ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 354




                                               

ფაზიელები

ფაზიელები, ასევე ფაზიანები ან ფასიანები - კოლხურ ტომთა ერთ-ერთი ქვეჯგუფი. ფაზიელები სახლობდნენ პონტოს აღმოსავლეთში. ბერძენი მეთაური ქსენოფონტი, რომელიც ანატოლიის გავლით შავ ზღვაზე ლაშქრობისას მათ შეხვდა, მათ საცხოვრისს ათავსებს მდინარე ფაზისის პი ...

                                               

ქაშქები

ქასქები, ქაშქები - ძველი ხალხები; ცხოვრებდნენ პონტოს მთებში შავი ზღვის სამხრეთ სანაპირომდე, ხეთების სამეფოს ჩრდილოეთ და ჩრდილო-აღმოსავლეთით. იხსენიებიან ძვ. წ. XVII-XIII საუკუნეების ხეთურ და ძვ. წ. XII-VII საუკუნეების ასურულ ლურსმულ წყაროებში. ქა ...

                                               

წანარები

წანარები - ერთ-ერთი ქართული ტომი. უძველესი დროიდან ბინადრობდნენ დარიალის ხეობის ტერიტორიაზე. ტომის სახელის მიხედვით ქვეყანას წანარეთი ეწოდა. წანარები განსაკუთრებით დაწინაურდნენ VIII-IX საუკუნეებში. აქტიურად მონაწილეობდნენ VIII-XI საუკუნეების კახე ...

                                               

ხალდები

ხალდები - ძველი დასავლურ-ქართული ტომი. ბერძნული წყაროებით ცხოვრობდნენ შავი ზღვის სამხრეთ-აღმოსავლეთ სანაპიროზე. აღნიშნულ ავტორებთან "ხალდი" შესატყვისია "ხალიბის". სომხურ წყაროებში ხალდის ქვეყანა "ხალტიქის" სახელწოდებით იხსენიება. "ხალდი" სომხურად ...

                                               

ხალიბები

ხალიბები - სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის ტომთა ერთი ჯგუფის სახელწოდება ანტიკური ხანის მწერლების ცნობებში. ხალიბები იხსენიებიან ძირითადად დასავლეთ-ქართული ტომების გარემოცვაში. ქსენოფონტთან და სტრაბონთან ხალიბების სინონიმად არის მიჩნეული "ხალ ...

                                               

ხალიტუ

ალიძონები ან ხალიტუ - ერი, ნახსენები მცირე აზიის ისეთი სამეფოების გვერდით, როგორიცაა მუშქები და ხეთების სამეფო. თავადაც დიდი გაერთიანება იყო მცირე აზიის აღმოსავლეთ ნაწილში. ძვ.წ. VIII-VII ს.ს ში ასურული წყაროები ამ მხარეში ასახელებს მსხვილ გაერთი ...

                                               

ჰენიოხები

ჰენიოხები - უძველესი დროიდან კოლხეთის სანაპიროზე მოსახლე ტომები. მათი უშუალო განსახლების ადგილად ბერძენი და რომაელი ავტორები კოლხეთის სანაპიროს ჩრდილოეთ სექტორს - ბიჭვინთა-სოხუმის მონაკვეთს ასახელებენ. ამავე აზრისაა გეოგრაფი სტრაბონი ძვ.წ. I-ახ.წ ...

                                               

ანანურის მაზრა

ანანურის მაზრა - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული ყოფილ თბილისის გუბერნიაში. შეიქმნა 1803 წელს, როდესაც საქართველოს მთავარმართებლის გენერალ პავლე ციციანოვის ბრძანებით სამაზრო ცენტრი დუშეთიდან ანანურში გადაიტანეს. ამით სამაზრო ცენტრი დაუახლოვეს ...

                                               

ახალქალაქის მაზრა

ახალქალაქის მაზრა - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. შეიქმნა 1874 წელს. ადმინისტრაციული ცენტრი - ახალქალაქი, მოიცავდა ახლანდელ ახალქალაქის, ნინოწმინდის და ნაწილობრივ ასპინძის მუნიციპალიტეტების ტერიტორიებს. ფართობი - 2739 კმ², ...

                                               

ახალციხის მაზრა

ახალციხის მაზრა - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. მოიცავდა დღევანდელ ახალციხის, ადიგენის და ნაწილობრივ ასპინძის რაიონების ტერიტორიას. შეიქმნა 1840 წელს, როდესაც ყოფილი ახალციხის საფაშო ადრიანოპოლის 1829 საზავო ხელშეკრულებით ...

                                               

დუშეთის მაზრა

დუშეთის მაზრა - ადმინისტრაციულ-ტერიროტიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში, ყოფილი თბილისის გუბერნიის შემადგენელი ნაწილი. შეიქმნა 1802 წელს. მოიცავდა თანამედროვე დუშეთის რაიონის დიდ ნაწილს, მცხეთისა და ყაზბეგის რაიონების ტერიტორიას. 1803 წელს დუშეთიდან ...

                                               

ზაქათალის ოკრუგი

ზაქათალის ოკრუგი - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში, საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. შეიქმნა 1860 წელს. ექვემდებარებოდა სამხედრო ადმინისტრაციას და იყოფოდა 4 ნაწილად: ალიაბადის, ჭარ-მუხახის, ბელაქნის, და კაკის უბნებად.

                                               

თიანეთის მაზრა

თიანეთის მაზრა - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიის თბილისის გუბერნიის შემადგენლობაში. ადმინისტრაციული ცენტრი თიანეთი. შეიქმნა 1874 წლის 3 ნოემბერს თიანეთის საპრისტავოს ბაზაზე. თიანეთის მაზრა თავისი ბუნებრივი მდებარეობის გამო მთი ...

                                               

სიღნაღის მაზრა

სიღნაღის მაზრა - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში, ტფილისის გუბერნიის შემადგენელი ნაწილი. ცენტრი - სიღნაღი. შეიქმნა 1801 წელს. გაუქმდა 1840 წელს, მაგრამ აღადგინეს 1845 წელს. სიღნაღის მაზრაში შედიოდა შემდეგი უბნები: ბაკურციხისა ...

                                               

ტფილისის გუბერნია

ტფილისის გუბერნია - რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1846-1917 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი - ტფილისი.

                                               

იბერიის არტაშესიანთა დინასტია

იბერიის არტაშესიანთა დინასტია, არტაშესიანები, ქართულ წყაროებში ცნობილი, როგორც არშაკუნიანთ გვარი ანუ არშაკუნიანთა დინასტია - დიდი სომხეთის ეპონიმური დინასტიის შტო, რომელიც მმართველობდა იბერიაში დაახლ. ძვ. წ. 90-დან ახ. წ. 30 წლამდე. შუა საუკენეებ ...

                                               

იბერიის მეფეთა სია

იბერიის მეფეთა სია საბოლოოდ დაზუსტებული არ არის. ბევრი ისტორიკოსი და გენეალოგი არ ეთანხმება "ქართლის ცხოვრების" ორიგინალურ წყაროს და საკუთარ ვერსიას გვთავაზობს. პავლე ინგოროყვას "ძველი ქართული მატიანე "მოქცევაჲ ქართლისაჲ" და ანტიკური ხანის იბერიი ...

                                               

ქართული წარწერები

არშუშა პატრიკიოსის წარწერა აბელიას ეკლესიის წარწერა ატენის წარწერები არმაზის წმინდა გიორგის ეკლესიის წარწერა – ატენის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის წარწერა – ატენის სიონის წარწერები – ატენის ღვთისმშობლის მცირეგუმბათიანი ეკლესიის წარწერა სამსარისვა ...

                                               

ანისის ქართული წარწერა (1218)

ანისის ქართული წარწერა - 1218 წელს შესრულებული საქართველოს კათოლიკოსის ეტიფანეს განაჩენის ტექსტი, რომელიც მოთავსებული იყო ანისის ქართული ეკლესიის კედელზე. აღმოაჩინა ნიკო მარმა 1910 წელს, ანისის არქეოლოგიური გათხრების დროს. განაჩენი გამოტანილია ან ...

                                               

ანისის ქართული წარწერა (1288)

ანისის ქართული წარწერა - 1288 წელს შესრულებული ანისის ცნობილი მოღვაწის პარონ საჰმადინის, რომელიც მოთავსებული იყო ანისის ქართული ეკლესიის კედელზე. აღმოაჩინა ნიკო მარმა 1910 წელს, ანისის არქეოლოგიური გათხრების დროს. ტექსტის ანალიზი და მისი გამოქვეყ ...

                                               

არმაზის წმინდა გიორგის ეკლესიის წარწერა

არმაზის წმინდა გიორგის ეკლესიის წარწერა - ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა ახალგორის მუნიციპალიტეტის სოფელ არმაზის წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესიის სამხრეთ ფასადზე. დაზიანებული წარწერა აღმოაჩინა გიორგი ჩუბინაშვილის ხელმძღვანელობით ჩატარებულმა ე ...

                                               

ატენის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის წარწერა

ატენის იოანე ნათლისმცემლის ეკლესიის წარწერა ან ვეჟან ატენელის წარწერა - ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ატენის ეკლესიიდან, დაახლოებით VII-VIII საუკუნეებისა. წარწერა იპოვა ეკლესიაში, ჯვრის კვარცხლბეკზე ივანე ჯავა ...

                                               

ატენის სიონის წარწერები

ატენის სიონის წარწერები - ძველი ქართული ასომთავრული, ნუსხური და მხედრული დამწერლობის მრავალ ნიმუშთა ერთობლიობა. მათ უდიდესი მნიშვნელობა ენიჭებათ ქართული პალეოგრაფიის, ენის ისტორიის, ძველი ქართული პოეზიისა და საქართველოს ისტორიის შესწავლისათვის.

                                               

ატენის ღვთისმშობლის მცირეგუმბათიანი ეკლესიის წარწერა

ატენის ღვთისმშობლის მცირეგუმბათიანი ეკლესიის წარწერა - ძველი ქართული წარწერა გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიდი ატენის ღვთისმშობლის ეკლესიაზე, დაახლოებით, X საუკუნის II ნახევრისა. წარწერა, რომელიც კარგადაა შენახული, 1940 წელს იპოვა ლ. რჩეულიშვილმა. ...

                                               

ატენის წარწერები

ატენის წარწერები - ძველ ქართულ ასმოთავრულ, ნუსხურ და მხედრულ წარწერათა ერთობლიობა, რომელიც გამოვლენილია გორის მუნიციპალიტეტის სოფელ ატენის ტერიტორიაზე და ატენის ხეობაში. წარწერები აღმოჩენილია: დიდი ატენის ღვთისმშობლის მცირეგუმბათიან ეკლესიაში - ი ...

                                               

ახალსოფლის ეკლესიის წარწერა

ახალსოფლის ეკლესიის წარწერა - ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა, რომელიც თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ ახალსოფლის ეკლესიის გალავანში ჩატანებულ ქვაზე აღმოჩნდა, დაახლოებით, X-XI საუკუნეებისა.

                                               

ბაგრატის ტაძრის წარწერები

ბაგრატის ტაძრის წარწერები - ბაგრატის ტაძრის აღმოსავლეთისა და ჩრდილოეთის კედლებზე ამოკვეთილი ქართული ასომთავრული წარწერები. მთავარი სამშენებლო წარწერა, რომელშიც ბაგრატ აფხაზთა და ქართველთა მეფე და კურაპალატი და დედამისი - გუარანდუხტ დედოფალი იხსენ ...

                                               

ბედიის ეკლესიის წარწერა

ბედიის ეკლესიის წარწერა - ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა, რომელიც ამოკვეთილი იყო ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტში მდებარე ბედიის ეკლესიის დასავლეთ კედელზე. ამჟამად არ ჩანს.

                                               

ბოლნისის წარწერები

ბოლნისის წარწერები - ბოლნისის სიონის სამი წარწერა - ქართული დამწერლობისა და ენის უძველესი ნიმუშთაგანი პალესტინის ქართული წარწერების შემდეგ. ერთი წარწერა მოთავსებულია აღმოსავლეთის ფასადზე, საკურთხევლის სარკმლის თავზე, მედალიონში ჩასმული ბოლნური ჯვ ...

                                               

გიორგი ბასილის ძის წარწერა

გიორგი ბასილის ძის წარწერა - აღმოჩენილია 30-იან წლებში, მხარეთმცოდნე ი. ავიძბას მიერ, გუდაუთის რაიონის სოფელ ანუხვაში, ეკლესიის ნანგრევების მახლობლად. ამჟამად დაცულია დ. გულიას სახელობის აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმში.

                                               

გუნიაყალას წარწერა

გუნიაყალას წარწერა - ხელის გამოსახულებიანი სტელა, სამეფო მიწათმფლობელობის დამადასტურებელი იურიდიული დოკუმენტი. აღმოჩენილია ისტორიულ თრიალეთში 1936 წელს ეთნოგრაფიული ექსპედიციის მიერ. დაცულია თბილისში, სიმონ ჯანაშიას სახელობის საქართველოს მუზეუმში ...

                                               

დიხაზურგის წარწერა

დიხაზურგას წარწერა - მხედრული ანბანით შესრულებული ძველი ქართული წარწერა გალის მუნიციპალიტეტის სოფელ დიხაზურგას სასაფლაოდან, დაახლოებით, X-XI საუკუნეებისა. წარწერა შესრულებულია თეთრი კირქვის ფილაზე.

                                               

ვალეს ღვთისმშობლის ეკლესიის წარწერა

ვალეს ღვთისმშობლის ეკლესიის წარწერა - 1561-1564 წლებში შესრულებული ქტიტორული წარწერა ვალეს ღვთისმშობლის ეკლესიაზე. არა მარტო სამცხის, არამედ მთელი ქართული ეპიგრაფიკის ერთ-ერთი ყველაზე ვრცელი ლაპიდარული წარწერაა ათაბაგ ქაიხოსრო II-ის 1545-1573 თან ...

                                               

ზემო ნიქოზის ღვთაების ტაძრის წარწერები

პალეოგრაფიული თვალსაზრისით წარწერა არქაულია. შ ასოს ზემოთა რკალი შეკრულია, ასევე შეკრულია წ გრაფემის ორივე რკალი. ქარაგმის ნიშნები არ გვხვდება.

                                               

ზემოლისის ეკლესიის წარწერა

ზემოლისის ეკლესიის წარწერა - ნუსხურნარევი ასომთავრული წარწერა ქარელის მუნიციპალიტეტის ზემოლისის ციხის ეკლესიაზე. წარწერა ამოღარულია ეკლესიის სამხრეთის კარის თავზე.

                                               

ნაზარეთის ქართული წარწერები

ნაზარეთის ქართული წარწერები - კედლის წარწერები, რომელიც აღმოჩენილია ნაზარეთში 1955-1960 წლების არქეოლოგიური გათხრების შედეგად, რომელსაც ხელმძღვანელობდა არქეოლოგი ბელარმინო ბაგატი. წარწერები აღმოჩენილია ქალაქ ნაზარეთში ხარების ტრადიცულ ადგილზე მდგ ...

                                               

ნეკრესის წარწერები

ნეკრესის ნაქალაქარზე არქეოლოგიურ სამუშაოებს აწარმოებს საქართველოს ეროვნული მუზეუმი 1984 წლიდან. გათხრილია II-IV საუკუნეების ცეცხლის ტაძარი, ანტიკური ხანის ქალაქის ზღუდის ნაწილი: IV-VI საუკუნეების ნაგებობის ნაშთები სასახლე, მარანი. VI საუკუნის ეკლ ...

                                               

პალესტინის ქართული წარწერები

პალესტინის ან ბირ ელ ყუტის ქართული წარწერები - იტალიელი არქეოლოგის ვირჯილიო კორბოს მიერ იუდეის უდაბნოში 1952 წელს აღმოჩენილი ქართული მონასტრის წარწერები. უძველესია დღემდე ცნობილ ქართულ წარწერათა შორის. შესრულებულია მოზაიკით სეფი იატაკზე ასომთავრუ ...

                                               

პრტენის წარწერა

პრტენის წარწერა - ძველი ქართული წარწერა სტელაზე ახალქალაქის მუნიციპალიტეტის სოფელ პრტენადან, დაახლოებით, XII-XIII საუკუნეებისა. იგი იპოვა ვ. ცისკარიშვილმა. სტელა ამჟამად საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმში ინახება.

                                               

სამშვილდის სიონის წარწერა

წარწერა ამოღარული იყო ერთ სტრიქონად სამშვილდის სიონის სამხრეთისა და აღმოსავლეთის კედლების თითქმის მთელ სიგრძეზე, დაახლოებით 35 მეტრზე. შემორჩენილია ერთ მესამედზე ნაკლები"

                                               

საჰაკდუხტის წარწერა

საჰაკდუხტის წარწერა - ძველი ქართული წარწერა, სავარაუდოდ, V საუკუნისა. 1925 წელს გიორგი ბოჭორიძემ რაჭაში, სოფელ ზნაკვაში, ერთ ოჯახში მიაგნო ხატს, რომელიც წამოღებული იყო ზნაკვის ჯვარისას ეკლესიიდან.

                                               

უმ-ლაისუნის ქართული წარწერა

უმ-ლაისუნის ქართული წარწერა - ასომთავრული წარწერა, რომელიც აღმოჩენილია იერუსალიმის სამხრეთ-აღმოსავლეთით 4.5 კილომეტრში მდებარე სოფელ უმ-ლაისუნში. წარწერა აღმოაჩინეს 2002 წელს, 1996 წელს განახლებული გათხრების შემდეგ ბიზანტიის პერიოდის ქართულ მონას ...

                                               

ფიის წმინდა თევდორეს ეკლესიის წარწერა

წმინდა თევდორეს ეკლესიის ტრაპეზზე ამოღარულია ექვსსტრიქონიანი წარწერა: სიე დგით ესე ეკლეს– სხლითა ღთა მე ჩ ქრმნ და ძმთ ჲ ქრკნი იყო ა ჩემთა დავ ანუ: ა ჩემთა დავ– ქარმან?, და ძმათ– დგით ესე ეკლეს– სიე სახელითა ღმრთისაჲთა მე ჩ– იაჲ. ქრონიკონი იყო

                                               

ქობულ ხევისუფლის წარწერა

ქობულ ხევისუფლის წარწერა - ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა თეთრიწყაროს მუნიციპალიტეტის სოფელ დაღეთ-ხაჩინის მახლობელი ტერიტორიიდან. სამსტრიქონიანი წარწერა, რომელიც მოთავსებულია წყაროს ქვაზე, იპოვა საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ისტორიის, არქ ...

                                               

ქორეთის ეკლესიის წარწერა

ქორეთის ეკლესიის წარწერა - ძველი ქართული ასომთავრული წარწერა საჩხერის მუნიციპალიტეტის სოფელ ქორეთის ღვთაების ეკლესიიდან. წარწერა სამშენებლო ხასიათისაა. იგი მიკვლეულ იქნა 1958 წელს გ. გაფრინდაშვილის მიერ.

                                               

ჭლოუს წარწერა

ჭლოუს წარწერა - ქართული ასომთავრული რელიეფური წარწერა, მოთავსებული დიდი ზომის ქვის ფილაზე, რომელიც აღმოჩნდა 1955 წელს სოფელ ჭლოუს ეკლესიის ნანგრევების გაწმენდისას. ინახებოდა დ. გულიას სახელობის აფხაზეთის სახელმწიფო მუზეუმში. ფილას გვერდებიდან და ...

                                               

ჭყონდიდის ტაძრის წარწერები

წარწერა თარიღდება 996 წლით 780+216=996. დასაბამითგან უნდა აღდგეს ხქ 6600–5604=996.

                                               

ქუთაისის გუბერნია

ქუთაისის გუბერნია - რუსეთის იმპერიის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული 1846-1917 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი - ქუთაისი.

                                               

რაჭის მაზრა

რაჭის მაზრა - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. ქუთაისის გუბერნიის შემადგენელი ნაწილი. ადმინისტრაციული ცენტრი ონი, ფართობი 2857 კმ², მოსახლეობა თავდაპირველად იყო 23500 ადამიანი, XIX საუკუნის მიწურულს შეადგინა 72742 ადამიანი. ი ...

                                               

ქუთაისის მაზრა

ქუთაისის მაზრა - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული რუსეთის იმპერიაში. შეიქმნა 1841 წელს იმერეთის ოლქის ბაზაზე, 1846 წელს ჩამოყალიბდა საბოლოო სახით და იარსება 1928 წლამდე. ადმინისტრაციული ცენტრი - ქუთაისი. არსებობის განმავლობაში ძირითადად შედიოდა ...