ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 211




                                               

დემილიტარიზაცია

დემილიტარიზაცია - მილიტარიზაციის პროცესის შებრუნება. იგი გულისხმობს სამხედრო სექტორის ზომისა და გავლენის შემცირებას სახელმწიფოსა და საზოგადოებაზე და ასევე, სამხედრო რესურსების სამოქალაქო მიზნებისთვის გარდაქმნას. თუმცა როგორც მილიტარიზაციის კონცეფ ...

                                               

კოდექს ალიმენტარიუსი

"კოდექს ალიმენტარიუსი" არის საერთაშორისოდ აღიარებული სტანდარტების, ნორმების, სახელმძღვანელო მითითებების და რეკომენდაციების კრებული სურსათის შემადგენლობის, სურსათის წარმოების და უვნებლობის სფეროში. კოდექს ალიმენტარიუსის ტექსტებს შეიმუშავებს, ინახა ...

                                               

მშვიდობიანი გავლის უფლება

ნებისმიერ გემს აქვს მშვიდობიანი გავლის უფლება სხვა სახელმწიფოს ტერიტორიულ წყლებში. გავლა მშვიდობიანია, თუ დაცულია შემდეგი პირობები: არ ხორციელდება თევზჭერა; არ ხორციელდება ტვირთის ან ფულის ჩამოტვირთვა ან მიღება, ადამიანთა გადმოსმა ან აყვანა სანაპ ...

                                               

მშვიდობის სასახლე

მშვიდობის სასახლე - გაეროს საერთაშორისო სასამართლოს და საერთაშორისო საარბიტრაჟო სასამართლოს ადმინისტრაციული შენობა ჰააგაში, რომელსაც 7 ჰა მიწის ფართობი უკავია. მასში განთავსებულია იუსტიციის საერთაშორისო სასამართლო, რომელიც გაეროს მთავარი სასამართ ...

                                               

ოკუპირებული ტერიტორიები

ოკუპირებული ტერიტორიები - საერთაშორისო სამართლით აღიარებული ტერმინი. 1907 წლის ჰააგის მეოთხე კონვენციის 42-ე პუნქტის მიხედვით ოკუპირებულად ითვლება ტერიტორია, რომელიც იმყოფება მოწინააღმდეგის შეიარაღებული ძალების ეფექტიანი კონტროლის ქვეშ. 2008 წლის ...

                                               

ჟენევის მეოთხე კონვენცია

ჟენევის კონვენცია, რომელიც ეხება ომის დროს სამოქალაქო პირთა დაცვას, რომელსაც უფრო ხშირად უწოდებენ ჟენევის მეოთხე კონვენციას და შემოკლებით მოიხსენიებენ როგორც GCIV - ჟენევის კონვენციების ოთხი ხელშეკრულებიდან ერთ-ერთია. დოკუმენტი მიიღეს 1949 წლის ა ...

                                               

ჟენევის პირველი კონვენცია

ჟენევის პირველი კონვენცია - კონვენცია, რომელიც მიღებულია ბრძოლის ველზე დაჭრილთა მდგომარეობის გასაუმჯობესებლად. გაიმართა 1864 წლის 22 აგვისტოს, და იყო პირველი იმ ოთხი შეხვედრიდან, რომლებსაც ერთად ჟენევის კონვენციები უწოდეს. იგი განსაზღვრავს "იმ სა ...

                                               

საერთაშორისო საზღვაო სამართალი

საერთაშორისო საზღვაო სამართალი - საერთაშორისო საჯარო სამართლის ნაწილი, რომელიც არეგულირებს სახელმწიფოთა იურისდიქციის ფარგლებს საერთაშორისო ზღვებსა და ოკეანეებში. კერძო პირთა შორის ურთიერთობებს საზღვაო სივრცეში კი კერძო საზღვაო სამართალი არეგულირებს.

                                               

საერთაშორისო სამართლის ინსტიტუტი

საერთაშორისო სამართლის ინსტიტუტი, საერთაშორისო სამართლის შესწავლა-განვითარებას მიძღვნილი ორგანიზაცია, რომლის წევრები არიან მსოფლიოს წამყვანი საერთაშორისო იურისტები. ზოგადად, ორგანიზაცია ითვლება საერთაშორისო სამართლის ყველაზე ავტორიტეტულ მსოფლიო ა ...

                                               

საერთაშორისო საჰაერო სამართალი

საერთაშორისო საჰაერო სამართალი - საერთაშორისო სამართლის ნაწილია, რომელიც საჰაერო სივრცის გამოყენებასთან დაკავშირებით საერთაშორისო სამართლის სუბიექტებს შორის ურთიეთობათა მარეგულირებელი სპეციალური პრინციპებისა და ნორმების ერთობლიობაა. საერთაშორისო ...

                                               

საწყისი ხაზები

საზღვაო სამართალში საწყისი ხაზები სანაპიროსა და ზღვის გამყოფ წირს ნიშნავს, საიდანაც ტერიტორიული ზღვის, საგანგებო ეკონომიკური ზონისა და სხვა საზღვაო ზონების აზომვა ხდება. ამავე დროს საწყისი ხაზები წარმოადგენს საზღვარს სახელმწიფოს შიდა წყლებსა და ტ ...

                                               

საჰაერო სამართალი

საქართველოს საჰაერო სამართალი - საჰაერო სივრცით სარგებლობასთან დაკავშირებული ურთიერთობების მარეგულირებელი სამართლებრივი ნორმების ერთობლიობაა. იგი მოიცავს შიდასახელმწიფოებრივ და საერთაშორისო ნორმებს, მისი ძირითადი დებულებაა სახელმწიფოს ტერიტორიის ...

                                               

ტერიტორიული ზღვა

ტერიტორიული ზღვა, ან ტერიტორიული წყლები არის სანაპიროს მიმდებარე ზოლი ზღვაში, რომლის სიგანე 12 საზღვაო მილს არ აღემატება. ტერიტორიული ზღვა მიიჩნევა სანაპირო სახელმწიფოს სუვერენულ ტერიტორიად იმ განსხვავებით, რომ უცხო სახელმწიფოთა გემებს აქვთ მასში ...

                                               

ტერიტორიული სუვერენიტეტი

ტერიტორიული სუვერენიტეტი - ტერმინი, რომელიც გამოიყენებოდა საღვთო რომის იმპერიის საიმპერიო წოდებების საკუთარ ტერიტორიებზე უზენაესი უფლებების აღსანიშნავად. ტერიტორიული სუვერენიტეტი ითვალისწინებდა საღვთო რომის იმპერიის შემადგენლობაში შემავალი სახელმ ...

                                               

უნია

სახელმწიფოების უნია - მონარქიული სახელმწიფოების გაერთიანება ერთ-ერთი სახელმწიფოს - სუვერენის მეთაურობით. სახელმწიფო სამართალში განასხვავებენ უნიის ორ სახეს - პიროვნულსა და რეალურს. პიროვნული უნია მაშინ წარმიშობოდა, როდესაც დინასტიური კავშირებისა ...

                                               

უცხოელები

უცხოელები - ამა თუ იმ სახელმწიფოს ტერიტორიაზე მყოფი სხვა სახელმწიფოს მოქალაქეობის მქონე პირები. უცხოელების რეჟიმი რეგულირდება შინასახელმწიფოებრივი კანონებითა და საერთაშორისო სამართლებრივი სახელშეკრულებო და ჩვეულებრივი ნორმებით. ყოველი სახელმწიფო ...

                                               

ფილიპ ჯესაპის სახელობის იმიტირებული სასამართლო შეჯიბრი საერთაშორისო სამართალში

ფილიპ ჯესაპის სახელობის იმიტირებული სასამართლო შეჯიბრი საერთაშორისო სამართალში არის ყველაზე მასშტაბური და პრესტიჟული იმიტირებული შეჯიბრება მსოფლიოში. იგი იზიდავს მონაწილეებს 500-ზე მეტი სამართლის სკოლიდან მსოფლიოს 80-ზე მეტი ქვეყნიდან. შეჯიბრება ...

                                               

პრიმა ფასიე

პრიმა ფასიე - ლათინური ექსპრესია. ითარგმნება როგორც "ერთი შეხედვით". ტერმინი გამოიყენება თანამედროვე იურიდიულ ინგლისურში. პრინციპი, მოიცავს სამართალწარმოებას, სადაც სასამართლოს წინაშე წარდგენილი მტკიცება საკმარისად ითვლება მოთხოვნის საფუძვლიანობი ...

                                               

ალტერნატიული სამხედრო სამსახური

ალტერნატიული სამხედრო სამსახური არსებობს ისეთ ქვეყნებში, სადაც სახელმწიფოს მიერ არის აღიარებული ადამიანის უფლება, უარი ითქვას სამხედრო სამსახურზე მრწამსის გამო. სამხედრო სამსახურზე უარის თქმა მრწამსის გამო შეიძლება მოხდეს როგორც რელიგიური, ისე არ ...

                                               

აგრარული კანონმდებლობა

აგრარული კანონმდებლობა - საადგილმამულო ურთიერთობათა, სახელდობრ, მიწის საკუთრების, მიწით სარგებლობის თუ საერთოდ მიწათმოწყობის საკითხების მომწესრიგებელი კანონები. აგრარულ კანონმდებლობას მიეკუთვნება სხვადასხვა ისტორიულ ხანაში გამოცემული მიწის კანონე ...

                                               

მონრეალის პროტოკოლი

მონრეალის პროტოკოლი ოზონის შრის დამშლელი ნივთიერებების შესახებ - 1985 წლის ვენის კონვენციის საერთაშორისო პროტოკოლი, რომელიც შეიმუშავეს ოზონის ფენის დაცვის მიზნით. პროტოკოლი ხელმოსაწერად გაამზადეს 1987 წლის 16 სექტემბერს და ძალაში შევიდა 1989 წლის ...

                                               

მართლზომიერი გამოყენება

მართლზომიერი გამოყენება არის დოქტრინა აშშ-ის, საქართველოსა და სხვა ქვეყნების საავტორო უფლების კანონში, რომელიც საავტორო უფლებების მქონე მასალის შეზღუდულად გამოყენების ნებას იძლევა უფლებების მქონდე პიროვნებისაგან ნებართვის აღების გარეშე. ინგლისური ...

                                               

საერთაშორისო საზღვაო სამართლის ტრიბუნალი

საერთაშორისო საზღვაო სამართლის ტრიბუნალი - საერთაშორისო სასამართლო ორგანო, რომელიც დაარსებულია საზღვაო სამართლის შესახებ 1982 წლის კონვენციის საფუძველზე. მის იურისდიქციაში შედის კონვენციის ხელმომწერ სახელმწიფოებს შორის წარმოშობილი საზღვაო დავების ...

                                               

საერთაშორისო წყლები

საერთაშორისო წყლები - საზღვაო სივრცე, რომელიც მდებარეობს ტერიტორიული ზღვის საზღვრის გარეთ, რომელზეც არ ვრცელდება რომელიმე ნებისმიერი ქვეყნის ან ქვეყნების სუვერენიტეტი და იმყოფება ყველა ხალხის საერთო და თანაბარუფლებიან სარგებლობაში. საერთაშორისო წ ...

                                               

სამხედრო ბლოკადა

სამხედრო ბლოკადა - საომარი მოქმედების განსაკუთრებული ფორმა, რომლის მიზანია მოწინააღმდეგის ობიექტის იზოლირება და კომუნიკაციის ყველა საშუალებისაგან მოწყვეტა. სამხედრო ბლოკადის ობიექტი შეიძლება იყოს ცალკეული სახელმწიფო, მისი შეიარაღებული ძალები, ჯარ ...

                                               

რუსეთის იმპერიის კანონთა კრებული

რუსეთის იმპერიის კანონთა კრებული - თემატურად განლაგებული მოქმედი საკანონმდებლო აქტების კრებული რუსეთის იმპერიაში. პირველი - 1832 და შემდგომი - 1842, 1857 წლის გამოცემები 15 ტომისაგან შედგებოდა. გამოცემათა შუალედებში ყოველწლიურ და რამოდენიმე წლის ...

                                               

Corpus Iuris Civilis

Corpus Iuris Civilis - სამოქალაქო კანონმდებლობის კრებული, რომელიც შედგენილია ბიზანტიის იმპერატორ იუსტინიანე I-ის დროს, მისი უშუალო ხელმძღვანელობითა და ინიციატივით. ამ კრებულმა ეს სახელწოდება XII საუკუნეში მიიღო. იუსტინიანეს კოდიფიკაციას წინ უძღოდ ...

                                               

ედიქტი

ედიქტი - ძველ რომში მაგისტრატის განცხადება თანამდებობის დაკავების დროს. შეიცავდა მაგისტრატისსაქმიანობის პროგრამას. თავდაპირველად ედიქტს ზეპირად წარმოთქვამდნენ, შემდეგ ხანებში კი წერილობით აყალიბებდნენ და მოედანზე აკრავდნენ. განსაკუთრებული მნიშვნე ...

                                               

თორმეტი ტაბულა

თორმეტი ტაბულის კანონები წარმოადგენს რომაული სამართალის საფუძველს. ტიტუს ლივიუსის ცნობებზე დაყრდნობით, თორმეტ ტაბულამდე კანონებს ინახავდნენ პონტიფიკუსები, მათი გაცნობა მხოლოდ პატრიციუსებს შეეძლოთ და იგი არ იყო უბრალო ხალხისთვის ცნობილი. ძვ. წ. V ...

                                               

კარაკალას ედიქტი

კარაკალას ედიქტი, ანტონინეს კონსტიტუცია - რომის იმპერატორ კარაკალას მიერ 212 წელს გამოცემული კანონი, რომლის მიხედვითაც რომის მოქალაქეობა მიენიჭა, რომის იმპერიაში მცხოვრებ ყველა ადამიანს. ედიქტის გამოცემის ძირითადი მიზეზი ფისკალური იყო, იმპერატორს ...

                                               

კლიენტელა

კლიენტელა - საზოგადოებრივი ურთიერთობის ფორმა ძველ რომში; ეფუძვნებოდა ორმხრივ სამართლებრივ, სოციალურ და ეკონომიკურ ვალდებულებებს პატრონებსა და კლიენტებს შორის. პატრონი მფარველობას უწევდა უუფლებო ცალკეულ პირებს, რომლებიც სამაგიეროდ ვალდებულნი იყვნე ...

                                               

კომიცია

კომიცია ძველ რომში სახალხო კრებები სადაც წყდებოდა სხვადასხვა სახის საკითხები. comitium - შეკრების ადგილი, comitia - შეკრება, ან შეკრებილი ხალხი. უფრო მკაცრი განმარტებით კომიცია არის მაგისტრატუსების მიერ მოწვეული შეკრება რაიმე საკითხის კენჭის საყრ ...

                                               

რომის მოქალაქეობა

რომის მოქალაქეობა - უმაღლესი სოციალური და პოლიტიკური სტატუსი ძველ რომში. რომის მოქალაქის სტატუსი და ცნება დროთა განმავლობაში არაერთხელ შეიცვალა. თავდაპირველად რესპუბლიკის პერიოდში რომის მოქალაქეობა ჰქონდათ რომის მკვიდრ მოსახლეობას და ადრეული რესპ ...

                                               

რომის სამართალი

რომის სამართალს - მეცნიერება, რომელიც შეისწავლის უწინ, ანტიკურ ხანაში ქალაქ რომსა და მოგვიანებით მთელ რომის იმპერიაში მოქმედ სამართალს. კორპუს იურის ცივილის დაგროვილი რომის სამართლის წყაროები შუა საუკუნეებში ისევ აღმოაჩინეს ბოლონიაში და XIX საუკუ ...

                                               

რომის სენატი

რომის სენატი - რომის რესპუბლიკის და იმპერიის პერიოდში მართვის მნიშვნელოვანი ორგანო. სიტყვა senex ლათინურად ნიშნავს უხუცესს. თავდაპირველად სენატი სწორედ უხუცესთა საბჭო იყო, ხოლო მოგვიანებით მან ბევრად ფართო მნიშვნელობა შეიძინა.

                                               

ცენტურია

ცენტურია - ძველ რომში მოსახლეობის ქონებრივი და ასაკობრივი ნიშნით დაყოფის ერთეული. ასევე დანაყოფი რომაულ არმიაში. რომის მეფემ სერვიუს ტულიუსმა ძვ. წ. VI საუკუნე რომის მოსახლეობა ქონებრივი მდგომარეობის მიხედვით ცენზებად დაყო. ცენზის მიზანი იყო მდიდ ...

                                               

ავტორიტეტისადმი მიკერძოება

ავტორიტეტისადმი მიკერძოება - მიდრეკილება უფრო მეტი წონა მიანიჭო ავტორიტეტის აზრს და უფრო მეტად იყო მისი აზრის გავლენის ქვეშ. ეს ცნება მიეკუთვნება ე.წ. სოციალურ კოგნიტურ მიკერძოებებს, ან კოლექტიურ კოგნიტურ მიკერძოებებს. მილგრემის 1961 წლის კლასიკუ ...

                                               

მეოთხე ხელისუფლება

მეოთხე ხელისუფლება - სიმბოლურად ასე უწოდებენ მასმედიას. ხელისუფლების დანაწილების პრინციპის მიხედვით, ნებისმიერი დემოკრატიული სახელმწიფოს ხელისუფლება იყოფა სამ შტოდ: საკანონმდებლო, აღმასრულებელი და სასამართლო ხელისუფლება. სამივე შტო არეგულირებს სა ...

                                               

12 განრისხებული მამაკაცი (1957 წლის ფილმი)

"12 განრისხებული მამაკაცი ” - 1957 წლის ამერიკული შავ-თეთრი ფილმი. ფილმში 12 ნაფიცი მსაჯული ცდილობს მიიღოს გადაწყვეტილება საქმის შესახებ, რომელშიც პატარა ბიჭს მკვლელობაში ედება ბრალი. ფილმის მთელი მოქმედება ნაფიც მსაჯულთა ოთახში ვითარდება.

                                               

განაჩენი ნიურნბერგში

ნიურნბერგში მიმდინარეობს ნაცისტების მიერ ჩადენილი დანაშაულების სასამართლო პროცესი. ისმინება იურისტების საქმეები, რომლებიც ნაცისტური რეჟიმის სამსახურში იყვნენ. მთავარი დამცველი ერთ-ერთი მსჯავრდებულის აღიარების შემდეგ აანალიზებს, რომ ნაცისტების დაც ...

                                               

მკითხველი (ფილმი)

"მკითხველი" - ოქროს გლობუსის მფლობელი და ოსკარის ნომინანტი 2008 წლის ამერიკული ფილმი – დრამა, რომელიც დაფუძნებულია ბერნარდ შლინკის ამავე სახელწოდების მქონე 1995 წლის გერმანულ რომანზე. ადაპტირებული ფილმის სცენარი დაიწერა დევიდ ჰეირის მიერ, ხოლო რე ...

                                               

პირველყოფილი შიში (ფილმი)

პირველყოფილი შიში - 1996 წლის ამერიკული ნეო-ნუარის ჟანრის კრიმინალური ფილმი. ფილმი გადმოსცემს ადვოკატის ისტორიას, რომელიც იცავს სტიქაროსან ბიჭუნას, რომელსაც ბრალი არქიეპისკოპოსის მკვლელობაში ედება. ედვარდ ნორტონმა მიიღო ოქროს გლობუსი საუკეთესო მს ...

                                               

ჩრდილოეთის ქვეყანა (ფილმი)

ჩრდილოეთის ქვეყანა - 2005 წლის ამერიკული დრამატული ფილმი. დაფუძნებულია 2002 წელს გამოსულ წიგნზე, რომელიც ასახავს სექსუალური შევიწროების შესახებ სასამართლო დავას. შარლიზ თერონმა და ფრანსის მაკდორმანდმა მიიღეს ოსკარისა და BAFTA-ს ნომინაციები.

                                               

დიკასტერია

დიკასტერია - ჰეილეისტთა სასამართლო დანაყოფი ძველ ათენში, რომელსაც მიიჩნევენ ნაფიც მსაჯულთა სასამართლოს წინაპრად. დიკასტერია ერქვა მთავარ სასამართლო ადგილს, რომელიც მდებარეობდა ქალაქის მოედანზე. სახალხო მოსამართლეებს დიკასტებსა და ჰელეასტებს უწოდე ...

                                               

ჰეილეია

ჰეილეია შედგებოდა 5000 ათასი ძირითადი და 1000 სათადარიგო მოსამართლისგან, რომლებსაც ირჩევდა ხალხი. ისინი 30 წელს მიღწეულები უნდა ყოფილიყვნენ. მათ ერთი წლის ვადით, კენჭისყრით ირჩევდნენ. სასამართლოში ფუნქციონირებდა 10 კოლეგია - 500 ძირითადი და 1000 ...

                                               

ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი

ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი - ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული სამართლებრივი აქტი. განასხვავებენ ორი სახის ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტს - ინდივიდუალურ ადმინისტრაციულ-სამართლებრივ აქტსა და ნორმატიულ ადმინ ...

                                               

ადმინისტრაციული ორგანო

ადმინისტრაციული ორგანო - ყველა სახელმწიფო ან ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანო ან დაწესებულება, საჯარო სამართლის იურიდიული პირი, აგრეთვე ნებისმიერი სხვა პირი, რომელიც საქართველოს კანონმდებლობის საფუძველზე ასრულებს საჯარო სამართლებრივ უფლებამოსი ...

                                               

ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი

ინდივიდუალური ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი - ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ ადმინისტრაციული კანონმდებლობის საფუძველზე გამოცემული ინდივიდუალური სამართლებრივი აქტი, რომელიც აწესებს, ცვლის, წყვეტს ან ადასტურებს პირის ან პირთა შეზღუდული წრის უფლებ ...

                                               

ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი

ნორმატიული ადმინისტრაციულ-სამართლებრივი აქტი - უფლებამოსილი ადმინისტრაციული ორგანოს მიერ საკანონმდებლო აქტის საფუძველზე გამოცემული სამართლებრივი აქტი, რომელიც შეიცავს მისი მუდმივი ან დროებითი და მრავალჯერადი გამოყენების ქცევის ზოგად წესს.

                                               

რეალაქტი

რეალაქტი - ადმინისტრაციული ორგანოს საქმიანობის ისეთი საჯაროსამართლებრივი ღონისძიება, რომელიც მიმართულია არა სამართლებრივი ურთიერთობის წარმოშობის, შეცვლის ან შეწყვეტისაკენ, არამედ ფაქტობრივი შედეგების დადგომისაკენ. რეალაქტსა და ადმინისტრაციული ორგ ...