ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 232




                                               

ფილიპინების ეკონომიკა

საერთაშორისო სავალუტო ფონდის 2014 წლის მონაცემებით, ფილიპინების ეკონომიკა სიდიდით 39-ეა მსოფლიოში. ფილიპინები ახლად ინდუსტრირებულ ქვეყნად ითვლება, რომლის ეკონომიკა ერთი ბაზისური, აგროკულტურული პოლიტიკიდან მეორე, სერვისსა და წარმოებაზე დაფუძნებულ ...

                                               

ფინანსური მენეჯმენტი

ფინანსური რესურსების მართვის პროცესში ძალზე ხშირად გვხვდება გაურკვევლობასთან და განუსაზღვრელობასთან ბრძოლის ამოცანა. ეს განუსაზღვრელობა ორი სახისაა: უცნობია ან ვერ დგინდება მოთხოვნილი სიზუსტე მომავალი პერიოდის ფინანსური მაჩვენებლები და მისი თანამ ...

                                               

ძუარიყაუ-ცხინვალის გაზსადენი

ძუარიყაუ-ცხინვალის გაზსადენი - ბუნებრივი აირის სადენი ჩრდილოეთ ოსეთის სოფ. ძუარიყაუდან ცხინვალში, შიდა ქართლის რეგიონში. გაზსადენის მშენებლობა 2006 წელს დაიწყო, ხოლო 2009 წლის 26 აგვისტოს გაიხსნა. ამ გაზსადენის გაყვანამდე ცხინვალის რეგიონს ბუნებრ ...

                                               

ავოგადროს რიცხვი

ავოგადროს რიცხვი 1 მოლ ნივთიერებაში მოლეკულების რაოდენობას გვიჩვენებს, რომელიც 12 გ ნახშირბად-12-ში ატომების რიცხვის ტოლია. ავოგადროს რიცხვია: N A = 6.022 1415 × 10 23 ± 0.000 0010 × 10 23 {\displaystyle N_{A}=6.022\,1415\times 10^{23}\pm 0.000\, ...

                                               

არქიმედეს კანონი

არქიმედეს კანონი - ამომგდები ძალის შესახებ სითხეებისა და აირების სტატიკის კანონი, რომლის თანახმად სითხეში ჩაშვებულ ყოველ სხეულზე მოქმედებს "ამწევი ძალა", რომელიც მიმართულია ზემოთ, უდრის სხეულის მიერ გამოდევნილი სითხის წონას და გამოდევნილი მოცულობ ...

                                               

აჩქარება

აჩქარება - ვექტორული სიდიდე, რომელიც ახასიათებს მატერიალური წერტილის სიჩქარის ცვლილებას. უფრო ზუსტად, აჩქარება განისაზღვრება როგორც სიჩქარის ვექტორის პირველი წარმოებული დროით: dv = v - vº მრუდწირული მოძრაობის შემთხვევაში აჩქარება შეიძლება დაიშალო ...

                                               

ბირთვული იარაღი

ბირთვული იარაღი – ფეთქებადი მოწყობილობა, რომელშიც ენერგიის წყაროს წარმოადგენს ბირთვული რეაქცია. ეს რეაქცია იყოფა ორ კლასად: ატომის ბირთვების დაყოფა ამ კლასში გამოიყენება მძიმე ელემენტის ბირთვის გახლეჩის ეფექტი, რის შემდეგაც წარმოიქმნება ორი შედარ ...

                                               

ბორის მოდელი

ბორის მოდელი - ატომის მარტივი მოდელი, რომელიც აღწერს წყალბადის ატომს, შექმნა ნილს ბორმა 1913 წელს. ეს მარტივი მოდელი იყო სერიოზული ნახტომი ატომის კვანტური სტრუქტურის გასაგებად და კვანტური მექანიკის ჩამოსაყალიბებლად. მოდელი აღწერს ერთ დამუხტულ ელე ...

                                               

დინამიკა (მექანიკა)

ცდებმა დაამტკიცა რომ ორი მასის m1,m2ურთიერთქმედების შედეგად წარმოქმნილი მათივე აჩქარება a1,a2მათივე მასების უკუ პროპირციულია. m 1 / a → 2 = m 2 / a → 1 {\displaystyle m1/{\vec {a}}2=m2/{\vec {a}}1} აქედან დადგინდა რომ m 1 a → 1 = m 2 a → 2 {\disp ...

                                               

ელექტრონიკა

ელექტრონიკა - მეცნიერება ელექტრონული მოწყობილობების გამოყენების შესახებ, რომლებიც ელექტრონების და სხვა დამუხტული ნაწილაკების დინების მართვას ეფუძნება. ასეთი მოწყობილობებია, მაგალითად, ელექტრონული მილაკები ან ნახევრადგამტარი ელემენტები. ზოგადად, ე ...

                                               

ელექტროსტატიკა

ჩვენს წელთაღრიცხვამდე VII საუკუნეში ბერძენმა ფილოსოფოსმა თალეს მილეტელმა აღწერა, რომ შალის ქსოვილზე გახახუნებული ქარვის სხეული იზიდავს ქაღალდის ან შალის მსუბუქ ნაკუწებს. ეს მოვლენა უყურადღებოდ დარჩა 2200 წელზე მეტ ხანს. 1600 წელს ინგლისელმა მეცნი ...

                                               

თბოგამტარობა

თბოგამტარობა - ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს ნივთიერების ტემპერატურის ცვლილების სიჩქარეს არათანაბარ სითბურ მოვლენებში. მყარი სხეულის, სითხისა თუ აირის თბოგამტარობა განისაზღვრება სიჩქარით, რომლითაც მატერიის გახურება ხდება. თბოგამტარობა ასევე ...

                                               

თერმოდინამიკა

თერმოდინამიკა - ფიზიკის ნაწილია, რომელიც სითბოსა და სხვა სახის ენერგიების ურთიერთგარდაქმნას შეისწავლის ისე, რომ არ ითვალისწინებს სხეულთა მოლეკულურ აგებულებას.

                                               

იმპულსი

იმპულსი – ნიუტონის არარელატივისტურ მექანიკაში მექანიკური მოძრაობის ზომა, ვექტორული სიდიდე, რომელიც ნივთიერი წერტილის მასის და სიჩქარის ნამრავლს წარმოადგენს p → = m v →. {\displaystyle {\vec {p}}=m{\vec {v}}.} იმპულსის მიმართულება ემთხვევა სიჩქარი ...

                                               

იმპულსის მომენტი

იმპულსის მომენტი - ერთ-ერთი შენახვადი ვექტორული სიდიდე ფიზიკაში. კლასიკურ ფიზიკაში იმპულსის მომენტი გამოისახება როგორც რადიუსისა და იმპულსის ვექტორული ნამრავლი. მყარი სხეულის ბრუნვითი მოძრაობისას იმპულსის მომენტი არის წრფივი იმპულსის ანალოგიური, ...

                                               

კინემატიკა

კინემატიკა - მექანიკის დარგი, რომელიც იკვლევს სხეულთა მოძრაობის გეომეტრიულ თვისებებს მათი მასის და მათზე მოქმედი ძალების გათვალისწინების გარეშე. აქ განიხილება კლასიკური მექანიკის კინემატიკა. თუ სხეულები მოძრაობენ სიჩქარეებით, რომლებიც სინათლის სი ...

                                               

კინეტიკური ენერგია

კინეტიკური ენერგია - დამატებითი ენერგია, რომელსაც ობიექტი იძენს მისი მოძრაობის გამო. სიდიდეს, რომელიც ტოლია სხეულის მასისა და სიჩქარის კვადრატის ნახევრისა, ეწოდება კინეტიკური ენერგია. იგი აღინიშნება ფორმულით E=mv²/2. M მასის უძრავ სხეულს, რომ მიე ...

                                               

მასა

მასა - მატერიის ინერტულობის და გრავიტაციული თვისებების ერთ–ერთი ძირითადი ფიზიკური მახასიათებელი სიდიდე. ინერტული მასა – განსაზღვრავს სხეულის თვისებას შეინარჩუნოს მოძრაობა. კლასიკურ მექანიკაში ინერტული მასა განისაზღვრება, როგორც მოცემულ სხეულზე მო ...

                                               

მეზონი

ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში მეზონები არიან კვარკ–ანტიკვარკისგან შედგენილი ადრონები მთელი სპინით და მთელი ელექტრული მუხტით. მეზონები არიან ძლიერად ურთიერთქმედი ბოზონები. სტანდარტული მოდელის თანახმად მეზონები არიან ელემენტარული ნაწილაკები რომ ...

                                               

მექანიკა

მექანიკა - საბუნებისმეტყველო და ტექნიკური საგანი, რომელიც შეისწავლის სხეულთა მოძრაობასა და ამ მოძრაობის დროს მათზე მოქმედ ძალებს. მას, როგორც ფიზიკის ერთ-ერთი ნაწილს, ეფუძნება მრავალი სხვა ფიზიკურ-ტექნიკური დისციპლინა. თეორიულ ფიზიკაში ტერმინი მე ...

                                               

მსოფლიო მიზიდულობის კანონი

მსოფლიო მიზიდულობის კანონი აღწერს გრავიტაციულ ურთიერთქმედებას სხეულებს შორის. ამ კანონის ავტორი ისააკ ნიუტონია. იგი უდიდესი გერმანელი ასტრონომისა და მათემატიკოსის იოჰან კეპლერის კანონებს ეყრდნობოდა. არსებობს ლეგენდა, რომ ერთხელ, როდესაც ისააკ ნიუ ...

                                               

ორბიტა

ორბიტა - ობიექტის გრავიტაციულად გამრუდებული ბილიკი სივრცის წერტილის გარშემო, მაგალითად, პლანეტის ორბიტა ვარსკვლავური სისტემის გარშემო, როგორიცაა მზის სისტემა. პლანეტის ორბიტები, ძირითადად, ელიფსურია. ორბიტალური მოძრაობის მექანიზმის დღევანდელი წარ ...

                                               

სინათლე

სინათლე - ელექტრომაგნიტური გამოსხივება თვალისთვის ხილული ტალღის სიხშირით, ან ტექნიკური ან მეცნიერული მნიშვნელობით, ნებისმიერი სიხშირის ელექტრონაგნიტური გამოსხივება. ხილული სინათლის ტალღის სიგრძე იცვლება 380–400 ნანომეტრიდან 760–780 ნმ–მდე, სიხშირ ...

                                               

სიჩქარე

სიჩქარე - ერთ-ერთი ყველაზე ფუნდამენტური და პრაქტიკაში ყველაზე გამოყენებადი ფიზიკური სიდიდე. ზოგადად აღნიშნავს დროის ერთეულში რაიმე სიდიდის ცვლილებას. ფიზიკაში, ეს არის სიდიდე, რომლის გარშემოც და რომელზეც არის აწყობილი თანამედროვე ფიზიკა, კერძოდ ა ...

                                               

სიხშირე

სიხშირე - ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს პერიოდულ პროცესს და ტოლია დროის ერთეულში შესრულებული სრულ ციკლთა რაოდენობისა. მის შებრუნებულ სიდიდეს პერიოდი ეწოდება.

                                               

სუსტი ურთიერთქმედება

სუსტი ურთიერთქმედება - ერთ-ერთი ოთხი ფუნდამენტური ურთიერთქმედებიდან. სხვა ფუნდამენტური ურთიერთქმედებებია ძლიერი ურთიერთქმედება, ელექტრომაგნიტური ურთიერთქმედება და გრავიტაცია. ელემენტარული ნაწილაკების ფიზიკაში არსებული ე.წ. სტანდარტული მოდელის მიხ ...

                                               

ტემპერატურა

ტემპერატურა - ფიზიკური სიდიდე, რომელიც ახასიათებს მაკროსკოპული სისტემის თერმოდინამიკური წონასწორობის მდგომარეობას. თერმოდინამიკური წონასწორობის მდგომარეობაში მყოფი იზოლირებული სისტემის ყველა წერტილის ტემპერატურა ერთი და იგივეა. თუ იზოლირებული სის ...

                                               

ფარდობითობის თეორია

ფარდობითობის თეორია - ფიზიკური თეორია, რომელიც შეისწავლის სივრცისა და დროის თვისებებს. ფარდობითობის თეორია კვანტურ მექანიკასთან ერთად თანამედროვე ფიზიკის საფუძველია. იგი ჩამოყალიბდა იმ ღრმა წინააღმდეგობათა გადალახვის შედეგად, რომლებიც წარმოიშვა კ ...

                                               

ფუკოს ქანქარა

ფუკოს ქანქარა - ქანქარა, რომლის მიზანია დედამიწის 24 საათიანი ბრუნვის დემონსტრაცია. საზოგადოებისთვის ღია დემონსტრაცია ლეონ ფუკომ განახორციელა 1851 წელს პარიზის პანთეონში. გუმბათის ქვეშ ფუკომ დაკიდა 28 კილოგრამის მასის მქონე მეტალის მობასრული ბურთ ...

                                               

ყვითელი

ყვითელი - ფერი მინიმალური სიხშირით, აღიქმება ადამიანის თვალით, აღქმის ზღვარი დამოკიდებულია ასაკზე. სინათლის სპექტრში ყვითელი ფერების ტალღის სიგრძის დიაპაზონია 570 - 590 ნმ. ყვითელი ზოგადად ასოცირდება, ოქროსთან, მზესთან, ოპტიმიზთან, სიამოვნებასთან ...

                                               

წითელი

წითელი - ფერი მინიმალური სიხშირით, აღიქმება ადამიანის თვალით, აღქმის ზღვარი დამოკიდებულია ასაკზე. სინათლის სპექტრში წითელი ფერების ტალღის სიგრძის დიაპაზონია 630 - 760 ნმ. სამეულიდან ერთ-ერთი ძირითადი ფერი RGB სისტემაში, მასთან ერთად დამატებითი ფე ...

                                               

ჰარმონიული ოსცილატორი

ჰარმონიული ოსცილატორი - სისტემა, რომელზეც წონასწორობიდან გადახრისას აღიძვრება გადახრის პროპორციული და საწინააღმდეგოდ მიმართული ძალა. თუ სისტემის წონასწორობიდან გადახრაა x {\displaystyle x}, მაშინ მასზე მოქმედი ძალა F {\displaystyle F} არის: F = − ...

                                               

აბსოლუტური გონი

აბსოლუტური გონი, აბსოლუტური სული - ჰეგელის ფილოსოფიური სისტემის ერთ-ერთი ძირითადი ცნება, იგივე აბსოლუტური იდეა განვითარების იმ სტადიაზე, როცა იგი თავის თავს თვითშემეცნებაში პოვებს. აბსოლუტურ გონს აქვს განვითარების სამი ფორმა: სუბიექტურ-ინდივიადუა ...

                                               

არისტოტელიზმი

არისტოტელიზმი - ამა თუ იმ სახით არისტოტელეს ფილოსოფიის ძირითადი პრინციპების აღიარება. არისტოტელეს მერყეობა მატერიალიზმსა და იდეალიზმს შორის საშუალებას იძლეოდა, რომ მისი მოძღვრება ერთმანეთისაგან განსხვავებულ მიმართულებებს გამოეყენებინათ. არისტოტელ ...

                                               

ემპირიზმი

ემპირიზმი - თეორია, რომელიც ცდას აღიარებს შემეცნების ერთადერთ წყაროდ. იგი არ უარყოფს გონების ანუ აბსტრაქტული აზროვნების როლს შემეცნების პროცესში, მაგრამ კატეგორიულად კრძალავს მის მიერ ცდის საზღვრებს მიღმა გასვლას და უპირისპირდება რაციონალიზმს, რო ...

                                               

ნების თავისუფლება

ნების თავისუფლება - ფილოსოფიური კატეგორია, რომელიც ასახავს ადამიანის მოქმედების თვითმყოფადობისა თუ განსაზღვრულობის ავტონომიურ პრობლემას. ნების თავისუფლების საკითხი უპირატესად დაკავშირებულია პიროვნების იურიდულ და მორალურ პასუხისმგებლობასთან. ამ უძ ...

                                               

რაციონალური ეგოიზმი

რაციონალური ეგოიზმი ან ეგოტიზმი - პრინციპი ეთიკურ ფილოსოფიაში, რომლის მიხედვით სუბიექტის ქმედება რაციონალურია მხოლოდ-და-მხოლოდ მაშინ, თუ ის ამ სუბიექტის პირად ინტერესს ამართლებს. ეს შეხედულება ეგოიზმის ნორმატიული ფორმაა. თუმცა ის განსხვავდება ეგო ...

                                               

აგორაფობია

აგორაფობია არის შიში გახსნილი სივრცის მიმართ. აგორაფობიით შეპყრობილი ხალხი განიცდის შიშს დიდ მოედნებში, ცარიელ ქუჩებში, ან გახსნილ მდელოში. გახსნილი სივრცის გარდა, აგორაფობიკებს ასევე ეშინიათ ხალხმარავალი ადგილების. თვით სიტყვა აგორას პირველი მნი ...

                                               

აეროფობია

აეროფობია - თვითმფრინავით, ან სხვა სახის საშუალებით ფრენის შიში. აგრეთვე, შეიძლება განიხილოს, როგორც ჰაერის და გამჭოლი ქარის ფობია. მას ასევე მოიხსენიებენ, როგორც ავიატოფობია, ან ავიოფობია. აეროფობიით შეპყრობილი ხალხი თავს არიდებს ფრენას. ფრენის ...

                                               

მიზანთროპი

მიზანტროპი - კაცთმოძულე. ტერმინი განსაკუთრებით განთქმული გახდა მოლიერის კომედიის - მიზანტროპი შემდეგ. ტერმინი ხანდახან ასოცირდება ასოციალობასთან. ანტონიმი - ფილანთროპი.

                                               

სინესთეზია

სინესთეზია - ფსიქოლოგიაში აღქმის მოვლენა, როდესაც ერთი გრძნობის ორგანოს გაღიზიანებისას მისთვის დამახასიათებელი სპეციფიკური შეგრძნების პარალელურად ჩნდება სხვა გრძნობის ორგანოსთვის დამახასიათებელი შეგრძნებაც. მაგ. ფერადი ყნოსვა, ფერადი სმენა და ა.შ.

                                               

ტელეპათია

ტელეპათია - ეს არის მეცნიერების ტრანსცედენტული მიმართულება, პარაფსიქოლოგიური ფენომენი, აზრის და გრძნობების გადაცემა-მიღება. ტელეპათიის უმთავრესი არსი არის აზრის ორი თვისება - ვიბრაციის წარმოშობისა და მოძრაობის უნარი. სწორედ ამ თვისებების წყალობით ...

                                               

ფობია

ფობია - რაიმე სიტუაციის, ობიექტის, საქმიანობისა ან ადამიანის მიმართ ძლიერი, პანიკური შიში. ამ ანომალიის ძირითადი სიმპტომია შიშის მომგვრელი ობიექტისგან თავის არიდების გადამეტებული, გაუმართლებელი სურვილი, მოთხოვნილება. როდესაც ამგვარი შიში კონტროლს ...

                                               

შფოთვითი აშლილობები

დეფინიცია. შფოთვა წარმოადგენს სინდრომს, რომელიც შედგება როგორც ფსიქოლოგიური ასევე ფიზიოლოგიური კომპონენტებისგან. ფსიქოლოგიური კომპონენტებიდან შეგვიძლია გამოვყოთ შფოთვა, რომლის გაკოტროლება ვერ ხერხდება, მოუსვენრობა, კონცენტრირების უუნარობა და უძილ ...

                                               

კარბონატული წყალი

კარბონატული წყალი, აგრეთვე ცნობილი როგორც გაზიანი წყალი - სასმელი წყალი, რომელშიც გახსნილია ნახშირორჟანგის აირი, და მნიშვნელოვანი და განმსაზღვრელი კომპონენტია მრავალ უალკოჰოლო სასმელში. ნახშირორჟანგის აირის წყალში გახსნის პროცესს კარბონაცია ეწოდე ...

                                               

ლითიუმი

ლითიუმი - დიმიტრი მენდელეევის პერიოდული სისტემის პირველი ჯგუფის მეორე პერიოდის ქიმიური ელემენტი. ატომური ნომერი - 3. პერიოდულ ცხრილში ის 1-ელ, ტუტე ლითონების, ჯგუფში მდებარეობს. სუფთა ფორმით ლითიუმი რბილი მოვერცხლისფრო თეთრი მეტალია, რომელიც სწრა ...

                                               

მარილები

მარილები ქიმიაში იონური შენაერთებია, რომლებიც მჟავასა და ფუძეს შორის ნეიტრალიზაციის რეაქციით მიიღება. მარილები შედგებიან კათიონების და ანიონებისგან, რომელთა შერწყმით ნეიტრალური პროდუქტი მიიღება. ეს კომპონენტი იონები შეიძლება იყოს არაორგანული ან ო ...

                                               

მჟავა

მჟავები - რთული ნივთიერებები, რომელთა მოლეკულების შემადგენლობაში შედის წყალბადატომები, ამ უკანასკნელთ მეტალის ატომებით ჩანაცვლების ან მათთან გაცვლის უნარი აქვთ. მჟავები ისეთ ელექტროლიტებია, რომლებიც წყალხსნარებში დისოცირდებიან და წარმოქმნიან წყალ ...

                                               

მსუბუქი ლითონი

მსუბუქი ლითონები - ლითონები, რომელთა სიმკვრივე 5 გრ/სმ³-ზე მცირეა. ზღვარი მსუბუქსა და მძიმე ლითონებს შორის მერყეობს. ისეთი ლითონები, როგორებიცაა ლითიუმი, ბერილიუმი, ნატრიუმი, მაგნიუმი და ალუმინი, ყოველთვის ამ ცნების ქვეშ მოიაზრება, დამატებით ლითო ...

                                               

ნიკოტინმჟავა

ნიკოტინმჟავა, ნიაცინი ან ვიტამინი B 3 - ნივთიერება, B ჯგუფის ვიტამინი, რომელიც ჟანგვა-აღდგენითი პროცესებისათვის, ნახშირწყლების ცვლისთვის, თავის დიდი ტვინის ქერქისა და გულ-სისხლძარღვთა ფუნქციონერიბისართვის აუცილებელ ნივთიერებას წარმოადგენს. ქიმიურ ...