ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 308




                                               

თბოტევადობა

თბოტევადობა სხეულის - არის ფიზიკური სიდიდე, რომელიც განსაზღვრავს სხეულის მიერ მიღებული, უსასრულოდ მცირე სითბოს რაოდენობის δQ შეფარდებას, მისი ტემპერატურის შესაბამის ნამატთან δT: C = δ Q δ T {\displaystyle C={\delta Q \over \delta T}} SI სისტემაში ...

                                               

თერმოდინამიკის პირველი კანონი

თერმოდინამიკის პირველი კანონი - თერმოდინამიკის ორი ძირითადი კანონიდან ერთი, წარმოადგენს ენერგიის მუდმივობის კანონს იმ სისტემისთვის, რომლისთვისაც განსაზღვრულ როლს თამაშობს სითბური ენერგია. თერმოდინამიკის პირველი კანონი ჩამოყალიბდა XIX საუკუნის შუა ...

                                               

თერმოდინამიკური ენტროპია

ენტროპიის თერმოდინამიკური განმარტება, ისევე როგორც ზოგადად ენტროპიის ცნება, შემოღებულ იქნა გერმანელი ფიზიკოსის რუდოლფ კლაუზიუსის მიერ 1850-იან წლებში. კლაუზიუსის თეორემა გვეუბნება, რომ შექცევადი თერმოდინამიკური პროცესების შემთხვევაში ∮ δ Q T = 0 ...

                                               

კონვექცია

კონვექცია - სითხეებსა და აირებში სითბური ენერგიის გავრცელება. როდესაც სითხე ან აირი თბება, სითბოს წყაროსთან ყველაზე ახლომდებარე ნაწილი ფართოვდება და ნაკლებად მკვრივი ნაწილი ზემოთ ადის. სითხეებსა და აირებში აღძრულ ასეთ მოძრაობას, კონვექციური ნაკად ...

                                               

კუთრი თბოტევადობა

კუთრი თბოტევადობა ნივთიერებისათვის განისაზღვრება როგორც სითბური ენერგიის რაოდენობა, რომელიც საჭიროა ერთი კილოგრამი ნივთიერების ტემპერატურის ერთი გრადუსით მომატებისათვის. კუთრი თბოტევადობის განზომილება სი სისტემაში წარმოადგენს ჯოული შეფარდებული კი ...

                                               

მაქსველის დემონი

მაქსველის დემონი - 1867 წლის აზრითი ექსპერიმენტი, აგრეთვე მისი მთავარი პერსონაჟი - მიკროსკოპული ზომის წარმოსახვითი მოაზროვნე არსება, რომელიც მოიგონა ბრიტანელმა ფიზიკოსმა ჯეიმზ კლარკ მაქსველმა თერმოდინამიკის მეორე კანონის მოჩვენებითი პარადოქსის სა ...

                                               

მაცივარ აგენტი

მაცივარ აგენტი - სამაცივრო მანქანების მუშა ნივთიერება, რომელიც დუღილისას და იზოთერმული გაფართოებისას ართმევს სითბოს გასაცივებელ ობიექტს და შემდეგ შეკუმშვისას გადასცემს მას გასაცივებელ გარემოს კონდენსაციის ხარჯზე. მაცივარ აგენტი წარმოადგენს თბომატ ...

                                               

მეტასტაბილური მდგომარეობა

მეტასტაბილური მდგომარეობა, არის ფიზიკური სისტემის არამდგრადი წონასწორობის მდგომარეობა, რაშიც სისტემა შეიძლება იყოს დიდი ხნის განმავლობაში. მეტასტაბილური მდგომარეობა ფართოდაა გავრცელებული ბუნებაში და გამოიყენება მეცნიერებაში და ტექნიკაში. მეტასტაბ ...

                                               

სითბო

სითბო - სხეულის წარმომქნელი ნაწილაკების უწესრიგო მოძრაობის ფორმა. სითბოს რაოდენობითი ფორმაა სითბოს რაოდენობა, ესე იგი ენერგიის რაოდენობა, რომელსაც იღებს ან გასცემს სისტემა თბოგადაცემის პროცესში. მუშაობის მსგავსად სითბოს რაოდენობა სისტემის შინაგან ...

                                               

სიმკვრივე

სიმკვრივე - რაიმე ნივთიერების/სხეულის თვისება, რომელიც განიმარტება, როგორც მისი მასის ფარდობა მოცულობის ერთეულზე. როგორც წესი სიმკვრივე აღინიშნება ბერძნული ρ ასოთი.

                                               

კვანტური მექანიკა

კვანტური მექანიკა - თეორია, რომელიც ადგენს მიკრონაწილაკებისა და მათი სისტემების აღწერის ხერხებსა და მოძრაობის კანონებს, აგრეთვე ნაწილაკებისა და სისტემებისათვის დამახასიათებელ სიდიდეთა კავშირს მაკროსკოპული ცდის დროს უშუალოდ გაზომილ ფიზიკურ სიდიდეე ...

                                               

კვანტური ჩახლართულობა

კვანტური ჩახლართულობა ან კვანტური გადაჯაჭვულობა - კვანტურ-მექანიკური მოვლენა, რომლის დროსაც ორი ან რამდენიმე ობიექტის კვანტური მდგომარეობები ურთიერთდამოკიდებულია. ასეთი ურთიერთდამოკიდებულება ნარჩუნდება მაშინაც კი თუკი ეს ობიექტები მიმოფანტულია სი ...

                                               

კვანტური ჩეშირის კატა

კვანტური ჩეშირის კატა - პარადოქსული მოვლენა კვანტურ მექანიკაში, რომლის არსიც მდგომარეობს იმაში, რომ განსაზღვრულ პირობებში კვანტური სისტემა შეიძლება მოიქცეს ისე, თითქოს ნაწილაკები და მათი თვისებები გაყოფილი იყოს სივრცეში. სხვა სიტყვებით რომ ვთქვათ ...

                                               

კვანტური ჰარმონიული ოსცილატორი

კვანტური ჰარმონიული ოსცილატორი - კლასიკური ჰარმონიული ოსცილატორის ანალოგი კვანტურ ფიზიკაში. ფიზიკის ძალიან ბევრი ამოცანა დაიყვანება ჰარმონიული ოსცილატორის ამოცანაზე. ამიტომ ჰარმონიული ოსცილატორის მოდელი გამოიყენება ფიზიკის სხვადასხვა დარგებში.

                                               

ორჭრილოვანი ექსპერიმენტი

ორჭრილოვანი ექსპერიმენტი ან იუნგის ექსპერიმენტი მოიცავს ნაწილაკების სხივებს ან კოჰერენტულ ტალღებს, რომლებიც გადიან ორ ერთმანეთთან ძალიან ახლოს განთავსებულ ჭრილში, რის შემდეგაც ხშირ შემთხვევაში ისინი ერთმანეთში ინტერფერენციას ახდენენ. კვანტურ მექა ...

                                               

სპინი

სპინი – კვანტურ მექანიკაში მიკროობიექტების სპეციფიკური კვანტური რიცხვი, რომელიც კოორდინატთა სისტემის მობრუნებისას ტალღური ფუნქციის გარდაქმნის კანონს ახასიათებს.

                                               

ტალღური ფუნქცია

ტალღური ფუნქცია - კვანტურ მექანიკაში, სიდიდე, რომელიც სრულად აღწერს მიკროობიექტისა და საზოგადოდ, ნებისმიერი კვანტური სისტემის მდგომარეობას. ტალღური ფუნქციის მეშვეობით მიკროობიექტის მდგომარეობის აღწერას სტატისტიკური, ანუ ალბათური, ხასიათი აქვს. ტა ...

                                               

შრედინგერის კატა

შრედინგერის კატა - აზრითი ექსპერიმენტი, რომელიც შემოგვთავაზა ავსტრიელმა ფიზიკოს-თეორეტიკოსმა, კვანტური მექანიკის ერთ-ერთმა შემქმნელმა, ერვინ შრედინგერმა. ექსპერიმენტით მას სურდა ეჩვენებინა სუბატომური სისტემებიდან მიკროსკოპულ სისტემებში გადასვლისა ...

                                               

შტარკის ეფექტი

შტარკის ეფექტი - სპექტრული ხაზების გახლეჩა ელექტრულ ველში; აღმოაჩინა ი. შტარკმა 1913 წელს წყალბადის ატომების სპექტრის შესწავლისას. შტარკის ეფექტი შეინიშნება ატომებისა და სხვა კვანტური სისტემების სპექტრებში. მისი მიზეზია კვანტური სისტემის ენერგიის ...

                                               

კვანტური ფიზიკა

კვანტური ფიზიკა - თეორიული ფიზიკის დარგი, რომელიც შეისწავლის კვანტურ-მექანიკურ და კვანტური-ველის სისტემებს და მათ მოძრაობის კანონებს. კვანტური ფიზიკის ძირითადი კანონები შეისწავლება კვანტური მექანიკისა და ველის კვანტური თეორიის ჩარჩოებში და გამოიყ ...

                                               

ლუმინესცენცია

ლუმინესცენცია - სითბურ გამოსხივებასთან შედარებით ჭარბი გასმოსხივება, რომელიც გრძელდება სინათლის რხევის პერიოდზე ბევრად უფრო მეტი დროის განმავლობაში. სითბური გამოსხივება ხილული სპექტრის არეში მხოლოდ მაშინ შეიმჩნევა, როდესაც ტემპერატურა რამდენიმე ა ...

                                               

ნულოვანი წერტილის ენერგია

ნულოვანი წერტილის ენერგია - სხვაობა სხეულის ყველაზე დაბალ ენერიიასა, რომელიც სხეულს კვანტური მექანიკის სისტემაში შესაძლოა ჰქონდეს, და კლასიკურ მინიმალურ ენერგიას შორის. კლასიკური მექანიკისგან განსხვავებით კვანტური მექანიკა მმერყეობს საკუთარ ყველა ...

                                               

პი-მეზონები

პი-მეზონები, π -მეზონები, პიონები - სამი სახის სუბატომური ნაწილაკები. პიონებს მიეკუთვნება π +, π - და π 0. სამივე მათგანი შედის ძლიერად ურთიერთქმედი ნაწილაკების, ჰადრონების კლასში. ჰადრონების კლასის ნაწილაკებს შორის ისინი ყველაზე მსუბუქები არიან. ...

                                               

გრავიტაციული სინგულარობა

გრავიტაციული სინგულარობა ან სივრცე-დროის სინგულარობა - წერტილი სივრცე-დროში, რომელშიც სივრცე-დროის სიმრუდე უსასრულო ხდება. სინგულარობა წარმოიქმნება მაშინ, როცა სხეული უსასრულოდ იკუმშება ანუ ხდება მისი კოლაფსი. გრავიტაციული სინგულარობა ძირითადად გ ...

                                               

სივრცე-დრო

სივრცე დრო - ოთხგანზომილებიანი კონტინუუმი, რომელიც აერთიანებს სივრცის სამ, ხოლო დროის ერთ განზომილებას, მისი წერტილი მოვლენაა. სივრცე-დროის დიაგრამა გამოიყენება რელატივისტური ეფექტების გამოსახატად, მაგალითად ის, თუ რატომ აღიქვამს განსხვავებული და ...

                                               

მოლეკულური ბიოლოგია

მოლეკულური ბიოლოგია - მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის სიცოცხლის პროცესებს, მასთან დაკავშირებულ ბიოლოგიურ სტრუქტურებს, სისტემებსა და მათ ფუნქციონირებას მოლეკულების დონეზე. მოლეკულური ბიოლოგიის მიზანია გაარკვიოს ორგანიზმის თვისებების მოლეკულური საფუ ...

                                               

კოჰეზია

კოჰეზია - მოლეკულების შეჭიდულობა, გამოწვეული მიზიდვის ძალებით. ეს არის მოლეკულათშორისი ურთიერთქმედებისა და ქიმიური ბმის ძალები. ამ ურთიერთქმედებით არის განპირობებული ფიზიკური და ფიზიკურ-ქიმიური თვისებების ერთობლიობა - აგრეგატული მდგომარეობა, ხსნა ...

                                               

მოლეკულური ორბიტალი

მოლეკულური ორბიტალი - ქიმიაში მათემატიკური ფუნქცია, რომელიც მოლეკულებში ელექტონების ტალღისებურ ქცევას აღწერს. ფუნქცია შეიძლება გამოყენებულ იქნეს ქიმიური და ფიზიკური მახასიათებლები, როგორიცაა ნებისმიერ სპეციფიკურ რეგიონში ელექტრონების პოვნის ალბათ ...

                                               

შმიდტის რიცხვი

შმიდტის რიცხვი - ერთ-ერთი მსგავსების კრიტერიუმი სითხეების ან აირების მოძრაობისა, რომლებშიც არსებითია შიგა ხახუნისა და დიფუზიის პროცესები. შმიდტის რიცხვი – პრანდტლის რიცხვის დიფუზიური ანალოგი – არის სითხის ან აირის ν {\displaystyle \nu } კინემატიკ ...

                                               

ელექტრული მუდმივა

ელექტრული მუდმივა ε 0, არის ფიზიკური მუდმივა, რომელიც აკავშირებს ელექტრული მუხტის ერთეულს მექანიკურ ერთეულებთან SI სისტემაში. მაგალითად, ორ წერტილოვან მუხტს შორის მოქმედი ძალა SI სისტემაში განისაზღვრება კულონის კანონით: F = 1 4 π ε 0 q 1 q 2 r 2 ...

                                               

ფიზიკური მუდმივა

ფიზიკური მოდმივა არის ფიზიკური სიდიდე რომელიც არის უნივერსალური ბუნებაში და მუდმივი დროში. ფიზიკური მუდმივა უნდა განვასხვაოთ მათემატიკური მუდმივასაგან, რომელსაც ასევე აქვს მუდმივი რიცხვითი მნიშვნელობა, მაგრამ მისი მნიშვნელობის დადგენა არ გულისხმო ...

                                               

ამორფული სხეული

ამორფული სხეულები - მყარი სხეულები, რომელთა ატომურ მესერს აქვს ახლო წყობა და არ აქვს შორი წყობა, რომელიც დამახასიათებელია კრისტალური სტრუქტურისთვის. ამორფული სხეულებისათვის დამახასიათებელია თვისებების იზოტროპია და განსაზღრული დნობის ტემპერატურის ...

                                               

კრისტალები

კრისტალები - არის მყარი სხეულები, სადაც ატომები განთავსებული არიან გარკვეული კანონზომიერებით, და წარმოქმნის საგანზომილებიან-პერიოდულ სივრცულ წყობას - კრისტალურ მესერს. კრისტალები - ეს არის მყარი ნივთიერება, რომელსაც აქვს ბუნებრივი გარეგნული სწორი ...

                                               

მყარი სხეული

მყარი სხეული - ნივთიერების ერთ-ერთი აგრეგატული მდგომარეობა, რომელიც დანარჩენი აგრეგატული მდგომარეობებისაგან განსხვავდება ფორმის მდგრადობითა და ატომების სითბური მოძრაობის ხასიათით. მყარი სხეული შეიძლება იყოს კრისტალური ან ამორფული. კრისტალური სხეუ ...

                                               

პლასტიკურობა

პლასტიკურობა - მყარი სხეულების თვისება შეუქცევად შეიცვალოს ზომა და ფორმა მექანიკური დატვირთვის შედეგად. კრისტალური სხეულების პლასტიკურობა დაკავშირებულია პლასტიკური დეფორმაციის იმ სხვადასხვა მიკროსკოპული მექანიზმების მოქმედებასთან, რომელთა ფარდობი ...

                                               

შრობა

შრობა - მყარი, თხევადი და აირისებრი სხეულებიდან წყლის მოცილება. შრობისას, როგორც წესი, სხეულს სცილდება მასალასთან ფიზიკურ-ქიმიურად და მექანიკურად დაკავშირებული ტენი. ქიმიურად დაკავშირებული ტენის შრობით მოცილება არ შეიძლება. ტექნიკაში უფრო ხშირად ...

                                               

ჰუკის კანონი

ჰუკის კანონი - ფიზიკური კანონი რომელიც გამოხატავს წრფივ დამოკიდებულებას დრეკად სხეულზე მოდებულ ძაბვებსა და მასში აღძრული დეფორმაციების მახასიათებელ სიდიდეებს შორის. დაადგინა რ. ჰუკმა 1660 წელს. უმარტივესი შემთხვევისათვის, როდესაც ხდება ღეროს გაჭი ...

                                               

ვარსკვლავთა მაგნიტური ველი

ვარსკვლავის მაგნიტური ველი - მაგნიტური ველი, რომელიც ვარსკვლავის შიგნით მოძრავი პლაზმის შედეგად წარმოიქმნება. ამ მოძრაობას ქმნის კონვექცია, რომელიც არის ენერგიის გადაადგილების ფორმა და მოიცავს მატერიის ფიზიკურ გადაადგილებას. ლოკალიზებული მაგნიტურ ...

                                               

იონიზაციის ხარისხი

იონიზაციის ხარისხი განსაზღვრავს რაიმე ატომებისა და მოეკულებისგან შემდგარი სუბსტანციის, მაგალითად აირის იმ ნაწწილაკების ფარდობით წილს, რომლებიც იონიზირებული არიან დამუხტულ ნაწილაკებად. პლაზმაში იონიზაციის ხარისხი α განიმარტება როგორც α = n i / სად ...

                                               

მზე

მზე - მზის სისტემის ცენტრში მდებარე ერთადერთი ვარსკვლავი. ის თითქმის იდეალურად სფერულია და შედგება ცხელი პლაზმისგან, რომელშიც ჩაქსოვილია მაგნიტური ველები. მზის დიამეტრი დაახლოებით 1 392 684 კილომეტრია - დედამიწის დიამეტრზე 109-ჯერ დიდი. მისი მასა ...

                                               

თეთრი ხვრელი

თეთრი ხვრელი ფარდობითობის თეორიაში - ჰიპერთეორიული რეგიონი სივრცე-დროში, რომელშიც გარედან შესვლა შეუძლებელია, მისგან თავის დაღწევა შეუძლია როგორც მატერიას ასევე სინათლეს. ის არის შავი ხვრელის შებრუნებული ვარიანტი. შავი ხვრელიდან გარეთ გამოსვლაა შ ...

                                               

ლორენც-ფაქტორი

ლორენც-ფაქტორი ან ლორენცის ფაქტორი არის თანამამრავლი, რომელიც გვხვდება ფარდობითობის სპეციალური თეორიის სხვადასხვა ფორმულებში. ლორენც-ფაქტორს როგორც წესი γ -თი აღნიშნავენ. ფაქტორს სახელი ეწოდა ჰოლანდიელი ფიზიკოსის ჰენდრიკ ლორენცის პატივსაცემად. ლო ...

                                               

უძრაობის მასა

უძრაობის მასა, ან ინვარიანტული მასა ან უბრალოდ მასა არის სკალარული ფიზიკური სიდიდე რომელიც ფარდობითობის თეორიაში ახასიათებს სხეულის ინერტულობას. როდესაც სისტემა არ გადაადგილდება როგორც მთლიანი, მისი ენვარიანტული მასა ტოლია სისტემის ენერგიის ფარდო ...

                                               

ფარდობითობის ზოგადი თეორია

ფარდობითობის ზოგადი თეორია - გრავიტაციის გეომეტრიული თეორია, რომელიც ალბერტ აინშტაინმა გამოაქვეყნა 1915 წელს. ეს თეორია აერთიანებს ფარდობითობის სპეციალურ თეორიასა და მსოფლიო მიზიდულობის კანონს და აღწერს გრავიტაციას როგორც სივრცისა და დროის გეომეტ ...

                                               

ფარდობითობის სპეციალური თეორია

ფარდობითობის სპეციალური თეორია - 1905 წელს ალბერტ აინშტაინის მიერ შემოთავაზებული ფიზიკური თეორია, რომელიც აღწერს მექანიკის კანონებს მაღალ სიჩქარეებზე. ეს თეორია არის გაგილეის ფარდობითობის პრინციპის განზოგადება, რომელიც ამტკიცებს, რომ ყველა თანაბა ...

                                               

კონდენსირებული გარემოს ფიზიკა

კონდესირებული გარემოს ფიზიკა არის ფიზიკის ნაწილი რომელიც სწავლობს ე.წ. კონდესირებულ მდგომარეობაში მყოფ მასალებს. უპირველესად ესაა მყარი სხეულები, ასევე სითხეები. კონდესირებულ მდგომარეობათა რიცხვში ასევე მოაზრება ზეგამტარული და ზედენადი ფაზა, ბოზე ...

                                               

გაუსის კანონი

ფიზიკაში, გაუსის კანონი, რომელიც ასევე ცნობილია როგორც გაუსის თეორემა ნაკადის შესახებ - კანონი, რომელიც აკავშირებს ელექტრული მუხტების განაწილება მათ მიერ წარმოქმნილი ელექტრული ველის დაძაბულობასთან. გაუსის კანონის მიხედვით, ელექტრული ნაკადი ნებისმ ...

                                               

გაუსის კანონი მაგნეტიზმისთვის

ფიზიკაში, გაუსის კანონი მაგნეტიზმისთვის არის მაქსველის განტოლებებიდან ერთ-ერთი, რომელიც წარმოადგენს კლასიკური ელექტროდინამიკის ძირითად განტოლებებს. ამ კანონის მიხედვით მაგნიტური ველის ინდუქციის დივერგენცია ნულის ტოლია,ანუ მაგნიტური ველი არის ე.წ. ...

                                               

იმპულსის შენახვის კანონი

იმპულსის შენახვის კანონი ამტკიცებს, რომ ჩაკეტილ სისტემაში სხეულების იმპულსების ჯამი მუდმივია. კლასიკურ მექანიკაში იმპულსის შენახვის კანონი შეიძლება გამოყვანილი იქნას ნიუტონის კანონებიდან. თუმცა ეს კანონი სამართლიანია იმ შემთხვევაშიც, როდესაც ნიუტ ...

                                               

კულონის კანონი

კულონის კანონი - ფიზიკის კანონი, რომელიც აღწერს ურთიერთქმედებას ორ ელექტრულად დამუხტულ სხეულს შორის. ის პირველად გამოქვეყნებული იქნა შარლ ოგიუსტენ კულონის მიერ 1785 წელს, თუმცა ელექტრული ძალის მანძილზე დამოკიდებულება უფრო ადრე დადგენილი იქნა ჯოზე ...