ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 353




                                               

კოლხეთის სატრაპია

კოლხეთის სატრაპია - სპარსეთის იმპერიის ერთ-ერთ რეგიონი, აქემენიანთა სახელმწიფოს ეპოქაში. ჰეროდოტეს ცნობით, აქემენიანთა იმპერიის 20 ოლქიდან იყო რიგით მე-19 და საიმპერიო კარს ყოველწლიურად უხდიდა ხარკს, 300 ვერცხლის ტალანტის ოდენობით. გეოგრაფულად მო ...

                                               

კოლხური სიმაგრე

კოლხური სიმაგრე - ანტიკური პერიოდის კოლხეთში ფართოდ გავრცელებული ხის სიმაგრის ტიპი. მსგავსი სპეციფიკის სიმაგრეების არსებობას კოლხეთის ტერიტორიაზე დაწვრილებით აღწერს ბერძენი ისტორიკოსი ქსენოფონტი, რომელმაც ისინი სამხრეთ კოლხეთში გავლისას იხილა. "ა ...

                                               

კოლხური ცული

კოლხური ცული, გვიანდელი ბრინჯაოსა და რკინის ხანის კოლხური კულტურის ერთ-ერთი ძირითადი განმსაზღვრული ბრინჯაოს იარაღი, რომელსაც ექვსწახნაგა ტანი და წვეტიან-ოვალური სატარე ხვრელი აქვს. კოლხური ცულის ტიპოლოგიური კლასიფიკაცია მოცემული აქვთ რ. ვირხოვს, ...

                                               

კოლხური ძელური

კოლხური ძელური - საცხოვრებელი სახლის ტიპი, რომელიც გავრცელებული იყო ანტიკურ კოლხეთში. ვიტრუვიუსი, ცნობილი რომაელი არქიტექტორი თავის წიგნში "10 წიგნი არქიტექტურის შესახებ" კარგად აღწერს კოლხური ძელური ნაგებობის სქემას: "კოლხეთში ხე-ტყის სიუხვის გა ...

                                               

ფიჭვნარის ნაქალაქარი

ფიჭვნარის ნაქალაქარი - ანტიკური პერიოდის ნაქალაქარი, მდებარეობს ქობულეთის მუნიციპალიტეტში, მდინარე ჩოლოქის სამხრეთით, ზღვის სანაპიროზე. ფიჭვნარის მიდამოები იმთავითვე იქცევენ ყურადღებას კერამიკული ნაწარმის ნაშთებით, მათ შორის შავლაქიანი ჭურჭლის ფრ ...

                                               

ბებუთაშვილები

ბებუთაშვილები, ბებუთოვები, თავადები XVIII-XIX საუკუნეებში საქართველოში. ქართლში XVI საუკუნეში მოვიდნენ სომხეთიდან. XVII საუკუნის მსხვილი ვაჭრები გახდნენ. XVIII საუკუნის შუა წლებში თეიმურაზ II-მ აზნაურობა უბოძა, 90-იან წლებში ერეკლე II-მ - თავადობ ...

                                               

მელიქიშვილები

სომხითის მელიქის შვილების წარმოშობის შესახებ ვახუშტი ბატონიშვილი წერს, რომ მელიქიშვილი ”არა არს გუარი, არამედ სომეხსა ვისმე პატივსცა შააბაზ გამოჰმადიანებისათვის”, იქვე აღნიშნავს, რომ სომხითის მელიქიც ”უწარჩინებულესნი და შემძლებელნი” იყვნენო, საინ ...

                                               

ალექსანდრ ტორმასოვი

ალექსანდრ პეტრეს ძე ტორმასოვი - რუსეთის იმპერიის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, საქართველოს მთავარმართებელი 1809–1811 წლებში. მან პოლკოვნიკ თეოდორ სიმონოვიჩთან ერთად მოტყუებით შეიპყრო სოლომონ II და შემდგომ იმერეთში დაწყებულ აჯანყებას სასტიკად გა ...

                                               

ალექსანდრე დონდუკოვ-კორსაკოვი

ალექსანდრე დონდუკოვ-კორსაკოვი - რუსი კავალერიის გენერალი და სახელმწიფო მოღვაწე, შამილთან და ოსმალეთთან ომების მონაწილე. კავკასიის მთავარმართებელი 1882–1890 წლებში. 1882 წლის 1 იანვარს დაინიშნა კავკასიის მთავარმართებლად. 1883 წელს მიღებული კავკასი ...

                                               

გრიგოლ როზენი

ბარონი გრიგოლ ვლადიმერის ძე როზენი - რუსეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, საქართველოს მთავარმართებელი 1831–1837 წლებში. ის შეეწინააღმდეგა საქართველოში სათემო მმართველობის შემოღებას. მისივე აზრით, რუსული მმართველობის და კანონმდებლობის გავრცელებ ...

                                               

ივანე გუდოვიჩი

ივანე ვასილის ძე გუდოვიჩი - გრაფი, რუსეთის იმპერიის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, გენერალ-ფელდმარშალი, საქართველოს მთავარმართებელი 1806–1809 წლებში, მოსკოვის მთავარსარდალი 1809-1812 წლებში. 1759 წლიდან სამხ. სამსახურში იყო. იყო რუსეთ-ოსმალეთის ...

                                               

ევგენი გოლოვინი

ევგენი ალექსანდრეს ძე გოლოვინი - რუსეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, კავკასიის მთავარმართებელი 1837–1842, რუსეთის იმპერიის არმიის ინფანტერიის გენერალი.

                                               

ალექსი ერმოლოვი

ალექსი პეტრეს ძე ერმოლოვი - რუსი გენერალი და სახელმწიფო მოღვაწე, 1790-1826 წლებში რუსეთის მიერ წარმოებული ომების მონაწილე, ბოროდინოს ბრძოლის გმირი, ინფანტერიის გენერალი, არტილერიის გენერალი, საქართველოს მთავარმართებელი 1816-1827 წლებში და მემუარე ...

                                               

ნიკოლაი რტიშჩევი

ნიკოლაი თედორეს ძე რტიშჩევი - რუსი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, საქართველოს მთავარმართებელი 1812–1816 წლებში. მისი მთავარი დამსახურება საიმპერატორო კარის წინაშე კახეთის აჯანყების ჩახშობა და ირანთან დადებული გულისტანის ზავი იყო. რტიშჩევმა ნაწილ ...

                                               

ფილიპ პაულუჩი

ფილიპ ოსიპეს ძე პაულუჩი - საფრანგეთის და რუსეთის სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, საქართველოს მთავარმართებელი 1811–1812 წლებში. იგი წარმოშობით იტალიელი იყო, საფრანგეთიდან ნაპოლეონის მმართველობას გამოექცა და თავი რუსეთს შეაფარა. წარმატებულმა სამხედ ...

                                               

პავლე ციციანოვი

პავლე დიმიტრის ძე ციციანოვი - რუსეთის იმპერიის ქართველი სამხედრო და სახელმწიფო მოღვაწე, ინფანტერიის გენერალი, ასტრახანის სამხედრო გუბერნატორი და საქართველოს მთავარსარდალი. პავლე ციციანოვის ინიციატივით შეიქმნა დებულება სათავადაზნაურო საგუბერნიო კრ ...

                                               

სვანეთის სამთავრო

სვანეთის სამთავრო - ფეოდალური სამთავრო დასავლეთ საქართველოში XVII საუკუნის II ნახევრიდან - 1858 წლამდე. სვანეთის სამთავრო მოიცავდა ზემო სვანეთის დასავლეთ ნაწილს ე. წ. ბალის ქედიდან ცხვიმზაგარამდე, შედგებოდა ბეჩოს, ლეჩყანის, ეცერის, ცხუმარისა და ჩ ...

                                               

ქართლის საერისმთავრო

ქართლის საერისმთავრო - არისტოკრატიული მმართველობა ქართლში, VI და IX საუკუნეებს შორის, როდესაც ქართლში წამყვან პოლიტიკურ ძალაუფლებას ერისმთავარები ახორციელებდნენ. საერისმთავროს დაარსება 580 წელს სასანიანთა მიერ ადგილობრივი ხოსროიდების დინასტიის შე ...

                                               

ჰერეთის სამეფო

ჰერეთის სამეფო - ქართული ფეოდალური სახელმწიფო. მისი დამაარსებელია გრიგოლ ჰამამი, რომელმაც, მოსე კალანკატუელის ცნობით, 893 მეფის ტიტული მიიღო.

                                               

ჰერეთის სამთავრო

ჰერეთის სამთავრო - ფეოდალური ხანის პოლიტიკური ერთეული საქართველოში, რომელიც VIII საუკუნის II ნახევარში გამოეყო ქართლის საერისმთავროს. ჰერეთის დამოუკიდებელი ფეოდალური სამთავროს შექმნა განაპირობა ქართლის საერისმთავროს სოციალური-ეკონომიკური განვითარ ...

                                               

დავთარი

დავთარი - თავდაპირველად აღნიშნავდა წოდებათა სიას, შემდეგ - ყოველგვარი აღწერის სიას. IX საუკუნიდან იწყება ქაღალდის ხმარება და ამ დროიდან მოყოლებული დავთარი აღნიშნავს ადმინისტრაციულ რეესტრსა და საგადასახადო წიგნს. უცხოელ დამპყრობლების მიერ საქართვე ...

                                               

საქართველოს დასახლებული პუნქტების ძველი სახელწოდებები

სტეფანწმინდა → ყაზბეგი → სტეფანწმინდა 2006 ბაღდათი → მაიაკოვსკი 1940 → ბაღდათი 1990 ცხინვალი → სტალინირი 1931 → ცხინვალი 1961 თრიალეთი → მოლოტოვო 1940 → როზენბერგი → თრიალეთი 1957 დედოფლისწყარო → წითელწყარო → დედოფლისწყარო 1991 ბოგდანოვკა 1829 → ...

                                               

გოგარენე

გოგარენე სომხურად გუგარქი - ისტორიული ქვემო ქართლის ბერძნული სახელწოდება. პირველად მოხსენიებული აქვს სტრაბონს როგორც იბერიის პროვინცია, რომელიც ძვ. წ. II საუკუნეში დიდი სომხეთის სამეფომ შეიერთა. სახელწოდება უნდა მოდიოდეს ქართველური ტომის - გუგარე ...

                                               

ლექეთი

ლექეთი, ლექართი - უძველესი პუნქტი ისტორიულ ჰერეთში, ახლანდელი აზერბაიჯანის კახის რაიონში. მდებარეობს ქ. კახიდან ჩრდილო-დასავლეთით 12 კილომეტრის დაშორებით. მოსახლეობის რაოდენობა - 1.510 კაცი.

                                               

ნესოსი

ნესოსი - ისტორიული გამაგრებული პუნქტი ეგრისის სამეფოში. ნესოსს მოიხსენიებს აგათია სქოლასტიკოსი 552–556 წლების ეგრისის დიდი ომის აღწერის დროს. ნესოსი ხელოვნურ კუნძულს წარმოადგენდა. აქ იყო ბიზანტიის ჯარების ერთ-ერთი მთავარი ბანაკი. 555 წელს ნახორაგ ...

                                               

რკინის პალო

რკინის პალო - ქართული მატიანის მიხედვით, ქვეყნის სასაზღვრო პუნქტის ზოგადი სახელი. რკინის პალო ცნობილია ისტორიულ ჭანეთში. არსებობს ვარაუდი, რომ რკინის პალო დღევანდელი გუმუშჰანეს პროვინციაში მდებარეობდა.

                                               

სომხითი (ტერიტორია)

სომხითი - შუა საუკუნეების სამშვილდისა და ხუნანის საერისთავოების სახელწოდება. ისტორიულ წყაროებში პირველად მოიხსენიება XI საუკუნეში, როდესაც საქართველოს კუთვნილ ტერიტორიას - ქვემო ქართლის უდიდეს ნაწილს - თანდათან IX საუკუნის დასასრული - XI საუკუნის ...

                                               

ფერსათის მთა

ფერსათის მთა - ისტორიული სახელწოდება მესხეთის ქედის მონაკვეთისა, რომელიც წარმოადგენს წყალგამყოფ ქედს სამცხესა და იმერეთს შორის. მისი სიგრძე შეადგენს დაახლოებით 50 კმ-ს და გადაჭიმულია მდინარეების ქვაბისხევისა და ოცხეს სათავეებს შორის.

                                               

ფიფინეთი

ფიფინეთი - ისტორიული საქართველოს მხარის – ჰერეთის ერთ-ერთი დასახლებული პუნქტი. წყაროებში პირველად XVI საუკუნის დასაწყისში მოიხსენიება. ამ დროს ფიფინეთი საეკლესიო ცენტრი იყო. ვახუშტი ბაგრატიონის ცნობით, XVI საუკუნეში, როდესაც აქ დაიწყო ლეკი მოსახლ ...

                                               

ღადო (მთა)

ღადო, ღადოს მთა - ლიხის ქედის ერთი მონაკვეთის დასახელება შუა საუკუნეების ქართული წყაროების მიხედვით. "ცხოვრება ქართუელთა მეფეთას" მიხედვით ღადოს მთა ქართლოსის სამფლობელოს ჩრდილოეთ საზღვარს წარმოადგენდა. ივანე ჯავახიშვილის სიტყვებით ამ ლიხის მთას ...

                                               

ჯვრის დაღმართი

ჯვრის დაღმართი - ტოპონიაში გაჩნდა XIX საუკუნეში. 1900 წლის მაგიდის კალენდარზე დართულ თბილისის ქუჩების სიაში შეტანილია ჯვრის ქუჩა, ჯვრის დაღმართი და ჯვრის ხიდი. ჯვრის ქუჩა ერქვა ოლღას ქუჩის მონაკვეთს, ჯვრის ხიდი – მდინარე ვერეზე გადებულ ძველ ხიდს, ...

                                               

ოცდაათწლიანი ზავი

ოცდაათწლიანი ზავი - დაიდო 1210 წლის ოქტომბერს, თამარ მეფესა და ეგვიპტის აიუბიდ სულთანს შორის. ოცდაათწლიან ზავს წინ უძღვოდა საქართველოს სამეფოს მიერ ხლათის აღების მცდელობა. რის საპასუხოდ ალ-ადილ აიუბმა შეკრიბა მუსლიმანური კოალიცია და ალ-აუჰადის და ...

                                               

საქართველოს სამეფო

საქართველოს სამეფო - ფეოდალური სახელმწიფო საქართველოში. საფუძველი ჩაეყარა 975 წელს, როდესაც ტაო-კლარჯეთის მეფემ დავით III კურაპალატმა ქართლში მეფედ დასვა თავისი შვილობილი ბაგრატ III, 978 წელს კი "აფხაზთა მეფედაც" აკურთხა. 1001 წელს ბაგრატმა შეიერ ...

                                               

საქართველოს სამეფო სახლის მეთაურები 1801 წლის შემდეგ

1800 წლისთვის ამიერკავკასიაში არსებობდა ორი ქართული სამეფო - ქართლ-კახეთის აღმოსავლეთ საქართველოში და იმერეთის დასავლეთ საქართველოში. 1801 წელს, გეორგიევსკის ტრაქტატის დარღვევით, პავლე I-ის 18 იანვრის ბრძანებულებით რუსეთის იმპერიის მიერ ანექსირებ ...

                                               

საქართველოს ფეოდალური მონარქიის სამოხელეო წყობა

საქართველოს ფეოდალური მონარქიის სამოხელეო წყობა - სამოხელეო იერარქია ფეოდალურ საქართველოში. საქართველოს ერთიანი ფეოდალური მონარქიის ჩამოყალიბება X საუკუნის მიწურულსა და XI საუკუნის დამდეგს თავისთავად გულისხმობს სახელმწიფო ხელისუფლების მართვის ცენ ...

                                               

აბაზგები

აბაზგები - ძველი აფხაზური ტომი. პირველად იხსენიებს არიანე ფლავიუსი. იმ დროს აბაზგები აფსილების ჩრდილოეთით ცხოვრობდნენ და დაახლოებით ახლანდელი ოჩამჩირის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია ეკავათ. აბაზგებს ჰქონდათ თავიანთი სამთავრო - აბაზგია. ამ დროისათვის ...

                                               

აფშილები

აფშილები, აფსილები - ისტორიული კოლხეთის სამეფოს ტერიტორიაზე მოსახლე ტომი. პირველად იხსენიებს რომაელი მწერალი გაიუს სეკუნდუს პლინიუსი. სებასტოპოლისის ახლოს, მის სამხრეთით. II საუკუნიდან ჰქონდათ საკუთარი სამთავრო, რომლის გამგებელს რომის იმპერატორი ...

                                               

დვალები (ტომი)

დვალები - იბერიულ-კავკასიური ტომი ძველ საქართველოში. ანტიკურ წყაროებში პირველად მოხსენიებული არიან ახ. წ. I-II საუკუნეებში თალის, ვალის, უალის სახელწოდებებით. სახლობდნენ ცენტრალური კავკასიონის მაღალმთიან ზოლში - დარიალის ხეობასა და მამისონის უღელ ...

                                               

დრილები

დრილები - ძველი დასავლური ქართული ტომი, ცხოვრობდნენ სამხრეთ-აღმოსავლეთ შავიზღვისპირეთის მთიანეთში, მდინარე ხარშუტის ხეობაში. ძვ. წ. 401 წელს მათ ქვეყანაში ილაშქრა ბერძენმა სარდალმა და ისტორიკოსმა ქსენოფონტმა. მისი ცნობით დრილები პონტოსპირელთაგან ...

                                               

ლბინები

ლბინები - ჰერული მოდგმის ტომი. ანტიკური, ქართული და სომხური საისტორიო წყაროების მიხედვით, ლბინები ცხოვრობდნენ მდინარე ალაზნის ზემო წელის მიდამოებში. დაახლოებით ძვ. წ. III ს. – ახ. წ. IV საუკუნეში ლბინების ტომი კულტურულ-ეთნიკურად და პოლიტიკურად შე ...

                                               

მაკრონები

მაკრონები - წინარე ქართული ტომი. ბინადრობდა სამხრეთ კოლხეთში. ანტიკური ხანის ავტორების ცნობით, ცხოვრობდნენ ტრაპეზუნტის რაიონში და მის ამოსავლეთით. მაგალითად, ქსენოფონტი მათ შეხვედრია ტრაპეზუნტის სამხრეთ-აღმოსავლეთით ორი დღის სავალზე. ამ რაიონშივე ...

                                               

მახელონები

მახელონები - ერთ-ერთი ძველი დასავლურ-ქართული ტომი, შეიძლება იგივე მაკრონები. V საუკუნის ანონიმი მწერალი მახელონებს ჰენიოხებთან ერთად მოიხსენიებს შავიზღვისპირა რაიონში, ტრაპეზუნტის აღმოსავლეთით, ახლანდელი რიზესა და ათინას შორის. მახელონებსა და ჰენ ...

                                               

მისიმიელები

მისიმიელები - ერთ-ერთი ძველი ქართული ტომი. სახელწოდება "მისიმიელები" სვანთა ადგილობრივი სახელის "მუშვჳნის" ბერძნული სახეცვლილი ფორმა უნდა იყოს. არსებობს სხვა მოსაზრებაც, რომლის მიხედვითაც მისიმიელები ერთ-ერთი აფხაზური ტომია. იხსენიებენ ბიზანტიელი ...

                                               

მოსინიკები

მოსინიკები - ერთ-ერთი ძველი ქართველი ტომი სამხრეთ კოლხეთში. ცხოვრობდნენ ადრინდელ ანტიკურ ხანაში შავი ზღვის სანაპიროზე, ტრაპეზუნტისსა და კერასუნტის დასავლეთით. ძვ. წ. V საუკუნეში მოსინიკები ამ რაიონის სხვა ქართველ ტომებთან ერთად შედიოდნენ სპარსეთშ ...

                                               

მოსხები

მოსხები - ისტორიულ სამხრეთ საქართველოში მცხოვრები ერთ-ერთი ძველი ქართველი ტომი. ამ ფორმით ეს სახელი გვხვდება ანტიკური ხანის ავტორებთან. მოსხებს თვლიან ძველ აღმოსავლურ წყაროებში მოსხენიებული მუშქების შთამომავლებად და უფრო გვიანდელი მესხების წინაპრ ...

                                               

მუშქები

მუშქები - ძვ. წ. XII-VII საუკუნეებში ასურულ, ხეთურ-იეროგლიფურ და ურარტულ წყაროებში მოხსენიებული "მუშქების ქვეყნის" kai, Muški) მკვიდრნი. ამავე წყაროთა მიხედვით, მუშქები ბინადრობდნენ მცირე აზიის აღმოსავლეთ პერიფერიაზე, ხათის, ხალიტუს, თაბალისა და ...

                                               

სანები

სანები - ძველი დასავლურ-ქართული ტომი. სტრაბონის, პლინიუს უფროსის, ფლავიუს არიანესა და სხვა ავტორთა ცნობით, ბინადრობდნენ ქ. ტრაპეზუნტის მახლობლად. ძვ. წ. I - ახ. წ. II საუკუნეებში ისინი ჩრდილო-აღმოსავლეთით მდინარე ოფისამდე აღწევდნენ. ტრაპეზუნტსა დ ...

                                               

სანიგები

სანიგები, სანიხები, სანიკები - ძველი დასავლურ-ქართული ტომი. პირველად იხსენიებენ I-II საუკუნეების ავტორები - პლინიუსი, არიანე, მემნონი. მკვლევართა ერთი ნაწილის აზრით სანიგები იგივე ზანები იყვნენ, სხვების აზრით - სვანები. არსებობს ასევე მოსაზრება, ...

                                               

სკვითინები

სკვითინები - ძველი დასავლურ-ქართველური ტომი, უძველესი და ყველაზე სრული ცნობები სკვითინების შესახებ დაცულია ბერძენი ისტორიკოსის ქსენოფონტის "ანაბასისში". სკვითინები ბინადრობდნენ მდინარე ჭოროხის დასავლეთით, პონტოს ტავრის სამხრეთ კალთებზე, ტრაპეზუნტ ...

                                               

ტაოხები

ტაოხები - ისტორიული საქართველოს სამხრეთ-დასავლეთ რაიონებში მცხოვრები ქართველი ტომი. ქსენოფონტის ცნობით, ტაოხების კუთვნილი მიწაწყალი მდინარე ჭოროხის სათავეებთან იყო. მეომარი, მამაცი, ძლიერი და თავისუფლებისმოყვარე ტაოხები, ისევე როგორც სხვა მათ მეზ ...