ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 315




                                               

ტროგი

ტროგი, ტროგული ხეობა - მყინვარის მიერ გამომუშავებული მაღალმთიანეთის ხეობა, რომელიც გამოირჩევა ვარცლისებრი მოხაზულობით და დამუშავებულია მყინვარის მიერ. ტროგული რელიეფი განეკუთვნება ძველი გამყინვარების რელიეფის ფორმებს, რომელიც გავრცელებულია მსოფლი ...

                                               

ფსევდოკარსტი

ფსევდოკარსტი - დედამიწის მიწისქვეშა და ზედაპირული გეოლოგიური მოვლენები, რომელიც გარეგნულად კარსტულ მოვლენებს წააგავს, თუმცა წარმოშობის მიხედვით განსხვავდება ამ უკანასკელისაგან. ფსევდოკარსტი წარმოიქმნება ლავებში, ყინულში, მარილში, მზრალ, ნატეხსა დ ...

                                               

ფსევდოკრატერი

ფსევდოკრატერი, უფესვო კონუსი - ვულკანური რელიეფის ფორმა, რომელიც წააგავს ნამდვილ ვულკანურ კრატერს, თუმცა ამ უკანასკნელისაგან განსხვავდება იმით, რომ იგი არ არის ფაქტობრივი ღრმული, საიდანაც ლავა ამოიფრქვეოდა. ფსევდოკრატერი ცნობილია როგორც უფესვო კო ...

                                               

ქედის ტოტი

ქედის ტოტი - მთაგრეხილიდან გამოყოფილი მეორე რიგის განსხვავებული მიმართულების ქედი. წარმოადგენს ქედის შედარებით მოკლე და ვიწრო განტოტებას. გამოეყოფა მსხვილ მთათა ჯაჭვს და დაბლდება მის პერიფერიისკენ; მეორე თანრიგის ქედია. ზოგჯერ წყალგამყოფია. წარმო ...

                                               

შელფი

შელფი, კონტინენტური მეჩეჩი - კონტინენტის წყალქვეშა კიდის მოსწორებული ნაწილი, რომელიც ეკვრის ხმელეთს. ახასიათებს მომიჯნავე ხმელეთის მსგავსი გეოლოგიური აგებულება. შელფის საზღვრებია - ზღვის ან ოკეანის ნაპირი და გნდე. წყლის სიღრმე გნდის თავზე დაახლოე ...

                                               

შიხანი

შიხანი - რელიეფში მკაფიოდ გამოსახული იზოლირებული ბორცვი, რომელსაც გააჩნია მოსწორებული ფერდობი და მწვერვალი. ტრანსვოლგისა და დასავლეთ ურალისპირეთში შიხანი წარმოადგენს ძველი ზღვიური აუზების რიფების ნარჩენს, რომელიც აგებულია კირქვებით. ხშირად შიხანი ...

                                               

შხერები

შხერები - ძველი კონტინენტური გამყინვარების არეში ზღვებისა და ტბების რთულ დანაწევრებულ ნაპირებთან მდებარე კლდოვანი კუნძულები, რომლებიც დაყოფილია ვიწრო სრუტეებითა და ყურეებით. ზოგჯერ ამოწეულია წყლის ზედაპირზე, ზოგჯერ კი პირიქით, მხოლოდ წყალქვეშ ვრც ...

                                               

ჩინკი

ჩინკი, ჩინგი - საფეხურიანი, ძნელმისადგომი ფლატე, რომელსაც შემოზღუდავს პლატო ან მაგიდა შემაღლება. გავრცელებულია ძირითადად ყაზახეთსა და შუა აზიის დასავლეთ ნაწილში. აქვს სხვადასხვა წარმოშობა. არსებობს ეროზიული, დენუდაციური და ტექტონიკური გენეზისის ჩ ...

                                               

ცელა

ცელა - ზღვის ან ტბის ნაპირებზე ქვიშის, კენჭნარის ან ნიჟარების ვიწრო და დაბალი მონალექი ზოლი, რომელიც ერთი ბოლოთი უკავშირდება ხმელეთს, ხოლო მეორეთი თავისუფლად ბოლოვდება აკვატორიის ფარგლებში. აგებულია უმთავრესად რბილი მასალით - ქვიშებით, ღორღით, რი ...

                                               

წყალგამყოფი

წყალგამყოფი - დედამიწის ზედაპირის პირობითი ტოპოგრაფიული ხაზი, რომელიც ყოფს ხმელეთის ზედაპირზე ორ მეზობელ წყლის ნაკადსა ან მდინარეთა სისტემას. წყალგამყოფი მთაში მკაფიოდაა გამოხატული და თანხვდება ქედის თხემს, ვაკეზე მეტ-ნაკლებად წაშლილია. სივრცეს, ...

                                               

ჭერმის კლდეები

ჭერმის კლდეები - ფსევდოკარსტი საქართველოში, მდებარეობს მცხეთის მუნიციპალიტეტში, თბილისიდან მე-17 კილომეტრზე, სოფლებს: მუხათგვერდისა და დიღომს შორის, ზღვის დონიდან 550-600 მ სიმაღლეზე. ზემო ავჭალის ჰიდროელექტროსადგურის მოპირდაპირე მხარეზე.

                                               

გამოყოფილი კონსოლი

გამოყოფილი კონსოლი - ვიდეო თამაშების კონსოლის სახეობა. ამგვარი ტიპის კონსოლს არ გააჩნია სათამაშო კარტრიჯის ან დისკის მიმღები მოწყობილობა და შეუძლია მხოლოდ მასში ჩაშენებული ერთი ან რამდენიმე თამაშის გაშვება, აგრეთვე შეუძლებელია მასში რაიმე სახის ც ...

                                               

ვიდეო თამაშების კონსოლი

ვიდეო თამაშების კონსოლი, სათამაშო კონსოლი - ელექტრონული, ციფრული ან კომპიუტერული მოწყობილობა, რომელსაც ეკრანზე გამოაქვს ვიდეო სიგნალი ან ვიზუალური გამოსახულება და განკუთვნილი არის ვიდეო თამაშების სათამაშოდ. სახლის სათამაშო კონსოლები გამოიყენებენ ...

                                               

კონსოლის თამაში

კონსოლის თამაში - ინტერაქტიული მულტიმედიური გართობის ფორმა, რომელიც შედგება მანიპულირებადი გამოსახულებისაგან, რომლის გენერირება ხდება ვიდეო თამაშების კონსოლის საშუალებით სტანდარტულ ტელევიზორზე ან სხვადასხვა აუდიო-ვიდეო სისტემასთან დაკავშირებით. თ ...

                                               

მიკროკონსოლი

მიკროკონსოლი - ვიდეო თამაშების კონსოლის სახეობა. მიკროკონსოლთა უმეტესობა არის დაბალბიუჯეტიანი Android-ზე დაფუძნებული მოწყობილობა, რომელიც უერთდება სტანდარტულ ტელევიზორს, ხოლო თამაშის გადმოწერა შესაძლებელია Google Play-ის მსგავსი აპლიკაციების მაღა ...

                                               

პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი

პორტატიული ვიდეო თამაშების კონსოლი, პორტატიული სათამაშო კონსოლი, ან უბრალოდ პორტატიული კონსოლი - მცირე ზომის სათამაშო მოწყობილობა, რომელშიც ჩაშენებულია ყველა ის კომპონენტი, რომელიც საჭიროა ვიდეო თამაშის ფუნქციონირებისთვის. როგორც წესი, ასეთი ტიპი ...

                                               

სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი

სახლის ვიდეო თამაშების კონსოლი ან უბრალოდ სახლის კონსოლი - ელექტრონული მოწყობილობა განკუთვნილი ვიდეო თამაშებისთვის, რომელსაც არკადული აპარატებისა და სხვა სათამაშო მანქანებისგან განსხვავებით, გეიმერები გამოიყენებენ სახლის პირობებში. სახლის კონსოლე ...

                                               

მუსტაზადი

მუსტაზადი, სპარსული პოეტიკის მიხედვით ისეთი სალექსო ფორმა, როდესაც ყოველ სტრიქონს ან ბაითს მოსდევს მოკლე დანამატი, მისამღერი. ამ უკანასკნელს დამოუკიდებელი რითმა აქვს. მისამღერის დამატებით ნებისმიერი სალექსო ფორმა შეიძლება მუსტაზადად გადაიქცეს. გვ ...

                                               

მუხამბაზი

მუხამბაზი, მუხამასი - სპარსულ პოეტიკაში მუსამათის ტიპის სტროფული სალექსო ფორმის სახეობა. ყოველი სტროფი შედგება 5 სტრიქონისაგან. პირველი სტროფის ერთიანი რითმა მეორდება მომდევნო სტროფების მეხუთე სტრიქონში. სტროფების რაოდენობა განსაზღვრული არაა, გვხ ...

                                               

ოლონხო

ოლონხო - იაკუტების საგმირო ზღაპარი და თურქულენოვანი ხალხების ერთ-ერთი უძველესი ეპოსი. ეს ტერმინი ასევე გამოიყენება იაკუტების ეპოსურ ტრადიციების აღსანიშნავადაც. სახას რესპუბლიკაში ოლონხოს დღემდე ასრულებენ. პოემა სრულდება ორი მონაწილის: მომღერალის ...

                                               

რედიფი

რედიფი - სპარსული პოეტიკის ტერმინი. გავრცელებულია შუა და ახლო აღმოსავლეთის ქევეყნების ლიტერატურაში. აღნიშნავს სიტყვას ან სიტყვათა ჯგუფს, რომელიც უცვლელად მეორდება სარითმო სიტყვების შემდგომ. მრავალსიტყვიანი რედიფი ასრულებს ერთგვარი რეფრენის როლს დ ...

                                               

ფისტიკაური

ფისტიკაური, ბისტიკაური - ქართული ლექსთწყობის ერთ-ერთი უძველესი სახე, რომლის დამკვიდრება მიეწერა პოეტ ფისტიკას. ფისტიკაური ოცმარცვლიანი ოთხეპიანი სტროფია, რომელსაც მხოლოდ გარეგანი რითმა აქვს. ფისტიკაურის უძველესი ნიმუშები შეინიშნება ფისტიკამდეც, V ...

                                               

Felicior Augusto, melior Traiano

"Felicior Augusto, melior Traiano" ან "Sis felicior Augusto, melior Traiano" - ფორმულა, რომელსაც რომის გვიანდელი იმპერატორების ინაუგურაციისას წარმოთქვამდნენ სენატში. ფრაზა ეხება იმპერიის კეთილდღეობას ავგუსტუსისა და ტრაიანეს მმართველობის პერიოდებშ ...

                                               

მემარცხენეობა

მემარცხენეობა - ტერმინი თანამედროვე პოლიტიკურ მეცნიერებასა და ცხოვრებაში, რომელიც ვიწრო გაგებით აღნიშნავს პოლიტიკური კურსის გამოხატვის რადიკალურ ან პროგრესულ გზას, ხოლო ფართო გაგებით – პოლიტიკურ იდეოლოგიას, რომელიც ესწრაფვის სოციალურ თანასწორობას ...

                                               

მემარჯვენეობა

მემარჯვენეობა - ტერმინი თანამედროვე პოლიტიკურ მეცნიერებასა და დისკურსში. იგი აერთიანებს პოლიტიკურ იდეოლოგიებსა და მიმართულებებს, რომლებიც მხარს უჭერენ სოციალურ იერარქიას და უთანასწორობას. მემარჯვენეობა, როგორც პოლიტიკური პლატფორმის აღმნიშვნელი ტე ...

                                               

Adaptive Compliant Trailing Edge

Adaptive Compliant Trailing Edge - სამეცნიერო-კვლევითი პროექტი დეფორმირებადი ფრთაუკანების შესაქმნელად. უნაკერო მოქნილი ზედაპირის კონსტრუქცია საშუალებას იძლევა გაუმჯობესდეს საჰაერო ხომალდის საფრენოსნო მახასიათებლები. კერძოდ, ეს ტექნოლოგია უზრუნველ ...

                                               

არებიცა

არებიცა ; ასევე მატუფოვიცა და მექთებიცა - არაბული ანბანის მოდიფიკაცია სერბოხორვატული ენისთვის, რომელიც გამოიყენებოდა ბოსნიაში ოსმალეთის ბატონობის პერიოდში. ბოსნიის ავსტრია-უნგრული ოკუპაციის შემდეგ არებიცას სტანდარტიზაცია მოახდინა ჯამალუდინ ჩაუშევ ...

                                               

ტორლაკური

ტორლაკური - სერბული, და მაშასადამე სერბულხორვატული ენის დიალექტების ჯგუფი, რომელზეც უმთავრესად სერბიის სამხრეთაღმოსავლეთ ნაწილში საუბრობენ. ეს დიალექტური ჯგუფი აგრეთვე წარმოადგენს ე.წ. გარდამავალ ჯგუფს დიალექტებისა ბულგარულ და მაკედონურ ენებზე. ა ...

                                               

არეთა კესარიელი

არეთა კესარიელი - კაპადოკიის კესარიის მთავარეპისკოპოსი, ბიზანტიელი მწერალი, ფილოლოგი, ლიტერატურის დიდი მოყვარული და კომენტატორი.

                                               

გუსტავ კლიმტი

გუსტავ კლიმტი - ავსტრიელი სიმბოლისტი მხატვარი და ვენის არტ-ნუვო მოძრაობის წევრი. მის მთავარ ნამუშევრებს შორისაა ფერწერული ტილოები, ფრესკები, სკეტჩები და სხვა ხელოვნების ნიმუშები, რომელთა უმრავლესობა გამოფენილია ვენის სეცესიონ-გალერეაში. კლიმტის მ ...

                                               

ცისფერყანწელები

ცისფერყანწელები - ქართველ სიმბოლისტ პოეტთა და პროზაიკოსთა შემოქმედებითი გაერთიანება, რომელიც 1920-იან წლებში ქართულ ლიტერატურაში დომინირებდა. დააარსეს ახალგაზრდა მწერლებმა ქუთაისში 1916 წელს და არსებობდა 1930-იან წლებამდე, როდესაც მოძრაობა საბჭოთ ...

                                               

სიმბოლო

სიმბოლო - გრძნობად-აღქმადი ობიექტი, რომელსაც შეთანადებული აქვს ნებისმიერი ბუნების სხვა ობიექტი, როგორც მისი მნიშვნელობა. არ არის აუცილებელი, რომ სიმბოლო ჰგავდეს თავის მნიშვნელობას. სიმბოლოს მნიშვნელობა შეიძლება იყოს როგორც ფიზიკური საგანი ან მოვლ ...

                                               

არევახაჩი

არევახაჩი ‍‌‌‍‌‍ - სვასტიკის სომხური ვარიანტი. ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და გავრცელებული ორნამენტული სიმბოლო ისტორიულ სომხეთში.

                                               

ბორჯღალა

ბორჯღალა - სვასტიკის მრგვალმკლავა ვარიანტი. ერთ-ერთი ყველაზე ძველი და გავრცელებული ორნამენტული სიმბოლოა მთელ მსოფლიოში. გვხვდება უძველესი კულტურის კერებში: შუამდინარეთი, ირანი, ინდოეთი, კავკასიაში. მათგან უძველესი კავკასიური ნიმუშებია. ბორჯღალი თ ...

                                               

გერბი

გერბი - ემბლემა მემკვიდრეობითი განმასხვავებელი ნიშანი, საგანგებოდ განლაგებული ფიგურები და საგნები, რომელთაც სიმბოლური მნიშვნელობა ენიჭებათ და მფლობელის ისტორიულ ტრადიციებს გამოხატავენ. გერბები იყოფა შემდეგ ძირითად ჯგუფებად: სახელმწიფო გერბი, სამი ...

                                               

დაღი

დაღი, დადაღვა - გახურებული რკინის იარაღით შანთით ამომწვარი საკუთრების ნიშანი მსხვილფეხა საქონლის ბეჭზე, გავაზე ან თავკისერზე. ცხენის დადაღვა გავრცელებული იყო მთელ საქართველოში, განსაკუთრებით სამეგრელოში. ფეოდალურ ხანაში მხოლოდ მაღალი წოდების კუთვ ...

                                               

კადუცეუსი

კადუცეუსი, ან კერიკიონი - მაცნეთა კვერთხი ძველ ბერძნებსა და რომაელებში; სახელი ჰერმესის კვერთხისა, რომელსაც მორიგების უნარი გააჩნდათ. მსგავსი სიმბოლოები ჰქონდათ სხვა უძველეს ხალხებსაც. კადუცუესის სიმბოლო "☤" შეგიძლიათ ნახოთ უნიკოდში, კატეგორიაში ...

                                               

მონადა

მონადა - ფილოსოფიური ტერმინი, რომელსაც იყენებენ არსებულის უმარტივესი, განუყოფელი ელემენტების აღსანიშნავად. თავდაპირველად ხმარობდნენ როგორც მატერიალისტები, ისე იდეალისტები. ჯორდანო ბრუნო მასში გულისხმობდა იდეალურისა და მატერიალურის პირველად განუყო ...

                                               

მშვიდობის მტრედი

მშვიდობის მტრედი - გამოსახულება, რომელმაც დიდი პოპულარობა მოიპოვა მეორე მსოფლიო ომის შემდეგ და რომელიც უკავშირდება მშვიდობის მომხრეთა მსოფლიო კონგრესს. მშვიდობის მომხრეთა პირველი მსოფლიო კონგრესი ჩატარდა 1949 წელს პარიზში და პრაღაში. ამ კონგრესის ...

                                               

საგზაო ნიშნები

საგზაო ნიშნები - გარკვეული ფორმის, ზომისა და შეფერილობის გრაფიკული გამოსახულებები, რომლებსაც დგამენ საავტომობილო გზებზე და ქალაქის ქუჩებში მძღოლებისა და ქვეითად მოსიარულეთათვის სახიფათო უბნებზე, მათთვის საჭირო ინფორმაციის მისაწოდებლად. იმის გამო, ...

                                               

საპრეზიდენტო ლენტი

საპრეზიდენტო ლენტი - ქსოვილის ლენტი, რომელსაც მსოფლიოს მრავალი ქვეყნის პრეზიდენტი ატარებს. მსგავს ლენტებს ძირითადად ატარებენ აფრიკის, აზიის, ევროპისა და განსაკუთრებით ლათინური ამერიკის ქვეყნების პრეზიდენტები. ლენტი პრეზიდენტის ინსტიტუტის უწყვეტობ ...

                                               

სიცილაკი

სიცილაკი ან სმაილი ან smiley - პუნქტუაციური ნიშნებისგან შემდგარი ან გრაფიკული ხასიათის, ადამიანის სახის გამომხატველი სიმბოლო, რომლის მთავარ ფუნქციას წარმოადგენს ელექტრონულ მეტყველებაში პირისპირ კომუნიკაციისთვის დამახასიათებელი ემოციების გამომსახვ ...

                                               

ტუღრა

ტუღრა ან თუღრა - მონეტებსა და საბუთებზე აღბეჭდილი კალიგრაფიულად გაფორმებული სულთნის სახელი. პირველად გვხვდება სელჩუკი ემირის ასჰაკ იბნ ალიასის საბუთებზე. თუღრას იყენებდნენ აგრეთვე ყირიმის ხანები, ირანელები, ავღანელები და სხვა. თუღრა აღბეჭდილია თბ ...

                                               

უსასრულობა

უსასრულობა - ცნება სხვადასხვა სფეროში, განსაკუთრებით ხშირად გვხვდება მათემატიკაში და ფიზიკაში, და აღნიშნავს მახასიათებელს საზღვრისა ან/და დაბოლოების გარეშე. კაცობრიობამ ისტორიის განმავლობაში შექმნა უსასრულობის მრავალი იდეა. სიტყვა წარმოიშობა ლათი ...

                                               

ფასცები

ფასცები - უმაღლესი მაგისტრატუსების ძალაუფლების სიმბოლო ძველ რომში. შედგებოდა წითელი ფერის ლენტით შეკრული წკეპლების ცილინდრული კონისა და შიგ მოთავსებული ნაჯახისგან.

                                               

ფრიგიული ჩაჩი

ფრიგიული ჩაჩი ან თავისუფლების ჩაჩი რბილი კონუსუსრი ფორმის ქუდი, რომელიც წვეტით ბოლოვდება. ანტიკური ხანაში გამოიყენებოდა ანატოლიაში, დაკიაში და ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე. ადრეული თანამედროვე ევროპაში ის გახდა თავისუფლებისა და დამოუკიდებლობისთვის ...

                                               

ჩეჩნური მგელი

მგლის მახასიათებლებს ხშირად ადარებენ ჩეჩნ ხალხს პოეტური ან მეტაფორული გაგებით, მაგ. როგორიცაა,მგლებივით თავისუფალი და თანასწორი”, ან მათსაცით,მამაცი და მტკიცე". ჯაიმუხას შედარების მიხედვით ეს,ხისტ ზედა ტუჩთანაა" შედარებული. გამონათვქმი იმის შესახ ...

                                               

ქანწილი

ქანწილი, იგივე წილქანი - ჯვრის ფორმის პირობითი ნიშანი ქართულ ხელნაწერებში, რომელიც დაისმოდა ტექსტის დასაწყისში. მონოგრამა მიღებულია ქართული ასომთავრული "Ⴕ" და "Ⴜ" ასოების გრაფიკული შეერთების შედეგად. ხელნაწერებში გვხვდება რამდენიმე სახესხვაობით, ...

                                               

ქარაგმა

ქარაგმა, "ასონაკლების ნიშანი" - ძველ ხელნაწერებში, წარწერებში შემოკლებული სიტყვის თავზე დასმული ნიშანი. იყენებდნენ საწერი მასალის ეკონომიისა და სამუშაოს შემსუბუქების მიზნით ხშირად ხმარებული სიტყვების შემოკლებისას. ტერმინი "ქარაგმა" ქართულ წერილობ ...

                                               

კელის წიგნი

კელის წიგნი - მდიდრულად ილუსტრირებული ხელნაწერი წიგნი, შექმნილი ირლანდიელი ბერების მიერ 800 წელს. ეს არის შესანიშნავი მინიატურებითა და ორნამენტებით ერთ-ერთი ყველაზე უხვად მოკაზმული შუა საუკუნეების ხელნაწერი ყველა იმათ შორის რომლებიც ჩვენამდეა მოღ ...