ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 229




                                               

ერითროციტები

ერითროციტები, ასევე ცნობილი სახელწოდებით სისხლის წითელი უჯრედები - ადამიანის, ხერხემლიანი ცხოველებისა და ზოგიერთი უხერხემლოების სისხლის უჯრედები. ერითროციტების შემადგენლობაში შედის ცილოვანი ნივთიერება ჰემოგლობინი, რომელიც განსაზღვრავს სისხლის წით ...

                                               

კომა

კომა - კომატოზური მდგომარეობა, მძიმე, სიცოცხლისათვის სახიფათო მდგომარეობა - ცნობიერების ღრმა დარღვევა და გარე გამღიზიანებლებზე ორგანიზმის რეაქციის მკვეთრი შესუსტება ან სრული დაკარგვა. ახასიათებს რეფლექსების თანდათანობით მოშლა სრული გაქრობამდე, სუ ...

                                               

ნეირონი

ნეირონი, ნევრონი, ნევროციტი, ნერვული უჯრედი - მთავარი სტრუქტურულ-ფუნქციური ერთეული ნერვული ქსოვილისა, რომლისაგანაც არის აგებული ადამიანისა და ცხოველების ნერვული სისტემა, და რომელიც ინფორმაციის დამუშავებასა და გადაცემას უზრუნველყოფს ელექტრული და ქ ...

                                               

პერიტონზილური აბსცესი

პერიტონზილური აბსცესი ასევე ფლეგმონური ანგინა - ქრონიკული ან მწვავე ტონზილიტის გართულება. პერიტონზილურ ჩირქოვან პროცესს ნუშურა ჯირკვლების ლაკუნებიდან შეჭრილი ბაქტერია იწვევს.

                                               

პროსტატის კეთილთვისებიანი ჰიპერპლაზია

პროსტატის კეთილთვისებიანი ჰიპერპლაზია ანუ პროსტატის ადენომა - წინამდებარე ჯირკვლის არაავთვისებიანი გადიდება. ის 50 წელს გადაცილებულ მამაკაცებს უვითარდებათ, თუმცა არ არის გამორიცხული, ახალგაზრდა ასაკშიც იჩინოს თავი. პროსტატის ადენომის მიზეზები ბოლ ...

                                               

ფარმაცია

ფარმაცია, იმ სამეცნიერო-პრაქტიკული დისციპლინების კომპლექსი, რომლებიც შეისწავლის საწამლე საშუალებათა ძიების, მოპოვების, გამოკვლევის, დამზადების, შენახვისა და გაცემის პრობლემებს. ფარმაკოლოგიასთან ერთად ფარმაცია შეადგენს მეცნიერებას წამლების შესახებ ...

                                               

ღეროვანი უჯრედი

ღეროვანი უჯრედი, არის უჯრედი, რომელსაც აქვს როგორც თვითგანახლების, ასევე მომწიფებული სპეციალიზებული უჯრედების წარმოქმნის უნარი. მისი დანიშნულებაა საჭიროებისას ორგანიზმის რეგენერაცია. წყაროს მიხედვით ღეროვანი უჯრედები იყოფა ემბრიონულ, ფეტალურ და მ ...

                                               

ღვიძლის აბსცესი

ღვიძლის აბსცესი - ამებური დიზინტერიის, ზოგადი ჩირქოვანი ინფექციის, პიელონეფრიტის, ჩირქოვანი ქოლანგიტის გართულების შედეგად ვითარდება. განასხვავებენ მის სამ ძირითად სახეობას: ამებური; ბაცილური; ჩირქოვანი. ღვიძლის ფუნქციის დარღვევით მიმდინარე ტრავმე ...

                                               

ცინქოფენი

ცინქოფენი, ატოფანი - სამკურნალო პრეპარატი, მოყვითალო ფხვნილი, წყალში არ იხსნება. იყენებენ ნიკრისის ქარის სამკურნალოდ. ხელს უწყობს შარდმჟავას გადასვლას ქსოვილებიდან სისხლში და თირკმელების გზით ორგანიზმიდან გამოყოფს, აძლიერებს ნაღვლისა და კუჭის წვე ...

                                               

ჰალუცინაცია

ჰალუცინაცია, აღქმა, რომელიც ჩნდება რეალური ობიექტის გარეშე ფსიქიკური ან ზოგიერთი ინფექციური დაავადების, ინტოქსიკაციის, თავის ტვინის ტრავმის, მძიმე სულიერი განცდისა და სხვათა დროს. ავადმყოფისათვის ჰალუცინაცია აღქმის წყაროა და არა წარმოსახვა. ჰალუც ...

                                               

ჰემოგლობინი

ჰემოგლობინი - რკინის შემცველი, ჟანგბადის გადამტანი ცილა ხერხემლიანების წითელი სისხლის უჯრედებში. ძუძუმწოვრებში ცილა ქმნის დაახლოებით წითელი სისხლის უჯრედების მშრალი შიგთავსის 97%-ს და მთლიანი შიგთავსის წყლიანად 35%-ს. ჰემოგლობინს გადააქვს ჟანგბად ...

                                               

ჰიგიენა

ჰიგიენა - თანამედროვე გაგებით ჰიგიენა პროფილაქტიკური მედიცინის ნაწილია, რომელიც სწავლობს გარემო პირობების გავლენას ადამიანის ჯანმრთელობაზე.

                                               

გოგლი-მოგლი

გოგლი-მოგლი ; პოლონური: Kogel mogel ; ნორვეგიული: Eggedosis ; გერმ. Zuckerei; რუს. Гоголь-моголь) - კვერცხის შემცველი სახლში დამზადებული დესერტი, რომელიც განსაკუთრებით გავრცელებულია ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ევროპაში, ისევე როგორც კავკასიაში. გოგლი ...

                                               

ტრადიციული ჩინური მედიცინა

ტრადიციული ჩინური მედიცინა - ჩინეთში აღმოცენებული მედიცინა, რომელიც მთავარ ორგანოდ ითვალისწინებს ჩინურ სამედიცინო პრაქტიკას. მისი ისტორია ათასობით წელს ითვლის. ჩინური ეროვნული კომიტეტი მეცნიერებისა და ტექნოლოგიების სფეროში მიიჩნევს, "რომ ტრადიციუ ...

                                               

ქათმის წვნიანი

ქათმის წვნიანი - წვნიანი დამზადებული წყალში მოხარშული ქათმის ხორცისგან, ძირითადად უამრავი სხვადასხვა ინგრედიენტის თანხლებით. კლასიკურ ქათმის წვნიანში არის დაჭრილი ბოსტნეული, როგორიცაა სტაფილო, კარტოფილი და ა.შ. ზოგიერთი ვარიაციის მიხედვით, უმატებ ...

                                               

ქარვა

ქარვა - ორგანულ ნაერთთა კლასის მინერალი. წარმოადგენს მეტწილად პალეოგენური პერიოდის წიწვოვან მცენარეთა განამარხებულ ფისს. ამორფულია. გვხვდება ნაღვენთი, წვეთისებრი და ლინზისებრი წარმონაქმნების, აგრეთვე მათი ნატეხების სახით. ზომა ჩვეულებრივ 2–30 მმ, ...

                                               

მარი ფრანსუა ქსავიე ბიშა

მარი ფრანსუა ქსავიე ბიშა - ფრანგი ანატომი, ფიზიოლოგი და ექიმი. სწავლობდა მონპელიეში, ლიონსა და პარიზში. 1799 წლიდან გარდაცვალებამდე მუშაობდა პარიზის ერთ-ერთი ჰოსპიტლის ექიმად. ბიშამ შემოიღო ქსოვილების მეცნიერული კლასიფიკაცია. პირველმა დანერგა მედ ...

                                               

დეპრესია

დეპრესია - ადამიანის ფსიქიკური აშლილობა, რომელსაც ნეგატიური განწყობა, სევდა და დათრგუნულობა ახასიათებს; ასევე გუნებისა და თვითშეფასების გაუარესება, ცხოვრებისადმი ინტერესის დაკარგვა. დეპრესია მძიმე ფსიქიკური დაავადებაა, თუმცა პაციენტების 80% სრულა ...

                                               

ლუდომანია

ლუდომანია - აზარტული თამაშის გაგრძელების დაუძლეველი სურვილი, მიუხედავად შესაძლო ნეგატიური და დამღუპველი შედეგისა. თამაშზე დამოკიდებულება ზიანს აყენებს ძირითადად მოთამაშეს და შეიძლება არ ჰქონდეს გავლენა მის საქციელზე. მოთამაშის გარკვეული ზღვრის გა ...

                                               

პარანოია

ჰიპოკრატეს დროიდან ამ ტერმინით განისაზღვრებოდა აშლილობათა ფართო სპექტრი, რომელშიც ერთიანდებოდა სხვადასხვა ბოდვითი აშლილობები. XIX საუკუნეში მოხდა პარანოიის ცალკე დაავადებად გამოყოფა, რომლის გამოვლინებებს წარმოადგენდა მომჩივნელობის, დევნის, განდიდ ...

                                               

ფსიქოზი

ფსიქოზი - გონების პათოლოგიური მდგომარეობა, ცნობილი როგორც "რეალობასთან კავშირის დაკარგვა". ფსიქოზით დაავადებულ ადამიანებს უწოდებენ ფსიქოტურს. მათ აღენიშნებათ სხვადასხვა სახის პიროვნული ცვლილება და აზროვნების არეულობა. იმისდა მიხედვით, თუ რამდენად ...

                                               

ფსიქოპათოლოგია

ფსიქოპათოლოგია - სფერო ფსიქიატრიაში, რომელიც შეიწავლის ფსიქიკურ აშლილობებს მედიცინის თვალსაზრისით. ძირითადი მეთოდებია - კლინიკური დაკვირვება და საუბარი. ზოგადი ფსიქოპათოლოგია - შეიწავლის ძირითად, მრავალი ფსიქიკური დაავადებისთვის მახასიათებელ ფსიქ ...

                                               

შიზოფრენია

შიზოფრენია - ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ფსიქიკური დაავადება. იგი ქრონიკული, პროგრედიუნტული ხასიათისაა. მიმდინარეობს ფსიქოზური რეგისტრის სინდრომების დომინანტით და უმეტეს შემთხვევაში იწვევს პიროვნების დეფექტს შიზოფრენია ერთნაირი სიხშირით გვხვდებ ...

                                               

ზოგადი ანესთეზია

ზოგადი ანესთეზია ფართო მნიშვნელობის ტერმინია და გულისხმობს ხელოვნურად, მედიკამენტური გზით გამოწვეულ მდგომარეობასაც, რომლის დროსაც მიზანმიმართულად ითრგუნება ცნობიერება, მეხსიერება და ტკივილის აღქმა. ზოგადი ანესთეზია გამოიყენება ქირურგიული, დიაგნოს ...

                                               

რეზექცია

რეზექცია - ქირურგიაში დაზიანებული ორგანოს ნაწილებირივი მოკვეთის ოპერაცია. ორგანოს პერიფერიული ნაწილის მოვეთას ეწოდება ამპუტაცია, მის მთლიან მოცილებას ექსტიპრაცია. პრაქტიკულ ქირურგიაში ყველაზე ხშირია კუჭის რეზექცია, წვრილი ან მსხვილი ნაწლავის რეზე ...

                                               

ტრაქეოტომია

ტრაქეოტომია - სასულის გაკვეთა, გადაუდებელი ოპერაცია სუნთქვის დარღვევის დროს; რეანიმაციის მეთოდი. ტრაქეის განვლადობის დარღვევისას დაბრკოლების ქვემოთ საჰაერო გზებში ჰაერის მოსახვედრად იყენებდნენ XVI საუკუნიდან, თუმცა იგი ცნობილი იყო ჯერ კიდევ ასკლე ...

                                               

ქირურგია

ქირურგია - მედიცინის ნაწილი, რომელიც სწავლობს დაავადებათა უპირატესად ოპერაციული გზით მკურნალობის მეთოდებს. საქართველოში ეწოდებოდა - დასტაქრობა. პირველი გამაყუჩებლის - ეთერის, ქლოროფორმისა და აზოტის ქვეჟანგის გამოყენება მე-19 საუკუნის 40-იან წლებშ ...

                                               

ფანასკერტელის ინდექსი

ფანასკერტელის ინდექსი - თვლადი, ციფრული მაჩვენებელი, ჯანდაცვის სფეროს მომსახურების, სერვისებისა და სამედიცინო პროდუქციის ფასთა ცვლილების შესახებ. ფანასკერტელის ინდექსის იკვლევს ჯანდაცვის სფეროს ძირითადი მიმართულებებს, ასახავს ქართულ ფარმაცევტულ ბ ...

                                               

ბათიმეტრიული რუკა

ბათიმეტრიული რუკა - იზობათების მეშვეობით წყალქვეშა რელიეფის ამსახველი გეოგრაფიული რუკა. იზობათებს, ჩვეულებრივ, სიღრმეების ნიშნულიც ემატება. წყალქვეშა რელიეფის გამოსახატავად სიღრმის საფეხურები განსხვავებულია ფერებით. ბათიმეტრიული რუკა საფუძვლად უდ ...

                                               

ეკონომისტთა სია

მილან ზელენი - ჩეხი წარმოშობის ამერიკელი ეკონომისტი. ჩზოუ სიაოჩუანი - ჩინელი ეკონომისტი, ბანკირი, რეფორმისტი და ბიუროკრატი. ფაბრიციო ზილიბოტი - იტალიელი ეკონომისტი. ზაინე ოულდ ზაიდენი - მავრიტანელი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი. რიჩარდ ზეკჰაუსერი - ამ ...

                                               

არაზ აღალაროვი

არაზ აღალაროვი დაიბადა 1955 წელს 8 ნოემბერს. 1977 წელს იგი ჩაირიცხა ბაქოს პოლიტექნიკურ უნივერსიტეტში, 1982 წელს აზერბაიჯანის პოლიტექნიკური უნივერსიტეტი წარმატებით დაამთავრა. იმავე წელს გაემგზავრა მოსკოვშიდა ჩააბარა სამაგისტრო სკოლაში. 1977-1983 წ ...

                                               

კრისტინა რომერი

კრისტინა რომერი - ამერიკელი ეკონომისტი და პედაგოგი. ბარაკ ობამას პრეზიდენტობის დროს, 2009 წლის 29 იანვრიდან 2010 წლის 2 სექტემბრამდე, თავმჯომარეობდა ეკონომიკურ საკითხებში მრჩეველთა საბჭოს. ეკონომიკური ფაკულტეტის მუდმივი პროფესორი კალიფორნიის უნივ ...

                                               

აეტიუს ანტიოქიელი

აეტიუს ანტიოქიელი - ანტიოქიელი თეოლოგი. მას მართლმადიდებლებმა მეტსახელად "ათეისტი" შეარქვეს. იგი, ევნომიუსთან ერთად იყო ანომოიანური მიმდინარეობის დამაარსებელი.

                                               

ევაგრე პონტოელი

ევაგრე დაიბადა 346 წელს მღვდლის ოჯახში, რომის იმპერიის პონტოს პროვინციის ქალაქ ებორაში. რიტორიკული განათლება მისცა ცნობილმა ფილოსოფოსმა ლიბანიუსმა. ევაგრე პონტოელი გამოირჩეოდა ლამაზი ფიზიკური გარეგნობით და კარგად ჩაცმის მოყვარული იყო. წმინდა წიგნ ...

                                               

მეთოდე ოლიმპოელი

მეთოდე ოლიმპოელი თეოლოგი, წმინდა მამა, ულუმბოს ეპისკოპოსი, III საუკუნის მეორე ნახევრისა და IV საუკუნის დასაწყისის ყველაზე დიდი ბიზანტიელი მწერალი. მისი ცხოვრების შესახებ ცნობილია, რომ ეპისკოპოსად იყო ლიკიის უდაბნოში და გარდაიცვალა 311/312 წელს.

                                               

ორიგენე

ორიგენე, ასვე ცნობილი, როგორც ორიგენე ალექსანდრიელი ან, ორიგენე ადამანტი - ასკეტი, სწავლული და ადრეული ქრისტიანობის პერიოდის თეოლოგი, რომელიც დაიბადა და ცხოვრების პირველი პერიოდი გაატარა ალექსანდრიაში. მისი თეოლოგია მოიცავდა ტექსტუალურ კრიტიკას, ...

                                               

სალი რაიდი

სალი კრისტენ რაიდი - ამერიკელი ასტრონავტი და ფიზიკოსი. დაიბადა ლოს ანჯელესში,1978 წელს შეუერთდა ნასას. 1983 წელს გახდა პირველი ამერიკელი, ხოლო მსოფლიოში მესამე ქალი კოსმოსში. იგი რჩება ყველაზე ახალგაზრდა ამერიკელ ასტრონავტად, რომელმაც იმოგზაურა კ ...

                                               

გელა ქოქიაშვილი

გელა გიორგის ძე ქოქიაშვილი - ქართველი საოპერო და კამერული მომღერალი, მეღვინე, მწერალი, პუბლიცისტი, მკვლევარი და ინჟინერ-ტექნოლოგი. ვოკალისტთა საკავშირო და რესპუბლიკური კონკურსების ლაურეატი, საქართველოს კულტურის დამსახურებული მუშაკი, საქართველოს ღ ...

                                               

დენის გაბორი

დენის გაბორი - უნგრელი და ბრიტანელი ფიზიკოსი, ასევე ელექტრული-ინჟინერი, 1971 წლის ნობელის პრემიის ლაურეატი, დიდი ბრიტანეთის სამეფო საზოგადოების წევრი, ბუდაპეშტის მეცნიერებათა აკადემიის წევრი.

                                               

ულუღ ბეგის ობსერვატორია

ულუღ ბეგის ობსერვატორია - შუა საუკუნეების ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი და ცნობილი ობსერვატორია, აგებულია 1424-1428 წლებში ულუღ ბეგის მიერ ჩუპან-ატას მთაზე, სამარყანდის გარეუბანში.

                                               

ჰელიოცენტრული სისტემა

ჰელიოცენტრიზმი, ან ჰელიოცენტრიციზმი - ასტრონომიული მოდელი, რომლის მიხედვითაც დედამიწა და პლანეტები მოძრაობს მზის სისტემის გარშემო. სიტყვა მომდინარეობს ბერძნული ენიდან. ისტორიული თვალთახედვით, ჰელიოცენტრიზმი გეოცენტრიზმის საპირისპირო ცნებაა, რომელ ...

                                               

ნომოგენეზი

ნომოგენეზი - ანტიდარვინისტული, იდეალისტურ-ტელეოლოგიური ევოლუციის ჰიპოთეზა, რომელსაც საფუძვლად უდევს ორგანული სამყაროს თავდაპირველი მიზანშეწონილობის იდეა. წამოაყენა გეოგრაფმა და ბიოლოგმა ლევ ბერგმა 1922 წელს. ნომოგენეზის თანახმად, ევოლუციის საფუძვ ...

                                               

ჰერში-ჩეიზის ექსპერიმენტი

ჰერში-ჩეიზის ექსპერიმენტი - კლასიკური ექსპერიმენტი ბიოლოგიის ისტორიაში. ექსპერიმენტმა დაამტკიცა, რომ გენეტიკური ინფორმაცია დნმ-ში მდებარეობს. ექსპერიმენტი შედგებოდა სერიისგან ცდებისა, რომლებიც 1952 წელს ჩაატარეს ამერიკელმა გენეტიკოსებმა ალფრედ ჰე ...

                                               

ლიმბური სისტემა

ლიმბური სისტემა - ტვინის სტრუქტურების კომპლექტი, რომელიც მდებარეობს თალამუსის ორივე მხარეს, თავის ტვინის ქერქის ქვემოთ. სხვაგვარად ლიმბური სისტემა ცნობილია პალეომამალიანური ქერქის სახელწოდებით. ის არ წარმოადგენს დამოუკიდებელ სისტემას, არამედ სტრუ ...

                                               

ნეპტუნიზმი

ნეპტუნიზმი - გეოლოგიური მოძღვრება ქანების წარმოშობის შესახებ წყლიდან დალექვის გზით; გავრცელებული იყო XVIII საუკუნის ბოლოს - XIX საუკუნის დასაწყისში; სახელწოდება მომდინარეობს რომაული მითოლოგიის ზღვის ღმერთის - ნეპტუნის სახელის მიხედვით. აბრაამ გოტ ...

                                               

პლუტონიზმი

პლუტონიზმი ან ვულკანიზმი - გეოლოგიური თეორია; მოძღვრება დედამიწის გეოლოგიურ ისტორიაში შინაგანი ძალების ძირითადი როლოს შესახებ; გავრცელებული იყო XVIII საუკუნის ბოლოს - XIX საუკუნის დასაწყისში; ამოფრქვეული ქანების შესახებ პლუტონისტების მიერ შექმნილ ...

                                               

ემპირიოკრიტიციზმი

ემპირიოკრიტიციზმი - XIX საუკუნის დასასრულის პოზიტივიზმის ერთ-ერთი სახესხვაობა, კერძოდ, რიხარდ ავენარიუსის სუბიექტურ-იდეალისტური კონცეფცია, იგივე მახიზმი. ემპირიოკრიტიციზმის ამოსავალი პრინციპია "წმინდა ცდის" კატეგორია. წმინდა ცდა კი, მისი წარმომად ...

                                               

დარენდორფის ჰიპოთეზა

დარენდორფის ჰიპოთეზა - ეკონომიკური ჰიპოთეზა, რომელიც ატარებს გერმანელ-ბრიტანელი პოლიტიკური მეცნიერის, რალფ დარენდორფის, სახელს. ჰიპოთეზის თანახმად, დროსა და სივრცეში ეკონომიკური ფოლისის მრავალფეროვნება, რომელიც გამომდინარეობს ადგილობეივი საჭიროებ ...

                                               

ეკონომიკური თეორია

ეკონომიკური თეორია - საზოგადოებრივი მიმართულების მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის საზოგადოების განუსაზღვრელი მოთხოვნილებების მაქსიმალურად დაკმაყოფილების მიზნით შეზღუდული რესურსების ეფექტიანად გამოყენების გზებსა და ოპტიმალური არჩევანის პრობლემას, ად ...

                                               

კეინზიანიზმი

კეინზიანიზმი - ერთ-ერთი ძირათადი მიმართულება ეკონომიკურ თეორიაში, რომელიც აღმოცენდა მაკროეკონომიკური წონასწორობის კეინზიანური თეორიიდან და დიდი როლი შეასრულა ეკონომიკური ზრდის თანამედროვე თეორიების ჩამოყალიბებაში. ამ მიმართულებას საფუძველი ჩაუყარ ...