშელის კულტურა

აშელის კულტურა - ქვედა პალეოლითის პერიოდის პირველი ადამიანური კულტურა, რომელიც გავრცელებული იყო აფრიკაში, დასავლეთ აზიასა და ევროპაში. აერთიანებდა ქვის ხანის ადამიანებს, ჰომო ერექტუსსა და ჰომო ჰაბილისს. სახელწოდება მიიღო საფრანგეთში პიკარდიის ქალ ...

                                               

მეზოლითი

მეზოლითი - შუა ქვის ხანა, პალეოლითიდან ნეოლითზე გარდამავალი ეპოქა. ამ დროს პლეისტოცენი შეიცვალა ჰოლოცენით. მეზოლითის დასაწყისი ემთხვევა გამყინვარების უკანასკნელი სტადიის დასასრულს. დამახასიათებელია თანამედროვე ჰავა, მცენარეულობა და ცხოველთა სამყა ...

                                               

მუსტიეს კულტურა

მუსტიეს კულტურა, მუსტიეური ეპოქა - ქვედა პალეოლითის ხანის ყველაზე გვიანდელი ხანა, რომელმაც შეცვალა აშელის კულტურა. მრავალი მეცნიერი მას "შუა პალეოლითს" უწოდებს. XIX საუკუნის 60-იან წლებში პირველად შეისწავლა გ. მორილიემ. სახელი ეწოდა სამხრეთ-დასავ ...

                                               

ინკალიახტა

ინკალიახტა - ინკების მომუმენტური ძეგლი ცენტრალურ ბოლივიაში, კოჩაბამბის დეპარტამენტში, ქალაქ კოჩაბამბიდან 130 კმ-ით აღმოსავლეთით, ზღვის დონიდან 2 950 მეტრზე. დასახლება და ციხესიმაგრე აშენდა XV საუკუნეში, ინკა იუპანკის მეფობისას. დასახლების არეალი ...

                                               

ისკანვაია

ისკანვაია - კოლუმბამდელი ქალაქის ნანგრევები ბოლივიაში, დედაქალაქ ლა-პასიდან 325 კმ-ით ჩრდილოეთით, ზღვის დონიდან 1 700 მეტრზე. თავის სივრცით და ასაკით, ისკანვაია მაჩუ-პიქჩუს აჭარბებს, მაგრამ ბევრად უფრო ცუდადაა შემონახული. ქალაქი აშენებული იყო ორ ...

                                               

ტიუანაკო

ტიუანაკო - ძველი ქალაქი ბოლივიაში, მდებარეობს ლა-პასიდან 72 კილომეტრში, ტიტიკაკის ტბის აღმოსავლეთ სანაპიროსთან ახლოს. არქეოლოგიური გათხრების მიხედვით ირკვევა, რომ ადამიანი აქ დასახლებულა ძვ. წ. 1500 წლისთვის. ახ. წ. II-IX საუკუნეებში ტიუანაკო ცენ ...

                                               

ფუერტე-დე-სამაიპატა

ფუერტე-დე-სამაიპატა - იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ბოლივიაში, სანტა-კრუსის დეპარტამენტის ფლორიდის პროვინციაში. იგი მდებარეობს ბოლივიის ანდების აღმოსავლეთ მთისწინეთში და წარმოადგენს პოპულარულ ტურისტულ ობიექტს, როგორც ბოლივიელების, ასევე უც ...

                                               

ჩირიპა

ჩირიპა – არქეოლოგიური ძეგლი ბოლივიაში, ტიტიკაკას ტბის სიახლოვეს, ქალაქ ჩირიპადან 15 კმ-ით აღმოსავლეთით. ძეგლი ტიუანაკომდელ პერიოდს განეკუთვნება და დასახლებული იყო ძვ. წ. 1000 - ჩვ. წ. 1100 წლებში. მთავარ შენობას წარმოადგენს უზარმაზარი ტაძარი, რომ ...

                                               

გუაიაბო

გუაიაბო - არქეოლოგიური ძეგლი ტურიალბას კანტონში, კოსტა-რიკაში. თუმცა, ჯერჯერობით ძეგლის მხოლოდ მცირე ნაწილია გათხრილი, მაგრამ უკვე ახლა ცნობილია, რომ ეს თავისი ეპოქის მნიშვნელოვანი კულტურული და პოლიტიკური ცენტრი იყო. ძეგლის ფართობია 218 ჰექტარი, ...

                                               

კაპაჩის კულტურა

კაპაჩის კულტურა არსებობდა მექსიკის დასავლეთით. იგი წარმოდგენილია ქალაქ კოლიმასთან არსებული არქეოლოგიური კომპლექსით. ეს მეტნაკლებად ადრეული კულტურაა მესოამერიკის არქეოლოგიური კულტურებიდან და თარიღდება ძვ. წ. XX-ძვ. წ. XII საუკუნეებით. ის აღმოაჩინა ...

                                               

კოსტა-რიკის ქვის ბურთები

კოსტა-რიკის ქვის ბურთები - 300-დე ისტორიამდელი ქვის სფერო კოსტა-რიკაში, მდინარე დიკვისის შესართავთან. კოსტა-რიკის წყნარი ოკეანის სანაპიროზე. სფეროები დიკის კულტურას. განეკუთვნება. ქვები დამზადებულია გაბროს, კირქვისა ან ქვიშაქვისაგან. ქვების დიამე ...

                                               

მისტეკები

მიჰტეკები - ძველი მესოამერიკული ერი, მექსიკის შტატ ოახაკასა და მის ჩრდილოეთით მდებარე შტატებში დასახლებული. დასახელება "მიჰტეკები" ნაუატლიდან თარგმანში ნიშნავს "ერი ღრუბლების ქვეყნიდან". საერთო რაოდენობა - დაახლოებით 270 ათასი ადამიანი. საუბრობენ ...

                                               

მონტე-ალტო

მონტე-ალტო - არქეოლოგიური ძეგლი წყნარი ოკეანის სანაპიროზე გვატემალაში, რომელმაც სახელწოდება მისცა არქეოლოგიურ კულტურას. მონტე-ალტო მდებარეობს ქალაქ სანტა-ლუსია-კოცუმალგუაპანიდან 20 კმ-ში სამხრეთ-აღმოსავლეთით, ეკსინტლას რაიონში. იგი რამდენიმე არქე ...

                                               

ნაჰუას ხალხი

სახელი "ნაჰუა" გამოიყენება სწავლულების მიერ, რათა მიმართონ ცენტრალური ამერიკის ადგილობრივ მცხოვრებლებს, რომლებიც ლაპარაკობენ "ნაჰუატლის" ახლო მდგომ დიალექტზე. სიტყვა ნაჰუა არის ნაჰუატლური ტერმინი, რაც ნიშნავს გასაგებს, ნათელს ან მკაფიოს. ნაჰუას ხ ...

                                               

ტეოტიუაკანი

ტეოტიუაკანი - ძველი მესოამერიკული ნაქალაქარი მექსიკაში. მდებარეობს მეხიკოს ველის ერთ-ერთ განშტოებაში, მეხიკოს შტატში, მეხიკოდან 48 კილომეტრით ჩრდილო-აღმოსავლეთით. დღეისათვის ძეგლი ცნობილია ამერიკის კოლუმბამდელ ეპოქაში აშენებული, არქიტექტურულად მნ ...

                                               

ტესკოკო

ტესკოკო co, tetsˈkoʔko) - მსხვილი ქალაქი-სახელმწიფო ცენტრალურ მექსიკაში მესოამერიკული ქრონოლოგიის გვიან პოსტკლასიკურ პერიოდში. მდებარეობდა ტბა ტესკოკოს აღმოსავლეთ სანაპიროზე, მეხიკოს ველზე, ტენოჩტიტლანიდან ჩრდილო-აღმოსავლეთით. ამჟამად ძველი ქალაქ ...

                                               

ტეუჩიტლანის ტრადიცია

ტეუჩიტლანის ტრადიცია - კოლუმბამდელი კომპლექსური საზოგადოება, რომელსაც თანამედროვე მექსიკის ნაიარიტისა და ხალისკოს შტატების ტერიტორიები ეკავა. მიუხედავად იმისა, რომ ტეუჩიტლანის არქიტექტურა ჯერ კიდევ ძვ. წ. 300 წელს ჩნდება, მისი საყოველთაო აღმასვლა ...

                                               

ჩინამპები

ჩინამპები - მოცურავე კუნძულები, რომლებსაც აღმართავდნენ-ხოლმე მესოამერიკის კოლუმბამდელი ხალხები სოფლის მეურნეობის საწარმოებლად. ჩინამპებს წელიწადში რამდენიმჯერმე მოჰქონდათ მოსავალი. აცტეკები ჩინამპებს აგებდნენ ტესკოკოს ტბაზე. ჭაობიან დაბლობებში მი ...

                                               

ჩიჩიმეკები

ჩიჩიმეკები - მექსიკის ძველი ცივილიზაცია, რომელიც არსებობდა 1519 წლამდე. ჩიჩიმეკების ერი შედგებოდა მომთაბარე ტომებისგან, რომლებიც თანამედროვე მექსიკის ჩრდილოეთით ცხოვრობდნენ. ვარაუდობენ, რომ XII საუკუნის შუა წლებში მათ დაიწყეს ქვეყნის სამხრეთით გა ...

                                               

ჰუასტეკები

ჰუასტეკები - ინდიელი ხალხი ჩრდილო აღმოსავლეთ მექსიკაში, რაოდენობა დაახლოებით 140 ათასი კაცი. ჰუასტეკების ისტორია ესპანეთის დაპყრობამდე ნაკლებადაა ცნობილი. თუმცა ენით მაია-კიჩეს ჯგუფს განეკუთვნებიან, ჰუასკეტებისთვის უცნობი იყო მაიას იეროგლიფური და ...

                                               

ტემპლო-მაიორი

ტემპლო მაიორი, ზოგჯერ უწოდებენ უიცილოპოჩტლის პირამიდას - კულტური ნაგებობების კომპლექსი აცტეკების სახელმწიფოს დედაქალაქში, ტენოჩტიტლანში. პირამიდა ქალაქის რიტუალურ რაიონზე 60 მეტრ სიმაღლეზე აღიმართებოდა, მის თავზე იდგა უიცილოპოჩტლისა და ტლალოკის პ ...

                                               

ჯადოქრის პირამიდა

ჯადოქრის პირამიდა - მექსიკაში იუკატანის ნახევარკუნძულზე მდებარე ქალაქ უქსმალში მაიას ტომის ხალხმა ააგო ახ. წ. 700-1000 წლებში. XV საუკუნეში ქალაქი დაცარიელდა. ლეგენდის თანახმად, ჯადოქრის 39-მეტრიანი პირამიდა ერთ ღამეში ააგო ღმერთ-ჯადოქარმა იტცამნ ...

                                               

ოქროს სპილო

ოქროს სპილო - ესაა იმ განძის ნაწილი რომელიც სამარხში აღმაჩინეს მხოლოდ მას შემდეგ რაც 1957 წელს მარადიორები დაიჭირეს. თვლიან რომ ასეთი სპილო კიდევ მეორე უნდა ყოფილიყო, რადგანაც როგორც ცნობილია ორმა ძმამ ერთმანეთთან დუელი გამართა ტახტის გულისათვის ...

                                               

სამარხი

სამარხი - მიცვალებულის დასაკრძალავი ორმო, მოედანი, ნაგებობა, მოწყობილობა. იმის გამო, რომ მიცვალებულისათვის ინვენტარის ჩატანება წესად ჰქონდათ, სამარხი ძველი ისტორიის პერიოდების შესწავლის ერთ-ერთ უმთავრეს წყაროდ იქცა. სამარხები ცნობილია ძველი ქვის ...

                                               

საძვალე

საძვალე - საგანგებო სათავსო, უპირატესად, ტაძრებისა და ეკლესიების იატაკქვეშ ან ცალკე, მათთან ახლოს, საკულტო ადგილებში კი - მიწის ქვეშ, რომელშიც კრძალავდნენ ოჯახის, გვარის წევრებს. საძვალე მრავალგზის და ხანგრძლივად გამოსაყენებელი, ჩვეულებრივ, მოზრდ ...

                                               

ხანლარი

ხანლარი, ელენენდორფი - ბრინჯაოს ხანის არქეოლოგიური ძეგლები გამოვლენილი ხანლარის რაიონში 1920-30-იან წლებში. ზურნაბადთან გამოვლენილია შუა ბრინჯაოს ხანის გორასამარხი, სადაც აღმოჩნდა თრიალეთური ტიპის მოხატული კერამიკა. მდინარე განჯაჩაიზე გამოვლინდა ...

                                               

ბანავასი

ბანავასი - კარნატაკას სამხრეთ ინდური შტატის უტარა–კანადას ოლქის ძველი ტაძრების ქალაქი. შტატის ერთ–ერთი უძველესი ქალაქი. ცნობილია თავისი მადჰუკეშვარის ტაძრით, რომელიც აგებულია IX ს. და ეძღვნება ღვთაება შივას. ბანავასი მდებარეობს ბანგალორედან 374 კ ...

                                               

ამერიკის კოლონიზაცია ევროპელთა მიერ

ამერიკის ევროპული კოლონიზაცია არის დასავლეთ ევროპის საზღვაო ძალების უმეტესი ნაწილის მიერ ამერიკის კონტინენტების დაპყრობისა და კონტროლის დამყარების ისტორია. სისტემური ევროპული კოლონიზაცია დაიწყო 1492 წელს, როდესაც ესპანურმა ექსპედიციამ, რომელსაც ი ...

                                               

მონროს დოქტრინა

მონროს დოქტრინა - ამერიკის საგარეო პოლიტიკური კურსი, რომლის მიზანი იყო ევროპული გავლენის შემცირება ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში. დოქტრინა შემუშავდა ამერიკის მეხუთე პრეზიდენტის, ჯეიმზ მონროს მიერ. 1823 წელს მონრომ მიმართა კონგრესს თავისი ყოველწლი ...

                                               

მოძრაობა ვიეტნამის ომში აშშ-ის მონაწილეობის წინააღმდეგ

მოძრაობა ვიეტნამის ომში აშშ-ის მონაწილეობის წინააღმდეგ დაიწყო 1964 წელს გამართული დემონსტრაციებით, რომელთაც საბოლოოდ მიიღეს სოციალური მოძრაობის სახე. მოძრაობა გაგრძელდა მომდევნო შვიდი წლის განმავლობაში. ამ მოძრაობამ ხელი შეუწყო, ძლიერი და პოლარიზ ...

                                               

ახალი შვაბია

ახალი შვაბია - ანტარქტიკის ტერიტორია აღმოსავლეთი განედის 20° და დასავლეთი განედის 10° შორის. ამ ტერიტორიაზე პრეტენზია გამოთქვა გერმანიამ 1939 წლის 19 იანვრიდან 1945 წლის 8 მაისამდე. ახალი შვაბიის ტერიტორია იყო განლაგებული დედოფალ მოდის მიწაზე. 19 ...

                                               

აფრიკის დეკოლონიზაცია

აფრიკის დეკოლონიზაცია მიმდინარეობდა 1950-იანი წლების შუა პერიოდიდან 1975 წლამდე. კონტინენტზე მოულოდნელი და რადიკალური რეჟიმის ცვლილებით,კოლონიურმა მთავრობებმა დამოუკიდებელ სახელმწიფოებად გარდაქმნა მიახერხეს; ეს მეტწილად საკმაოდ არაორგანიზებულად მ ...

                                               

დასავლეთი სუდანი

დასავლეთი სუდანი - ცენტრალური სუდანის საპირისპირო ისტორიული რეგიონი დასავლეთ აფრიკაში. მოიცავს მთელი ბურკინა-ფასოს, ცენტრალური და სამხრეთი მალის, ნიგერის, გვინეის, განის, კოტ-დ’ივუარის და მავრიტანიის ნაწილების დღევანდელ ტერიტორიებს. დასავლეთი სუდ ...

                                               

კეიპტაუნი-კაიროს რკინიგზა

კეიპტაუნი-კაიროს რკინიგზა - დაუსრულებელი პროექტი სარკინიგზო ხაზისა, რომელსაც უნდა გადაეკვეთა აფრიკა სამხრეთიდან ჩრდილოეთისკენ. XIX საუკუნის ბოლოს ამ გეგმის ინიციატორი იყო სესილ როდსი. პროექტის მიზანი ბრიტანეთის იმპერიის აფრიკაში არსებული კოლონიებ ...

                                               

კენიის კრიზისი (2007–2008)

კენიის პოლიტიკური კრიზისი დაიწყო 2007 წლის 27 დეკემბრის საპრეზიდენტო არჩევნების შემდეგ. ეს იყო ეთნიკურ ნიადაგზე წარმოქმნილი კრიზისი. ერთმანეთს დაუპირისპირდნენ კენიის მოქმედი პრეზიდენტი მვაი კიბაკი ნაციონალური ერთობის პარტიიდან ეთნიკური ჯგუფი კიკუ ...

                                               

მაპუნგუბვეს სამეფო

მაპუნგუბვეს სამეფო - იყო კოლონიზაციამდელი სახელმწიფო სამხრეთ აფრიკაში, რომელიც მდებარეობდა მდინარე საშელისა და ლიმპოპოს შერწყმის ადგილზე, დიდი ზიმბაბვეს სამხრეთით. სამეფო იყო პირველი ნაბიჯი იმ განვითარებისა, რომელიც XIII საუკუნეში ზიმბაბვეს სამეფ ...

                                               

სონგაის იმპერია

სონგაის იმპერია - სონგაის სახელმწიფო, რომელიც დომინირებდა დასავლეთ საჰელში XV-XVI საუკუნეებში. ის აფრიკის ისტორიაში ერთ-ერთი ყველაზე დიდი იმპერია იყო. იმპერიას სახელი ეთნიკური ჯგუფის, სოგაიელების გამო დაერქვა, რომლებიც იყვნენ მმართველი ელიტა იმპე ...