ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 310




                                               

მეწყერი

მეწყერი - მიწის მასების ან ქანების ფენის მოწყვეტა და გადაადგილება მთის კალთაზე ან ფერდობზე სიმძიმის ძალის გავლენით. მეწყერი უფრო ხშირად იქ წარმოიქმნება, სადაც წყალშემკავებელი და წყლიანი ქანები ერთმანეთს ენაცვლება და შრეთა დაქანება კალთის დაქანები ...

                                               

ანაბიოზი

ანაბიოზი - ორგანიზმის ისეთი მდგომარეობა, როდესაც სასიცოცხლო პროცესები, ნივთიერებათა ცვლა და სხვა, დროებით შენელებული ან დაქვეითებულია, მაგრამ ხელსაყრელი პირობებისას კვლავ აღდგება. ანაბიოზი პირველად ცხოველებში აღმოაჩინა და აღწერა ჰოლანდიელმა მეცნი ...

                                               

ადაპტაციის დონე

ადაპტაციის დონე - პოზიცია, რომლის საფუძველზეც ადამიანი აფასებს გამღიზიანებლის ინტენსივობას. სინათლის, ბგერის, საგნის სიდიდის, სიმძიმის, ტემპერატურის და სხვა თვისებების შეფასების დროს ადამიანი იყენებს გარკვეულ სკალას, "მასშტაბს", რაღაც "საშუალო" ს ...

                                               

ფიზიოლოგიური ადაპტაცია

ფიზიოლოგიური ადაპტაცია - ფიზიოლოგიურ რეაქციათა ერთობლიობა, რომელიც ხელს უწყობს მისი შინაგანი გარემოს შეფარდებითი მუდმივობის - პომეოსტაზის შენარჩუნებას. ფიზიოლოგიური ადაპტაციის შედეგად მატულობს ორგანიზმის მდგრადობა სიცივის, სითბოს, ჟანგბადის ნაკლე ...

                                               

ცხოველები

ცხოველები, ცხოველური ორგანიზმები - ცოცხალ არსებათა ერთ-ერთი ძირითადი სამეფო. ცხოველები ჰეტეროტროფული ორგანიზმებია. უმარტივესების ზოგი სახეობა იკვებება როგორც ჰეტეროტროფულად, ისე ავტოტროფულად. თანამედროვე ეპოქაში ცხოვრობს 1.5-იდან 2 მლნ-მდე სახეობ ...

                                               

პროკარიოტები

პროკარიოტები, პროტოკარიოტები - საერთო სახელწოდება ერთუჯრედიანი ორგანიზმებისა, რომელთაც არა აქვთ ნამდვილი ბირთვი და ქრომოსომებად ჩამოყალიბებული მემკვიდრული აპარატი. მემკვიდრული ინფორმაციის გადაცემისა და რეალიზაციის მატერიალური სუბსტრატი პროკარიოტე ...

                                               

თვითმკვლელობა

თვითმკვლელობა ან სუიციდი - საკუთარი სიცოცხლის ხელყოფა. თვითმკვლელობა შეიძლება გამოწვეული იყოს ბევრი მიზეზით, მათ შორის ყველაზე ხშირია დეპრესია, სირცხვილი, დანაშაულის განცდა, გაუსაძლისი ფიზიკური ტკივილი, ემოციური გადატვირთვა, აღელვება, ფინანსური პ ...

                                               

თვითმკვლელობა სამხრეთ კორეაში

თვითმკვლელობა სამხრეთ კორეაში - სერიოზული და მასშტაბური პრობლემა, რომლის მიხედვითაც ქვეყანა ჯანდაცვის მსოფლიო ორგანიზაციის აღრიცხვით მეორეა ყველაზე დიდი მაჩვენებლით და ასევე პირველი OECD-ის რეიტინგით. განვითარებულ ქვეყნებს შორის თვითმკვლელობის ყვ ...

                                               

თვითმკვლელობის მეთოდები

თვითმკვლელობის მეთოდები - ხერხები და საშუალებები, რომლითაც ხდება ადამიანის მიერ საკუთარი სიცოხლის შეწყვეტა. ის შეიძლება დაიყოს ორ სახედ: ფიზიკურად და ქიმიურად. ფიზიკური მოდელის მიხედვით, თვითმკვლელობა ხდება სასუნთქი სისტემის ან ცენტრალური ნერვული ...

                                               

ნადეჟდა ალილუევა

ნადეჟდა ალილუევა - იოსებ სტალინის მეორე მეუღლე და მისი ორი შვილის - ვასილისა და სვეტლანას დედა. სიცოცხლე დაასრულა თვითმკვლელობით.

                                               

ჯეიმზ ჰეპბერნი

ჯეიმზ ჰეპბერნი - შოტლანდიელი დიდგვაროვანი. ბოთუელის ერლი, ფაიფის მარკიზი და ორკნის ჰერცოგი 1556-1567 წლებში. შოტლანდიის მეფე-კონსორტი 1567 წლის მაისიდან ივლისამდე როგორც მერი I სტიუარტის მესამე და უკანასკნელი ქმარი. იგი მონაწილეობდა მერის მეორე ქ ...

                                               

ერასტი ჯორბენაძე

ერასტი ჯორბენაძე - ქართველი ფირალი, ტერორისტი და რევოლუციონერი, ფირალების მეორე ტალღის წარმომადგენელი.

                                               

Find a Grave

Find a Grave - ამერიკული საიტი და უმსხვილესი მონაცემთა ბაზა სასაფლაოებისა და ცნობილი ადამიანების საფლავების შესახებ. დაარსდა 1995 წელს ჯიმ ტიპტონის მიერ. მოაგვიანებით მან დაამატა ონლაინ ფორუმი. 1998 წელს Find A Grave იქცა კომერციულ ორგანიზაციად. ...

                                               

კატაკომბა

კატაკომბა - ბუნებრივი ან ხელოვნური მიწისქვეშა სათავსები, რომლებსაც ძველად რელიგიური წეს-ჩვეულებების შესასრულებლად და მიცვალებულთა დასამარხად იყენებდნენ. ცნობილია რომის მიდამოების, ნეაპოლის, აგრეთვე სიცილიისა და მალტის, ეგვიპტის ალექსანდრია, ჩრდილ ...

                                               

მასობრივი საფლავები ჩეჩნეთში

რუსეთ–ჩეჩნეთის მეორე ომის პერიოდში დაიწყო მასობრივი საფლავების აღმოჩენა ჩეჩნეთის ტერიტორიაზე. დღემდე აღმოჩენილია 57 ასეთი საფლავი, თითოეულ მათგანში გვამების რაოდენობა მერყეობს რამდენიმე ათეულიდან ასეულებამდე. საერთაშორისო ამნისტიის თანახმად, საერ ...

                                               

პანთეონი

პანთეონი. 1. ყველა ღმერთის ტაძარი ძველ რომში. 2. გამოჩენილ ადამიანთა სასაფლაო ან აკლდამა, როგორც წესი, პანთეონისთვის იყენებენ საკულტო დანიშნულების შენობებს. ასეთი იყო უესტმინსტერის სააბატო ლონდონში 1245-1745, სენტ-ჟენევიევის ეკლესია პარიზში 1764- ...

                                               

სასაფლაო

სასაფლაო - მიცვალებულთა დასამარხად სპეციალურად გამოყოფილი ტერიტორია. სასაფლაოს ტიპს განსაზღვრავს ამა თუ იმ ხალხში, სარწმუნოებაში, სოციალურ ჯგუფში მიღებული დაკრძალვის წესები. პირველყოფილი თემური წყობილებისა და ადრინდელი ფეოდალური საზოგადოების სამა ...

                                               

დიონისე

დიონისე ან დიონისოსი - ძველბერძნულ მითოლოგიაში მევენახეობის, მეურნეობისა და მეღვინეობის, მცენარეულობის მფარველი ღვთაება. აგრეთვე ცნობილი როგორც ბახუსი ბერძნულსა და რომაულ მითოლოგიაში. მას მუდამ ახლდნენ მისი მხიარული სატირები ძველი ბერძნების რწმენ ...

                                               

დუმუზი

დუმუზი − ძველი მესოპოტამიური ღვთაება. ღვთაებრივი მწყემსი, ნაყოფიერების ღმერთი შუმერულ პანთეონში, ინანას საყვარელი და ქმარი. გეშთინანას, მემცენარეობის ქალღმერთის ძმა. შუმერის მეფეთა სიაში დუმუზი მოხსენიებულია როგორც ქალაქ ბად-თიბირას წარღვნამდელი ...

                                               

დიოტიმა მანტინეიელი

დიოტიმა მანტინეიელი ძველი ბერძენი მისანი და ფილოსოფოსი. სავარაუდოა, რომ ცხოვრობდა დაახლოებით ძვ.წ. 440 წელს. დიოტიმა მანტინეიელის სახელი მნიშვნელოვან როლს ასრულებს პლატონის დიალოგში "ნადიმი". დიალოგის მიხედვით, სწორედ დიოტიმას აზრებს ეყრდნობა პლა ...

                                               

ლორენცო ვალა

ლორენცო ვალა - იტალიელი ჰუმანისტი, ისტორია-ფილოლოგიის კრიტიკის მამა, იტალიური ერუდიტული სკოლის წარმომადგენელი. ბუნებრივად თვლიდა ყველაფერს, რაც ემსახურებოდა ადამიანის თვითგადარჩენას, კმაყოფილებას, ბედნიერებას. ლორენცო ვალამ კონსტანტინეს ნაბოძების ...

                                               

თეოდორე ღაზა

თეოდორე ღაზა, ან თეოდორე ღაზისი და Θεσαλλονικεύς, Thessalonikeus - ბერძენი ჰუმანისტი და არისტოტელეს მთარგმნელი.

                                               

ფრანჩესკო პეტრარკა

ფრანჩესკო პეტრარკა - იტალიელი პოეტი და ჰუმანისტი, დანტესთან ერთად წარმოადგენს რენესანსის ფუძემდებელს.

                                               

ჰოლის ეფექტი

ჰოლის ეფექტი - H {\displaystyle H} დაძაბულობის მაგნიტურ ველში მოთავსებულ გამტარში, რომელშიც გადის j {\displaystyle j} სიმკვრივის დენი, H {\displaystyle H} და j {\displaystyle j} ვექტორების პერპენდიკულარულად მიმართული E H {\displaystyle E_{H}} დაძ ...

                                               

დისკრიმინაცია

დისკრიმინაცია - ნიშნავს ადამიანების უთანასწორო, უსამართლო მოპყრობას, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს მიმართულია რაიმე ნიშნით განსხვავებული ადამიანების ჯგუფის წინააღმდეგ. კერძოდ დისკრიმინაცია შეიძლება იყოს რასობრივი, ეთნიკური, სქესობრივი, რელიგიურ ...

                                               

ნეპოტიზმი

ნეპოტიზმი - მეგობრებისა და ნათესავებისათვის განსაკუთრებული პრივილეგიების მინიჭება მათი დამსახურებისდა მიუხედავად. სიტყვა ნეპოტიზმი მომდინარეობს ლათინური სიტყვა "ნეპოსგან", რაც დისშვილს/ძმისშვილს ან შვილიშვილს ნიშნავს.

                                               

ცალკეული, მაგრამ თანასწორი

ცალკეული, მაგრამ თანასწორი - სამართლებრივი დოქტრინა აშშ-ის კონსტიტუციურ კანონში, რომელიც ამართლებდა და უშვებდა რასობრივ სეგრეგაციას, რადგან იგი არ არღვევდა აშშ-ის კონსტიტუციის მეთოთხმეტე შესწორებას, რომელიც უზრუნველყოფდა მოქალაქეთა და სხვა ფედერა ...

                                               

გრუპი

გრუპი - პიროვნება, რომელიც მუსიკოსთან ან რომელიმე ცნობილ პიროვნებასთან ემოციურ და სექსუალურ ურთიერთობებს ამყარებს. ტერმინი "Groupie" წარმოდგება სიტყვისგან "group". მუსიკის ისტორიაში ცნობილია მრავალი გრუპი. ასეთი იყო ნენსი სპენჯენი, შემდგომში ჯგუფ ...

                                               

ინტერსექსუალობა

ინტერსექსუალობა, აკუმობა - ცალსქესიან ცხოველში ორივე სქესის ნიშან-თვისებების არსებობა. ეს ნიშნები შუალედურია და ბოლომდე განუვითარებელი, ამასთანავე, ვლინდება სხეულის ერთსა და იმავე ნაწილზე. ასეთი ორგანიზმის ემბრიონი მეორე სქესის ნიშნების მოგვიანებ ...

                                               

მასტურბაცია

მასტურბაცია, ონანიზმი, ჩუკენობა - სქესობრივი ლტოლვის დაკმაყოფილების ფორმა, საკუთარი ეროგენული ზონების გაღიზიანების გზით; იგულისხმება ძირითადად, ე. წ. უდავო ეროგენული ზონები, რომელთა რიცხვს განეკუთვნება გენიტალიები. მამაკაცთა მასტურბაციას ზოგჯერ ო ...

                                               

ორგაზმი

ნეტარყუჩობა ან ორგაზმი, სექსუალური კლიმაქსი - სქესობრივი აქტის კულმინაციური ფაზა, უკიდურესი აგზნება, რასაც მოყვება ნერვული დაცლა. ის შეიძლება გამოცდილი იყოს როგორც მამაკაცის, ასევე, ქალის მიერ. გამოიხატება მამაკაცის მიერ თესლის ეაკულაციაში. განას ...

                                               

სადომაზოხიზმი

ტერმინმა - სადიზმი, რომელიც სხვისი ტკივილით ან ტანჯვით სექსუალურ თუ სოციალურ დაკმაყოფილებას ან სიამოვნებას აღნიშნავს, ფართო გავრცელება ჰპოვა. ეს სიტყვა ფრანგი ფილოსოფოსისა და სექსუალური თვალსაზრისით, სასტიკი რომანებისა და პიესების ავტორის - მარკი ...

                                               

სქესობრივი გზით გადამდები ინფექციები

სგგი - დაავადება, რომელიც გადაედება ერთი ადამიანიდან მეორეს სქესობრივი კონტაქტის/თანაცხოვრების დროს.

                                               

ჰერმაფროდიტი

ჰერმაფროდიტი - ჰერმესისა და აფროდიტეს შვილი, ქალკაცა, ორსქესა არსება. იდელმა ნიმფებმა გაზარდეს, ნაიადებმა. სალკამიდის წყაროს ნიმფამ ნახა მობანავე და შეიყვარა, კარიაში ჩასული ყმაწვილკაცი, ჰერმაფროდიტმა გააწბილა, არ გაიკარა. უარყოფილმა ნიმფამ ცას მ ...

                                               

შემგროვებლობა (მეურნეობის დარგი)

შემგროვებლობა - პრეისტორიული საზოგადოების ერთ-ერთი ძირითადი საქმიანობა, ე.წ. მითვისებითი მეურნეობის ერთ-ერთი დარგი. შემგროვებლობა პირველყოფილი ადამიანის წარმოშობისთანავე გაჩნდა და საკმაოდ დიდხანს გაგრძელდა. თითქმის მთელი ქვის ხანის პერიოდში და კი ...

                                               

შრომა (საქმიანობა)

შრომა - სამუშაო ძალის მოხმარების პროცესი; ადამიანის შეგნებული, მიზანშეწონილი საქმიანობა მატერიალური და სულიერი მოთხოვნილების დასაკმაყოფილებლად. "შრომა არის უწინარეს ყოვლისა პროცესი ადამიანსა და ბუნებას შორის, პროცესი, რომელშიც ადამიანი თავისი საკ ...

                                               

ემოცია

ემოცია - ადამიანის ფსიქიკური მდგომარეობა, გარე სინამდვილესა და თავისი თავისადმი ინდივიდის დამოკიდებულების განცდა. ემოციას უპირისპირებენ გრძნობას, რომლისგანაც იგი მეტი სუბიექტურობით განსხვავდება. ემოციას მჭიდრო კავშირი აქვს გამომსახველ მოძრაობებთა ...

                                               

ემოციურობა

ემოციურობა - ემოციის ქცევითი და ფიზიოლოგიური მახასიათებელი. ემოციურობა არის ადამიანის ემოციური რეაქტიულობის საზომი, რომელსაც ის სტიმულის საპასუხოდ ავლენს. ემოციური პასუხების უმეტესობა სხვა ადამიანებმა შეიძლება შეამჩნიონ, თუმცა ზოგიერთი ემოციური რ ...

                                               

იმედი

იმედი - დადებითი ემოცია, რომელიც დაკავშირებულია სასიკეთო მოლოდინთან და კარგ შედეგთან, ასევე არის ფილოსოფიური, რელიგიური და კულტურული კონცეფცია, რომელიც დაკავშირებულია ადამიანთან და მის მსოფლხედველობასთან. რელიგიაში და ფილოსფიაში აგრეთვე ლიტერატურ ...

                                               

კვერცხების სროლა

კვერცხების სროლა - კვერცხის სროლის აქტი სახლებისთვის, მანქანებისთვის ან ადამიანებისთვის. კვერცხების სროლა ჩვეულებრივ განიხილება როგორც ვანდალიზმი და ბევრ ადგილას კრიმინალური დანაშაულია. კვერცის სროლით შესაძლებელია ქონების დაზიანება. კვერცხით შეიძ ...

                                               

ტუალეტის ქაღალდობანა

ტუალეტის ქაღალდობანა - რაიმე ობიექტის ტუალეტის ქაღალდით დაფარვა. ეს, როგორც წესი, ხდება ტუალეტის ქაღალდის მრავალი ხვეულის სროლით ისე, რომ ისინი ჰაერში გაიშალოს და გამიზნულ ობიექტზე დაეცეს. პროცესი გრძელდება მანამ, სანამ ობიექტს ქაღალდი მთლიანად ა ...

                                               

ინტიმურობის ნეიროანატომია

მიუხედავად იმისა, რომ ინტიმურობა ძირითადად მხოლოდ რომანტიკული სიყვარულისა და სექსუალური ლტოლვის ტერმინების ფარგლებში განიმარტება, ინტიმურობის ნეიროანატომიის და მისი ფუნქციების სრულად აღსაქმელად საჭიროა ინტიმურ ურთიერთობაში ჩართული კომპონენტების უ ...

                                               

სიყვარული

სიყვარული - ძლიერი ერთგულებისა და პიროვნული მიმაგრებულობის ემოცია. ფილოსოფიურ კონტექსტში, სიყვარული არის სათნოება, რომელიც წარმოადგენს ყველა ადამიანურ სიკეთეს, თანაგრძნობასა და ერთგულებას. რელიგიურ კონტექსტში, სიყვარული არა მხოლოდ სათნოება, არამე ...

                                               

სიყვარულის სამკუთხედი

სიყვარულის სამკუთხედი მიუთითებს რომანტიკულ ურთიერთობაზე სამ ადამიანს შორის. მასში შეიძლება მოიაზრებოდეს ორი ადამიანიც, რომლებიც დამოუკიდებლად რომანტიკულად მესამე ადამიანთან არიან დაკავშირებული, მაგრამ, როგორც წესი, ამ სამკუთხედში სამივე ადამიანს ...

                                               

ფილია

ფილია - ძველი ბერძნული სიტყვა, რომელიც არისტოტელეს ნიკომაქეას ეთიკაში ხშირად ითარგმნება, როგორც "მეგობრობა", ან "სიყვარული", თუმცა ეს ტერმინი უფრო ფართოდ გამოიყენება. როგორც ჟერარ ჰუგი აღნიშნავს, არისტოტელეს წიგნში მოყვანილ ფილიას აქვს შემდეგი მნ ...

                                               

ფსიქიკური დაავადება

ფსიქიკური დაავადება, ფსიქიკური დარღვევა, ფსიქიკური აშლილობა, სულიერი აშლილობა - ზოგადი მიმოხილვით, ფსიქიკის მდგომარეობა, რომელიც განსხვავდება ნორმალურისგან, ჯანმრთელისგან. არის უფრო კონკრეტული განსაზღვრება ამ ტერმინისა ფსიქილოგიასა და ფსიქიატრიაშ ...

                                               

შფოთვა

შფოთვა - ფსიქოვეგეტატიური წონასწორობის დარღვევის სუბიქტური ასახვა, რომელიც წარმოქმნის ფსიქიკური სტრესის ყველაზე ინტიმურ მექანიზმს და საფუძვლად უდევს ფსიქოპათოლოგიური დარღვევების დიდ ნაწილს. შფოთვა კლინიკურად ვლინდება გაურკვეველი საფრთხის შეგრძნებ ...

                                               

მეცენატი

მეცენატი - ქველმოქმედი ადამიანი, რომელიც მატერიალურად ეხმარება ხელოვნებას ან ხელოვანებს. სიტყვა მეცენატი წარმოიშვა ძველ რომში ხელოვნების მფარველის, გაიუს მეცენატუსის გვარიდან. ის ჰორაციუსისა და სხვა პოეტების მეგობარი იყო.

                                               

პირველი ქართული ლატარია

პირველი ქართული ლატარია - საქველმოქმედო ლატარია, რომლის მთელი შემოსავალი მოხმარდა თსუსა და ქართულ თეატრს. ამ ეროვნული ლატარიის საბჭოს თავმჯდომარე იყო ივანე ჯავახიშვილი, ხოლო მმართველობის თავმჯდომარე - გ. ლასხიშვილი. ლატარიის მოწყობის იდეა 1917 წლ ...

                                               

ჩასაფრებული მტაცებელი

ჩასაფრებული მტაცებლები ან მჯდომარე და მომლოდინე მტაცებლები − ხორცისმჭამელი ცხოველები, რომლებიც მსხვერპლს უფრო მეტად მიპარვით ან სხვა სტრატეგიით იჭერენ, ვიდრე სისწრაფით ან სიძლიერით. ჩასაფრებული მტაცებლები სხედან და ელოდებიან ნადავლს. ჩასაფრება შე ...