ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 233




                                               

ტანტალი

ტანტალი, Ta - ელემენტი; ატომური ნომერი - 73, ატომური მასა 180.94788, დნობის ტემპერატურა - 3017 °C, დუღილისა - 5458 °C. სიმკვრივე 16.65 გ/სმ³. გვხვდება მდგრადი 181 Ta და რადიოაქტიური 180 Ta იზოტოპების სახით. ხელოვნურად მიღებულია ტანტალის რადიოაქტი ...

                                               

ტუტემიწა ლითონები

ტუტემიწა ლითონები წარმოადგენენ მეორე ჯგუფის ელემენტებს მენდელეევის ქიმიურ ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში: ბერილიუმი, მაგნიუმი, კალციუმი, სტრონციუმი, ბარიუმი და რადიუმი. პერიოდული სისტემის ამ სპეციფიკურმა ჯგუფმა სახელი მათი ოქსიდებიდან მიიღო, რომლებ ...

                                               

ტყვია

ტყვია - ქიმიური ელემენტი, რომელიც აღინიშნება სიმბოლოთი Pb და მისი ატომური ნომერია 82. იმყოფება ლითონთა მთავარი ჯგუფის მეთოთხმეტე ჯგუფში ქიმიურ ელემენტთა პერიოდულ სისტემაში. ტყვიას აქვს ყველაზე დიდი ატომური ნომერი მდგრად ელემენტებს შორის, თუმცა მო ...

                                               

ფრანციუმი

ფრანციუმი, ადრე ცნობილი, როგორც ეკა-ცეზიუმი და აქტინიუმ K - დიმიტრი მენდელეევის პერიოდული სისტემის პირველი ჯგუფის მეშვიდე პერიოდის ქიმიური ელემენტი. ატომური ნომერი - 87. მას ყველა ცნობილ ელემენტთა შორის ყველაზე დაბალი ელექტრონეგატიურობა ახასიათებ ...

                                               

ჰაერი

ჰაერი - დედამიწის ატმოსფეროს შემადგენელი აირების, ძირითადად აზოტისა და ჟანგბადის, ბუნებრივი ნარევი. ჰაერისა და წყლის ზემოქმედებით სრულდება დედამიწის ზედაპირზე მნიშვნელოვანი გეოლოგიური პროცესები, ფორმირდება ამინდი და კლიმატი. ჰაერი არის ჟანგბადის ...

                                               

ეკონომეტრიკა

ეკონომეტრიკა - ეკონომიკის სფერო, რომელიც მიზნად ისახავს ეკონომიკური თეორიების ემპირიულ ანალიზს მათემატიკური სტატისტიკისა და მასზე დაყრდნობილ დასკვნათა მეთოდების გამოყენებით. ეკონომეტრიკა მეცნიერებაა, რომელიც შეისწავლის ეკონომიკური კანონებისა და მ ...

                                               

გალილეო გალილეი

გალილეო გალილეი - იტალიელი ფიზიკოსი, ასტრონომი და ფილოსოფოსი, სამეცნიერო რევოლუციის ერთ-ერთი სულისჩამდგმელი, პოეტი, ფილოლოგი და კრიტიკოსი. მის მიღწევათა შორისაა ტელესკოპის გაუმჯობესება, რიგი ასტრონომიული დაკვირვებებისა, ნიუტონის პირველი და მეორე ...

                                               

იან ჰუსი

იან ჰუსი - ჩეხი ხალხის ეროვნული გმირი, ჩეხური რეფორმაციის იდეოლოგი, მქადაგებელი. 1393 წელს დაამთავრა კარლის უნივერსიტეტი პრაღაში. 1396 წლიდან მაგისტრი, 1401-1402 წლებში – თავისუფალ ხელოვნებათა ფაკულტეტის დეკანი, 1402-1403 და 1409-1410 წლებში კი კ ...

                                               

სქოლასტიკა

სქოლასტიკა - IX-X საუკუნეებიდან ერთ-ერთი წამყვანი ღვთისმეტყველური ფილოსოფიური მიმდინარეობა ევროპაში, რომელშიც შეჯერებული იყო კათოლიციზმისა და არისტოტელეს იდეები. სქოლასტიკის განვითარებაზე მნიშვნელოვანი გავლენა იქონია 1054 წელს ქრისტიანული ეკლესიი ...

                                               

ცალკეული

ცალკეული - ფილოსოფიური კატეგორია, რომელიც აღნიშნავს ერთეულ, ინდივიდუალურ გრძნობად-კონკრეტულ, სივრცესა და დროში შემოსაზღვრულ, განუმეორებელ თავისებურებათა მქონე ნივთებსა და მოვლენებს. ცალკეული შეიძლება მოიცავდეს ერთ საგანსაც და საგანთა სიმრავლესაც.

                                               

კინიკური სკოლა

კინიკური სკოლა, ცინიკური სკოლა, სოკრატული ფილოსოფიური სკოლა ძველ საბერძნეთში, დააარსა ძვ. წ. 380 ანტისთენემ. სოკრატეს მოძღვრებას ავითარებდა ძირითადად ეთიკაში. სოკრატული დებულება - ბედნიერება სიკეთის მიღწევაშია - კინიკოსებმა თავისებურად განავითარე ...

                                               

მოიზმი

მოიზმის მიმდევრები მკაცრად დაუპირისპირდნენ კონფუციანელობას, ტექსტში, რომელიც საგანგებოდ კონფუციანელთა წინააღმდეგაა დაწერილი, იკითხება: "კონფუციანელები მიისწაფვიან მიაღწიონ შთაგონებულ გარეგნობას, მდიდრულად ირთვებიან, თანამედროვენი რომ აცდუნონ. ისი ...

                                               

ნომინალიზმი

ნომინალიზმი - ფილოსოფიური სწავლება, რომლის თანახმადაც, სახელწოდება ისეთი ცნებებისა, როგორებიცაა "ცხოველი", - "ემოცია", - ეს არის არა მთლიანობის მქონე ობიექტების საკუთარი სახელები, არამედ ზოგადი სახელები, ერთგვარი ცვლადები, რომელთა ჩანაცვლებაც შეგ ...

                                               

სენსუალიზმი

სენსუალიზმი - მიმართულება გნოსეოლოგიაში, რომლის მიხედვითაც გრძნობა და აღქმა სანდო შემეცნების ერთადერთი და მთავარი ფორმაა. ეს მიმართულება რადიკალურად განსხვავდება რაციონალიზმისგან. სენსუალიზმის მთავარი პრინციპია: "არაფერია გონებაში ისეთი, რაც არ ა ...

                                               

შარტრის სკოლა

შარტრის სკოლა - მაღალ შუა საუკუნეებში შარტრის საკათედრო ტაძართან არსებული სასწავლებელი. წარმოადგენდა ერთ-ერთ ყველაზე გავლენიან სკოლას. თავისი განვითარების მწვერვალს მიაღწია XI-XII საუკუნეებში. XI საუკუნის დასაწყისში ეპისკოპოსმა ფულბერმა დააარსა შ ...

                                               

ჰოროსკოპი

ჰოროსკოპი - კონკრეტული ადამიანის დაბადების მომენტში ზეცის გრაფიკული გამოსახულება, ანუ რა მდგომარეობა ეკავათ მნათობებს, პლანეტებსა და ვარსკვლავებს. ადამიანის დაბადებისას ციური მოვლენები არ ჩერდება, თუმცა კონკრეტული ადამიანის დაბადების ადგილსა და მ ...

                                               

კრეაციონიზმი

კრეაციონიზმი - რელიგიური რწმენა, რომელიც ითვალისწინებს იმას, რომ სამყარო და სიცოცხლე შეიქმნა ისე, როგორც გადმოცემულია რელიგიურ წიგნებში. წიგნი დაბადებისას თანახმად, ღმერთმა სამყარო შექმნა არაფრისგან. სხვა რელიგიებს სხვანაირი წარმოდგენები აქვთ სამ ...

                                               

ვიჭაკი

ვიჭაკი - ანიმისტური რიტუალი. ნიშნავს ახსნას, გამოცნობას. ვიჭაკი იყო მკითხაობის ფორმა რომელსაც თბილისელი ქალები სასაფლაოზე მართავდნენ. მკითხაობაში მონაწილე ორი ქალი დილით ადრე დგებოდა, უჩუმრად გადიოდა სახლიდან, რათა შვიდი ჭურჭელი შვიდი წყაროს წყლი ...

                                               

მკითხავი

მკითხავი, მისანი, წინასწარმეტყველი, ნიშთმჭვრეტელი, მარჩიელი, გამომცნობელი, ნიშთმზმელი, ტყირპის მსტური, ქადაგი, მეენე, მუცლით მეზღაპრე, მსახვრალი, შემლოცველი და სხვ. ხალხური რწმენით მომავლის ჭვრეტის ზებუნებრივი უნარით დაჯილდოებული, ღვთაების რჩეული ...

                                               

ტარო (ბანქო)

ტაროს - სისტემათა სიმბოლო, 78 კარტისგან შემდგარი ბანქოს დასტა. გაჩნდა სავარაუდოდ შუა საუკუნეებში, კერძოდ, XIV - XVI ასწლეულებში. ჩვენს დროში გამოიყენება მკითხაობისთვის. ტაროს ბანქოზე არსებულ გამოსახულებას ასტროლოგიის, ოკულტიზმისა და ალქიმიის თვალ ...

                                               

ტასეოგრაფია

ტასეოგრაფია - მკითხაობის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული სახეობა, რომელშიც წინასწარმეტყველება იწყება ნალექის გარკვეული ფიგურის შესწავლის შემდეგ. ამ საკითხზე გამოცემულია არა ერთი წიგნი და სახელმძღვანელო, რომლებშიც აღწერილია მკითხაობის სხვადასხვა მეთ ...

                                               

ჰარუსპიკები

ჰარუსპიკი - შიგნეული) - მსახური ძველ ეტრურიაში, მოგვიანებით კი ძველ რომში. სამსხვერპლო ცხოველთა შიგნეულით - ძირითადად ღვიძლით, მკითხავი, რომელიც ბუნებრივ მოვლენებს განმარტავდა. საუკეთესო ჰარუსპიკებად რომში ეტრუსკები მიიჩნეოდნენ, მათგანვე იქნა გად ...

                                               

ედუარდ დე ბონო

ედუაედ დე ბონო - მალტელი ექიმი, მწერალი, გამომგონებელი და კონსულტანტი. მან შემოიღო ცნება "ლატერალური აზროვნება", დაწერა წიგნი "ექვსი მოაზროვნე ქუდი" და ხელს უწყობს სკოლებში აზროვნების, როგორც სასწავლო დისციპლინის დანერგვასა და განვითარებას.

                                               

ტონი ბუზანი

ანტონი პიტერ ბუზანი - ინგლისელი მწერალი და განათლების კონსულტანტი. ბუზანმა მოახდინა მენტალური წიგნიერების და აზროვნების ტექნიკის – აზრის რუკა პოპულარიზაცია.

                                               

ჯუნა დავითაშვილი

ჯუნა დავითაშვილი - ასურელი ნათელმხილველი, ასტროლოგი და პოეტი. ალტერნატიული მეცნიერებების საერთაშორისო აკადემიის პრეზიდენტი. ჯუნა დავითაშვილი დაიბადა 1949 წლის 22 ივლისს კრასნოდარის მხარის სოფელ ურმიაში. როსტოვის სამედიცინო ტექნიკუმის დამთავრებისთ ...

                                               

ვლადიმერ ბეხტერევი

ვლადიმერ მიხეილის ძე ბეხტერევი, 1857, სოფ. სორალი, ახლანდ. ბეხტეროვო - გ. 24 დეკემბერი, 1927, მოსკოვი) - რუსი ნევროპათოლოგი, ფსიქიატრი, ნეიროფიზიოლოგი, სექსოლოგი, ფსიქოლოგი, მეცნიერების ორგანიზატორი და საზოგადო მოღვაწე; სამეცნიერო სკოლის დამფუძნე ...

                                               

ანალიზური ქიმია

ანალიზური ქიმია - მეცნიერება ნივთიერების ანალიზის მეთოდების შესახებ. იგი ქიმიური მეცნიერების ერთ-ერთი ძირითადი დარგია. ანალიზური ქიმია იყოფა ორ ნაწილად: თვისებითს და რაოდენობითს ანალიზად. თვისებითი ანალიზის ამოცანაა გამოსაკვლევი ნივთიერების ქიმიუ ...

                                               

ქრომატოგრაფია

ქრომატოგრაფია - ნივთიერებათა და მათი ნარევების დაყოფის, ანალიზისა და კვლევის ფიზიკურ-ქიმიური მეთოდი. ქრომატოგრაფიული დაყოფის საფუძველია ნარევთა კომპონენტების ადსორბციისა და დესორბციის პროცესების სიჩქარეებს შორის განსხვავება. პირობითად პროცესი შეი ...

                                               

აზოტმჟავა

აზოტმჟავა, აზოტის სპირტი - ძლიერ კოროზიული მინერალური მჟავა. სუფთა სახით ნივთიერება უფეროა, მაგრამ ძველი ნიმუშები, როგორც წესი, ყვითელ შეფერილობას იღებენ, რაც ძირითადად მისი აზოტის ოქსიდებად და წყლად დაშლის გამო ხდება. კომერციულად ხელმისაწვდომი ა ...

                                               

გოგირდმჟავა

გოგირდმჟავა H 2 SO 4 - ძლიერი ორფუძიანი მჟავა, რომელიც პასუხობს გოგირდის უმაღლეს დაჟანგვის ხარისხს. ჩვეულებრივ პირობებში კონცენტრირებული გოგირდმჟავა - მძიმე ზეთისმაგვარი უფერო და უსუნო სითხეა. ტექნიკაში გოგირდმჟავას უწოდებენ როგორც მის წყლის ნარე ...

                                               

გოგირდოვანი მჟავა

გოგირდოვანი მჟავა - არაორგანული ნივთიერება ქიმიური ფორმულით H 2 SO 3 {\displaystyle {\ce {H2SO3}}}. არ არსებობს მტკიცებულება, რომ გოგირდოვანი მჟავა არსებობს ხსნარის სახით, მაგრამ მისი მოლეკულა შემჩნეულია აირად ფაზაში. გოგირდოვანი მჟავა არის მჟავა ...

                                               

სამეფო წყალი

სამეფო წყალი - აზოტმჟავასა და ქლორწყალბადმჟავას ნარევი, მოლური თანაფარდობით შესაბამისად 1:3-თან. არის მოყვითლო-ფორთოხლისფერი მბოლავი სითხე. სახელი ეწოდა ალქიმიკოსების მიერ, რადგან მასში იხსნებიან კეთილშობილი ლითონები, როგორებიცაა ოქრო და პლატინა, ...

                                               

სილიციუმმჟავა

სილიციუმმჟავა - მყარი, ნახევრად გამჭვირვალე, სუსტი ორფუძიანი მჟავა. ვინაიდან სილიციუმის ოქსიდი წყალში არ იხსნება სილიციუმმჟავას მიღება შესაბამისი ოქსიდის წყალთან ურთიერთქმედებით შეუძლებელია. ამიტომ სილიციუმმჟავას სილიკატებზე მჟავების ურთიერთქმედე ...

                                               

ქლორწყალბადმჟავა

მარილმჟავა ან ქლორწყალბადის მჟავა - ქლორწყალბადის წყლის ხსნარი; ძლიერი ერთფუძიანი მჟავა. უფერო, მას ჰაერზე "კვამლი" ასდის. მისი მაქსიმალური კონცენტრაცია მასის მიხედვით 20 °C-ის პირობებში ტოლია 38 %, ასეთი ხსნარს სიმკვრივე შეადგენს 1.19 გრ/სმ³. მო ...

                                               

ნახშირმჟავა

ნახშირმჟავა - სუსტი, 2 ფუძიანი ჟანგბადიანი მჟავაა. ქიმიური ფორმულაა H 2 CO 3 ნახშირმჟავას ნაშთია - CO 3 სახელწოდება მჟავა დამკვიდრდა ლათინური სიტყვის acer–ის თარგმნის შედეგად. ნორმალური პირობებში არსებობს მხოლოდ წყლის ხსნარის სახით. ნახშირმჟავა ა ...

                                               

აზოტი

აზოტი - ქიმიური ელემენტი, უფერული აირი, რომელსაც არ აქვს სუნი და გემო და ხელს არ უწყობს წვას; ჰაერის ერთ-ერთი ძირითადი შემადგენელი ნაწილია. ქიმიური სიმბოლო - N და მისი ატომური რიცხვია 7. მენდელეევის ელემენტების პერიოდული სისტემის მე-2 პერიოდის მე ...

                                               

არაორგანული ქიმია

არაორგანული ქიმია - მეცნიერება ქიმიური ელემენტებისა და მათგან წარმოქმნილი მარტივი და რთული ნივთიერებების შესახებ. XVIII საუკუნის ბოლომდე სახელწოდება "არაორგანული ქიმია" და "ორგანული ქიმია" მიუთითებდა, თუ ბუნების რომელი "სამეფოდანაა" მიღებული ესა ...

                                               

ბიოარაორგანული ქიმია

ბიოარაორგანული ქიმია - სამეცნიერო სფერო, რომელიც ბიოლოგიაში ლითონების როლს იკვლევს. ბიოარაორგანული ქიმია სწავლობს როგორც ბუნებრივ მოვლენებს, როგორიცაა მეტალოცილების ქცევა, ასევე ხელოვნურად შემოღებულ ლითონებსაც, მათ შორის იმათაც, რომლებიც მედიცინა ...

                                               

ბორის ფთორიდი

ბორის ფთორიდი ფთორიდი) - არაორგანული ნაერთი ქიმიური ფორმულით BF 3. ეს მკვეთრი სუნის მქონე უფერო ტოქსიკური აირი ნოტიო ჰაერში თეთრად ბოლავს. იგი წარმოადგენს ლიუისის მჟავას და ფართოდ გამოიყენება, როგორც წინამორბედი, ბორის სხვა ნაერთების მისაღებად.

                                               

ვერცხლი

ვერცხლი - ქიმიური ელემენტი სიმბოლოთი Ag. რბილ თეთრ მბზინვარე გარდამავალ ლითონს უმაღლესი ელექტრო და თერმული გამტარობა ახასიათებს. ვერცხლი - წარმოადგენს მენდელეევის პერიოდული სისტემის მეხუთე პერიოდის პირველი ჯგუფის ელემენტს. ატომური ნომერია 47. მარ ...

                                               

ჟანგბადი

ჟანგბადი - ქიმიური ელემენტი, პერიოდულ ცხრილში აქვს სიმბოლო O, ატომური ნომერი 8;ფორმულა- O 2 {\displaystyle {O_{2}}} მეორე ყველაზე გავრცელებული ელემენტია დედამიწაზე, შეადგენს რა დედამიწის ქერქის მასის დაახ. 49% და სრული მასის 28%; მესამე ყველაზე გ ...

                                               

ქიმიური ელემენტი

ქიმიური ელემენტი, ელემენტი - ატომური მოძღვრების თანახმად ბირთვის ტოლი მუხტის მქონე ატომების ერთობლიობა. ატომის ბირთვის მუხტი განპირობებულია მასში პროტონების რაოდენობით. ამ რაოდენობას ატომურ ნომერს უწოდებენ. ეს ტერმინი აღნიშნავს აგრეთვე სუფთა ნივთ ...

                                               

აქტინოიდები

აქტინოიდები, აქტინიდები - 15 ქიმიური ელემენტისაგან შემდგარი ოჯახი, ატომური ნომრით Z 89 - 103-მდე, რომლებიც განლაგებული არიან მენდელეევის ელემენტთა პერიოდული სისტემის მე-7 პერიოდში აქტინიუმიდან ლოურენსიუმის ჩათვლით. აქტინიუმის მსგავსად აქტინოიდები ...

                                               

ფერმიუმი

პირველად ფერმიუმი მიიღეს 1952 წლის ბოლოს ამერიკელი ალბერტი გიორსოსა და სხვა მეცნიერების მიერ ლოს-ალამოსის ლაბორატორიაში იზოტოპ 255 Fm სახით რომლის ნახევარდაშლის პერიოდია Т 1/2 = 20.1 სთ, რომელიც იყო პირველი თერმობირთვული აფეთქების შემდეგ არსებულ ...

                                               

სიდამპლე

სიდამპლე - ბიოქიმიური პროცესი. მიმდინარეობს წყლის თანაობისას, ამიტომ, სიდამპლე გვხვდება ძირითადად წყლითა და საკვები ნივთიერებებით მდიდარ ორგანოებში: ძირხვენებში, ტუბერებში, ნაყოფებში და სხვ. არსებობს ორი სახის სიდამპლე: სველი და მშრალი. სველი სიდ ...

                                               

ვოლფრამი

ვოლფრამი - დიმიტრი მენდელეევის პერიოდული სისტემის VI ჯგუფის ქიმიური ელემენტი, რომლის ატომური ნომერია 74, აღინიშნება სიმბოლოთი W, მაგარი რუხი გარდამავალი ლითონია. ის ძირითდად გამოიყენება მეტალურგიაში როგორც ძნელადდნობადი მასალების საფუძველი. ის ყვ ...

                                               

ბორიუმი

ბორიუმი - არასტაბილური რადიოაქტიური ქიმიური ელემენტი რომლის ატომური ნომერია 107. ცნობილია იზოტოპები, რომელთა მასური რიცხვია 261-დან 272. მიღებული იზოტოპებიდან ყველაზე სტაბილური იზოტოპია - ბორიუმ-267 რომლის ნახევარდაშლის პერიოდია 17 წმ.

                                               

დუბნიუმი

105-ე ელემენტი პირველად ამაჩქარებელში მიღებულ იქნა ქალაქ დუბნაში 1970 წელს გიორგი ფლიოროვის ჯგუფის მიერ 243 Am-ის ბირთვების დაბომბვით 22 Ne-ის იონებით და მათგან დამოუკიდებლად ბერკლიში აშშ-ში რეაქციით 249 Cf + 15 N→ 260 Db + 4n. თეორიული და გამოყე ...

                                               

ვანადიუმი

ვანადიუმი - მენდელეევის პერიოდული სისტემის მეოთხე პერიოდის მეხუთე ჯგუფის თანაური ქვეჯგუფის ქიმიური ელემენტი, რომლის ატომური ნომერია - 23. აღინიშნება შემდეგი სიმბოლოთი V. მარტივი ნივთიერება ვანადიუმი - მოვერცხლისფრო-რუხი ფერის პლასტიკური ლითონი.

                                               

ინდიუმი

ინდიუმი - დიმიტრი მენდელეევის პერიოდული სისტემის მეხუთე პერიოდის მესამე ჯგუფის მთავარი ქვეჯგუფის ქიმიური ელემენტი, ატომური ნომერია 49. აღინიშნება სიმბოლოთი In. მიეკუთვნება მსუბუქი ლითონების ჯგუფს. მარტივი ნივითერება ინდიუმი - ჭედადი, ადვილადლღვობ ...