ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 223




                                               

უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედია

უკრაინული საბჭოთა ენციკლოპედია - მრავალტომიანი უნივერსალური ენციკლოპედია უკრაინის შესახებ. გამოდიოდა უკრაინის სსრში. პირველი საბჭოთა რესპუბლიკური ენციკლოპედიაა.

                                               

ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია

ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია - პირველი ქართული მრავალტომეული უნივერსალური სამეცნიერო ცნობარი. წარმოადგენს 12 ტომეულს და მოიცავს 70 ათასამდე ტერმინს. გამოვიდა საქართველოს კპ ცკ-ისა და საქართველოს სსრ მინისტრთა საბჭოს 1965 წლის 24 სექტემბრის დადგენ ...

                                               

ყაზახური საბჭოთა ენციკლოპედია

ყაზახური საბჭოთა ენციკლოპედია - პირველი და უმსხვილესი უნივერსალური ენციკლოპედიაა ყაზახურ ენაზე. გამოქვეყნდა 1972 - 1978 წლებში 12 ტომად. გამოიცა საცნობარო ტომიც. ენციკლოპედია შეიქმნა ყაზახეთის სსრ მეცნიერებათა აკადემიის მიერ. მთავარი რედაქტორი - ...

                                               

ციმბირული საბჭოთა ენციკლოპედია

ციმბირული საბჭოთა ენციკლოპედია - რუსულენოვანი ენციკლოპედიური გამოცემა ციმბირის, შორეული აღმოსავლეთისა და ურალის გეოგრაფიაზე, დემოგრაფიასა და სოციალური მდგომარეობაზე.

                                               

Bibcode

Bibcode - იდენტიფიკატორი, რომელსაც იყენებს ბევრი ასტრონომიული მონაცემთა ბაზა და ლიტერატურული წყაროების კატალოგი. Bibcode შემუშავდა NASA/IPAC Extragalactic Database-ს გარეგალაქტიკური ობიექტების SIMBAD-ში და მონაცემთა ბაზაში გამოყენებისათვის, მაგრა ...

                                               

საავტომობილო ნომერი

საავტომობილო ნომერი - ავტომობილის ინდივიდუალური სარეგისტრაციო ნიშანი. იგი, როგორც წესი, გამოისახება ლითონის ან პლასტმასის სინათლისამრეკლ გრავიურაზე, მანქანის წინა და უკანა მხარეზე, ან გამოისახება ქაღალდზე და თავსდება სატრანსპორტო საშუალების წინა ...

                                               

ალგორითმი

ალგორითმი - იმ მოქმედებათა ერთობლიობის ზუსტი და სრული აღწერა, რომელთა მკაცრად განსაზღვრული თანმიმდევრობით შესრულება განაპირობებს დასმული ამოცანის ამოხსნას. ტერმინი ალგორითმი მე–9 საუკუნის შუა აზიელი მოაზროვნის მუხამედ ბენ მუსა ალ-ხორეზმის სახელის ...

                                               

ალგორითმთა ანალიზი

ალგორითმთა ანალიზი - კომპიუტერულ მეცნიერებაში ალგორითმთა გამოთვლითი სირთულის, ანუ მათი შესრულებისთვის საჭირო დროის, მეხსიერებისა და სხვა აუცილებელი რესურსების რაოდენობის განსაზღვრა. ჩვეულებრივ, ეს გულისხმობს ფუნქციის განსაზღვრას, რომელიც აკავშირე ...

                                               

ბელმან-ფორდის ალგორითმი

ბელმან-ფორდის ალგორითმი, ზოგჯერ მოხსენიებული როგორც ჭდის კორექციის ალგორითმი - ალგრითმი, რომელიც პოულობს უმოკლესს გზას გრაფში. დეიქსტრას ალგორითმიც იგივე პრობლემას ჭრის უფრო ნაკლებ დროში, მაგრამ მოითხოვს რომ გრაფის გვერდის შეფასება არ იყოს უარყოფ ...

                                               

ბრეზენჰემის ალგორითმი

ბრეზენჰამის სეგმენტის აგების ალგორითმი არის ბრეზენჰამის მიერ ჩამოყალიბებული ალგორითმი 1962 წელს, მაშინ როდესაც ის მუშაობდა IBM-ის ინფორმატიკის ლაბორატორიაში და ცდილობდა მოეძებნა მეთოდი რომლითაც შეძლებდა ტექსტის კურსორის მართვას. ეს ალგორითმი წარმ ...

                                               

ბუშტულასებრი სორტირება

"ბუშტულასებრი" სორტირება - მონაცემთა სტაბილური დახარისხების ერთგვარი ალგორითმი პროგრამირებაში. მისი მუშაობის პრინციპი შემდეგნაირია: ის ნაბიჯ-ნაბიჯ ამოწმებს მასივის მოსაზღვრე ელემენტებს და უცვლის ადგილებს, თუ მათი თანმიმდევრობა არასწორია. ალგორითმ ...

                                               

გადათვლით დახარისხება

გადათვლით დახარისხება - დახარისხების ერთგვარი ალგორითმი პროგრამირებაში. დახარისხების ეს მეთოდი მხოლოდ კერძო შემთხვევებშია გამოყენებადი, როდესაც დასალაგებელი კონტეინერის ელემენტები არის მთელი რიცხვები, და დიაპაზონი არის კონტეინერის ელემენტების რაო ...

                                               

ერატოსთენეს საცერი

ერატოსთენეს საცერი - მათემატიკაში მარტივ რიცხვთა ცხრილის შედგენის მარტივი, უძველესი ხერხი. ეს არის თანამედროვე ატკინის საცერის წინამორბედი, რომელიც უფრო სწრაფია და უფრო კომპლექსური. ალგორითმი შექმნილია ძველი ბერძენი მათემატიკოსი ერატოსთენეს მიერ. ...

                                               

ლევენშტეინის მანძილი

ლევენშტეინის მანძილი ან ცვლილებათა მანძილი - ოპერაციების მინიმალური რაოდენობა ერთი სტრიქონის მეორე სტრიქონამდე შეცვლისთვის. ოპერაციები შემდეგია: სიმბოლოს ჩამატება, სიმბოლოს წაშლა და სიმბოლოს შეცვლა. მაგალითად, ცვლილებათა მანძილი "თეორემა" -> " ...

                                               

ორობითი ძებნის ალგორითმი

ორობითი ძებნის ალგორითმი - საძიებო ალგორითმი, რომელიც პოულობს გარკვეული მნიშვნელობის პოზიციას დახარისხებულ მასივში. ის უარეს შემთხვევაში ლოგარითმულ დროში მუშაობს, აკეთებს O {\displaystyle O} შედარებას, სადაც n {\displaystyle n} არის ელემენტების რ ...

                                               

პრიმის ალგორითმი

კომპიუტერულ მეცნიერებაში პრიმის ალგორითმი ეწოდება ხარბ ალგორითმს, რომელიც პოულობს მინიმალურ დამფარავ ხეს წონადი არაორიენტირებული გრაფისთვის. სხვა სიტყვებით, ის ეძებს წიბოებს, რომლებიც ქმნიან ხეს, რომელიც ყველა წვეროს მოიცავს და მისი წიბოების წონე ...

                                               

სეგმენტური ხე

სეგმენტური ხე კომპიუტერულ მეცნიერებაში - ორობითი ხე, რომელიც მასივის სეგმენტების ან ინტერვალების შესანახად გამოიყენება. თითოეული კვანძი წარმოადგენს მასივის გარკვეული სეგმენტის შესახებ ინფორმაციას. ის ძალიან ზოგადი მონაცემთა სტრუქტურაა და უამრავ ა ...

                                               

სიღრმეში ძებნა

სიღრმეში ძებნა - ხეში, გრაფში და სხვა მსგავს მონაცემთა სტრუქტურაში შემოვლის ალგორითმი, რომელიც შეიძლება გამოიყენებოდეს საძებნადაც. კვლევა იწყება ფესვიდან და მიდის სადამდეც შესაძლებელია უკან დაბრუნებამდე. ძებნა ზოგადად ასეთი სახე აქვს: ალგორითმი ს ...

                                               

სწრაფი სორტირება

სწრაფი სორტირება - დახარისხების ეფექტიანი ალგორითმი, რომელიც 1959 წელს შეიმუშავა ბრიტანელმა კომპიუტერულმა მეცნიერმა ტონი ჰოარმა. ეს ალგორითმი დღესდღეობით ყველაზე გამოყენებადი ალგორითმია. მიჩნეულია, რომ კარგად იმპლემენტირებული სწრაფი სორტირების ალ ...

                                               

უგრძესი ზრდადი ქვემიმდევრობა

კომპიუტერულ მეცნიერებაში, უგრძესი ზრდადი ქვემიმდევრობის ამოცანა გულისხმობს მიმდევრობის ისეთი ქვემიმდევრობის პოვნას, რომელიც დალაგებულია ზრდადობით და რაც შეიძლება გრძელია. აუცილებელი არ არის ქვემიმდევრობა მოსაზღვრე ელემენტებისგან შედგებოდეს, მთავა ...

                                               

უგრძესი საერთო ქვემიმდევრობის ამოცანა

უგრძესი საერთო ქვემიმდევრობის ამოცანა - ამოცანა, რომელიც ეძებს მიმდევრობებს შორის უგრძეს საერთო ქვემიმდევრობას. მაგალითად, განვიხილოთ ორი მიმდევრობა ABCD და ACBAD. მათ 5 უსქ აქვთ, სიგრძით 2: AB,AC,AD,BD და CD; 2 უსქ, სიგრძით 3: ABD და ACD; უფრო გ ...

                                               

უდიდესი ქვემიმდევრობის ამოცანა

კომპიუტერულ მეცნიერებაში, უდიდესი ქვემიმდევრობის ამოცანა გულისხმობს მიმდევრობის მოსაზღვრე ელემენტებისგან შედგენილ ქვესიმრავლეებს შორის უდიდესი ჯამის მქონე ქვესიმრავლის პოვნას. ფორმალურად, ვიპოვოთ ისეთი i {\displaystyle i} და j {\displaystyle j} ი ...

                                               

შერჩევითი სორტირება

შერჩევითი სორტირება - მონაცემთა არასტაბილური,ადგილობრივი დახარისხების ერთგვარი ალგორითმი პროგრამირებაში. მოცემული ალგორითმი შეიძლება ორნაირად განხორციელდეს, ან უდიდესის მოძებნით და შესაბამისად ბოლოში დამატებით, ან უმცირესის მოძებნით და შესაბამისა ...

                                               

ჩასმით სორტირება

ჩასმით სორტირება - მონაცემთა სტაბილური, ადგილობრივი დახარისხების ერთგვარი ალგორითმი პროგრამირებაში. მუშაობს O {\displaystyle O} დროში, მაგრამ თუ მასივი თითქმის დალაგებულია, ის დაახლოებით წრფივ დროში მუშაობს. უარეს შემთხვევაში კვადრატულობა მაინც ა ...

                                               

წრფივი ძებნის ალგორითმი

წრფივი ძებნა - საძიებო ალგორითმი. მისი არსი შემდეგში მდგომარეობს: წინასწარ მოიცემა განსაზღვრული მნიშვნელობის მქონე ცვლადი და ის თანმიმდევრობით შედარდება მასივის ყველა ელემენტის მნიშვნელობას. თუ მასივის რომელიმე ელემენტის მნიშვნელობა დაემთხვევა მო ...

                                               

3D კომპიუტერული გრაფიკა

1961 წელს, უილიამ ფეტერმა პირველად იხმარა კომპიუტერული გრაფიკების ტერმინი, იმისთვის, რომ გადმოეცა მისი ნამუშევარი Boeing-ზე. Futureworld 1976 იყო ერთ-ერთი პირველი ფილმი, სადაც ნაჩვენებია კომპიუტერული ანიმაცია. იგი შეიცავდა ადამიანის ანიმაციურ სახ ...

                                               

ArchiCAD

ArchiCAD-ის პაკეტი ბაზირებულია "ვირტუალური შენობის" იდეაზე, რომელიც 1984 წელს გამოუშვა კომპანია Graphisoft-მა. ინსტრუმენტებისა და მათი მოხმარების წესების სრულყოფით წლიდან წლამდე, ვერსიიდან ვერსიამდე, პაკეტი უფრო და უფრო მოსახერხებელი და ძლიერი ხდ ...

                                               

JPEG

Joint Photographic Experts group - ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული გრაფიკული ფორმატი. 1986 წელს დაარსებული კომიტეტის სახელი შეიქმნა სხვადასხვა სურათის ინდუსტრიის სპეციალისტების ჯგუფების შეერთებით. ამ კომიტეტმა თავისი სახელი მისცა გახსნილ, შემცირებულ ...

                                               

OpenGL

OpenGL - მულტიენობრივი, მულტიპლატფორმული აპლიკაციის პროგრამირების ინტერფეისი, რომელიც გამოიყენება ორგანზომილებიანი და სამგანზომილებიანი ვექტორული გრაფიკის გამოსახვისთვის. როგორც წესი, იგი გამოიყენება გრაფიკულ პროცესორთან ურთიერთქმედებისთვის, გამო ...

                                               

ბრეზენჰემის წრეწირის რკალის აგების ალგორითმი

ბრეზენჰემის წრეწირის რკალის აგების ალგორითმი ნებას რთავს ძალიან შემცირებული ალგორითმული სიძნელისათვის დახაზოს წრეწირები მატრიცული სახით. შექმნილია ჯაკ ბრეზენჰემის მიერ.

                                               

იუტას ჩაიდანი

იუტას ჩაიდანი - მოდელი, რომელიც 3-განზომილებიანი სურათების სინთეზში გამოიყენება და რომელიც სტანდარტული ნიმუში გახდა სურათების სინთეზის ერთობლიობაში. ეს არის ჩვეულებრივი ჩაიდნის მათემატიკური მოდელი, მყარი და განსაკუთრებით მომრგვალებული ზედაპირით. ...

                                               

ნაცრისფერი ფერის დონე

ნაცრისფერი ფერის დონე ბეჭდვაში მისაქსელი წერტილების კონცენტრაციას წარმოადგენს და ასევე პირდაპირ დამოკიდებულებაშია სურათის დაბრუნებასთან. ნაცრისფერი ფერის დონე დაგადასხვაფერდება თეთრიდან შავში. ეს არის ერთნაირად მისაღები ყველა სხვა ფერისათვის ყვით ...

                                               

რასტრული გამოსახულება

რასტრული გამოსახულება - ფაილში დამახსოვრებული ციფრული გამოსახულება მონაცემების ფორმატის სახით, რომელიც შედგება პიქსელების ცხრილისაგან ან ძირითადად მართკუთხა ფერის წერტილებისაგან, რომელსაც შეუძლია გამოჩნდეს კომპიუტერის ეკრანზე, ან ყველა სხვა საჩვე ...

                                               

სამგანზომილებიანი გრაფიკა

სამგანზომილებიანი გრაფიკა, ასევე სამგანზომილებიანი გამოსახულების სინთეზი არის CAO-სგან წარმომდგარი ტექნიკა, რომლის საშუალებითაც ახდენენ ობიექტების, საგნების პერსპექტივაში წარმოდგენას კომპიუტერის ეკრანზე. ამჟამად იგი გამოყენებაშია გამოსახულებების ...

                                               

ტექსტურა

სურათის სინთეზის სფეროში ტექსტურა არის ორ განზომილებიან სისტემაში, პიქსელების ერთობლიობა, რომელსაც თან დაურთავენ ზედაპირს და 3-განზომილებიან სისტემის მოცულობას. გამარტივებისას შეიძლება დაამსგავსონ პლასტიკურ და დრეკად ფურცელს, რომელსაც გამოიყენებე ...

                                               

ბიტური ნაკადი

ბიტური ნაკადი - ბიტების მიმდევრობა. ბაიტური ნაკადი არის ბაიტების სერიები. წესისამებრ, თითოეული ბაიტი შედგება 256 სხვადასხვა მნიშვნელობების რიგისგან ანუ ოქტეტისგან, ამიტომ მას ასევე მოიხსენიებენ ტერმინით ოქტეტური ნაკადი. ოქტეტი შეიძლება დაიშიფროს ...

                                               

მანქანური ენა

მანქანური ენა - დაპროგრამების ენა, რომლის შინაარსი და წესები კომპიუტერის აპარატული საშუალებითაა რეალიზებული. მანქანური ენა პროგრამის დამუშავების ბოლო ეტაპია, ანუ პროცესორი მას პირდაპირ კითხულობს. ყველა მაღალი დონის, საშუალო და დაბალი დონის პროგრა ...

                                               

კრიპტოგრაფია

კრიპტოგრაფია - მეცნიერება ინფორმაციის დაფარვის შესახებ. კრიპტოგრაფია განიხილება, როგორც მათემატიკისა და კომპიუტერული მეცნიერებების განაყოფი და მჭიდროდ დაკავშირებულია მეცნიერების ისეთ დარგებთან, როგორებიცაა ინფორმაციის თეორია, კომპიუტერული უსაფრთხ ...

                                               

DES ალგორითმი

DES - მონაცემთა დაშიფრვის სიმეტრიული ალგორითმი, რომელშიც ერთი და იგივე გასაღები გამოიყენება როგორც მონაცემთა დასაშიფრად, აგრეთვე მის გასაშიფრად. DES -ი მუშაობს მონაცემთა 64-ბიტიან ბლოკებზე, დაშიფრვისთვის იყენებს 56-ბიტიან გასაღებს, აქვს ფეისტელის ...

                                               

RSA ალგორითმი

ალგორითმი Rivest Shamir Adleman ანუ RSA - კრიპტოგრაფიის ასიმეტრიული ალგორითმი, მნიშვენელოვან გამოყენებას ჰპოვებს ელექტრონულ კომერციაში, განსაკუთრებით საიდუმლო მონაცემების გაცვლა-გამოცვლისათვის ინტერნეტში. ეს ალგორითმი შეიქმნა რონ რივესტის, ადი შა ...

                                               

ასიმეტრიული კრიპტოსისტემა

ასიმეტრიული კრიპტოსისტემა - კრიპტოსისტემა, რომელიც იყენებს გასაღებების წყვილს - ღია და პირად გასაღებებს. პირადი გასაღები რჩება გასაღების მფლობელთან და ინახება საიდუმლოდ, ხოლო ღია გასაღები შეიძლება გავრცელდეს და ყველასთვის ხელმისაწვდომი იყოს. ეს ო ...

                                               

გადანაცვლებადი შიფრი

გადანაცვლებადი შიფრი აღნიშნავს კრიპტოგრაფიულ ალგორითმს, რომელიც ახდენს ღია ტექსტში სიმბოლოების განსაზღვრული მიმდევრობით გადანაცვლებას. მიღებული შედეგი ფაქტობრივად წარმოადგენს საწყისი ინფორმაციის სიმბოლოების პერმუტაციას. ქვემოთ ჩამოთვლილია გადანაც ...

                                               

გასაღები (კრიპტოგრაფია)

კრიპტოგრაფიაში ტერმინი "გასაღები" აღნიშნავს ინფორმაციას, რომელიც ცალსახად განსაზღვრავს კრიპტოგრაფიული ალგორითმის და შიფრის გამომავლ შედეგს. შიფრაციის დროს მთლიანად გასაღებზეა დამოკიდებული ინფორმაციის ღია ტექსტიდან შიფროტექსტში, ხოლო დეშიფრაციის დ ...

                                               

ენიგმა (მანქანა)

ენიგმა - გერმანული წარმოების პორტატიული ელექტრომექანიკური მანქანა, ის იყენებს როტორებს, უხმობს მათ ავიდნენ ცილინდრებზე ინფორმაციის კოდირებისათვის და\ან დეკოდირებისათვის. უფრო სწორედ, "ენიგმა" - მანქანების მთელი ოჯახია, ვინაიდან არსებობდა მრავალი ...

                                               

ვიჟნერის შიფრი

ვიჟნერის შიფრი - შიფრაციის სისტემა შემუშავებული ფრანგი დიპლომატის, ბლეზ დე ვიჟნერის მიერ. ეს არის მრავალ-ალფაბეტური შენაცვლების ან უფრო სწორად "მრავალ-ალფაბეტური შიფრაციის" სისტემა. ეს ნიშნავს იმას, რომ ის საშუალებას გვაძლევს, შევცვალოთ ერთი ასო ...

                                               

ზურგჩანთის ამოცანა

ზურგჩანთის ამოცანა - ამოცანა კომბინატორულ ოპტიმიზაციაში. პირობა შემდეგია, მოცემულია ნივთები, თითოეულს აქვს წონა და გარკვეული ღირებულება. უნდა გავარკვიოთ, თუ რა რაოდენობის ნივთი უნდა ავარჩიოთ, რომ მთლიანი წონა არაუმეტესი იყოს მოცემულ x-წონაზე, და ...

                                               

კეისრის კოდი

კრიპტოგრაფიაში კეისრის შიფრი ცნობილია ასევე, კეისრის კოდის, ბიჯით დაშიფრვის სახელწოდებებით - დაშიფრვის ყველაზე მარტივი გზა. ამ დაშიფრვის ტექნიკა აგებულია დაშიფრვა შეცვლის მეთოდზე, ანუ დაუშიფრავი ტექსტის ასო იცვლება ანბანის სხვა ასოთი, რომელიც მის ...

                                               

კრიპტოგრაფიული პროტოკოლი

კრიპტოგრაფიული პროტოკოლი წარმოადგენს აბსტრაქტულ ან კონკრეტულ პროტოკოლს, რომელიც განახორციელებს უსაფრთხოებასთან დაკავშირებულ ფუნქციებს და იყენებს კრიპტოგრაფიულ მეთოდებს. პროტოკოლი ცალსახად განსაზღვრავს, რომელი კრიპტოგრაფიული ალგორითმები, როგორ და ...

                                               

სიმეტრიული კრიპტოსისტემა

სიმეტრიული კრიპტოსისტემა წარმოადგენს ისეთ სისტემას, რომელშიც ინფორმაციის შიფრაცია/დეშიფრაციისათვის გამოიყენება 1 გასაღები. მოკავშირე მხარეებს შორის ინფორმაციის გაცვლის დაწყებამდე გასაღები უნდა იყოს შეთანხმებული და შენახულ იქნას საიდუმლოდ მანამდე, ...

                                               

უხეში ძალის მეთოდი

კრიპტოგრაფიაში უხეში ძალის მეთოდი აღნიშნავს შიფრის გასაღების ძიების მეთოდს, გასაღებთა მთელი სიმრავლის გადარჩევის გზით. ეს მეთოდი შეიძლება ნებისმიერი ალგორითმის წინააღმდეგ იქნას გამოყენებული. ვიდრე არ არის ნაპოვნი კონკრეტული ალგორითმის სისუსტეები, ...