ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 152




                                               

ჩანჩქერი

ჩანჩქერი - ეწოდება ადგილს, სადაც წყალი სწრაფად ეშვება მდინარეში. მსოფლიოში ყველაზე დიდი ჩანჩქერია ანხელი, რომელიც მდებარეობს სამხრეთ ამერიკაში. შემდეგ მოდის 948 მეტრის ტუგელა და 914 მეტრის სამი დის ჩანჩქერი. ყველაზე წყალუხვია ჩანჩქერი ბოიომის ჩან ...

                                               

წყალდიდობა

მდინარეთა წყალდიდობა ოთხი ტიპისაა, რომლებიც ერთმანეთისაგან განმეორების სიხშირით, მასშტაბით და მიყენებული ზიანის ოდენობით განსხვავდებიან. ესენია: უმნიშვნელო წყალდიდობა დამახასიათებელია ვაკის მდინარეებისათვის, აღინიშნება 5-10 წელიწადში ერთხელ. წყალ ...

                                               

წყლის წრებრუნვა

წყლის წრებრუნვა - დედამიწის ბიოსფეროში წყლის ციკლური მიმოქცევის პროცესი. დედამიწაზე წყლის ბრუნვა სამ ძირითად ნაწილად იყოფა: ოკეანურად, შიდა კონტინენტურად და კონტინენტურ-ოკეანურად. ყოველდღიურად დედამიწაზე 577 ათასი კუბური კმ. წყალი "გადაადგილდება" ...

                                               

სურსათი

სურსათი - ლაშქრის შესანახავი ხარჯი. ფეოდალური ვალდებულება აზერბაიჯანში, სომხეთში, შუა აზიასა და საქართველოში. ამ პერიოდის წყაროებიში სურსათი გვხვდება ორგვარი მნიშვნელობით: რაითების მიერ სასმელ–საჭმლისა და ფურაჟის მიწოდება საერთოდ ჯარის მთავარი ძა ...

                                               

ლობიო

ლობიო - ერთ და მრავალწლოვან მცენარეთა გვარი პარკოსანთა ოჯახისა. მოიცავს 150-ზე მეტ სახეობას, რომლებიც ამერიკის, აზიისა და აფრიკის ტერიტორიაზე იზრდება. კულტურაში დაახლოებით 20 სახეობაა, რომელთაგანაც სასურსათო მნიშვნელობა 7-ს აქვს. უფრო გავრცელებულ ...

                                               

პური

პური - ადამიანის უმნიშვნელოვანესი საკვები პროდუქტი, რომელსაც იღებენ ცომის გამოცხობით. ცომს ამზადებენ ხორბლისა და ჭვავის, იშვიათად სიმინდისა და ქერის, ფქვილისაგან, რომელსაც ზელავენ მარილწყალში, ზოგჯერ უმატებენ შაქარს, ცხიმს, რძესა და სხვა. პური ყუ ...

                                               

ტოფუ

ტოფუ, აგრეთვე სოიას ხაჭო, ანდა უფრო იშვიათად ლობიოს ყველი, ; რევიდირებული ვარიანტია: dubu: tubu) არის ჩინური და აქედან გამომდინარე მთელს სამხრეთსა და აღმოსავლეთ აზიაში გავრცელებული სურსათის სახეობა. ეს საკვები პროდუქტი დასავლეთშიც სულ უფრო და უფრ ...

                                               

ყავა

ყავა - სასმელი, მზადდება ყავის ხის მოხალული მარცვლებისგან. კოფეინის შემცვლელობის გამო მასტიმულირებელ მოქმედებას ახდენს. სიტყვა ყავა მომდინარეობს კაფა –დან - ეთიოპიის სამხრეთ–დასავლეთი ოლქის სახელწოდებიდან, სადაც ლეგენდის თანახმად პირველად აღმოაჩი ...

                                               

ბრექჩია

ბრექჩია - დაკუთხული ნატეხებით აგებული შეცემენტებული ქანი. ნატეხების სისხოა – 2 მმ და მეტი. შედგენილობის მიხედვით შეიძლება იყოს ერთგვაროვანი, ბრექჩია და არაერთგვაროვანი ბრექჩია. განარჩევენ ვულკანურ, დანალექ და ტექტონიკურ ბრექჩიებს. ვულკანური ბრექჩ ...

                                               

გრუნტი

გრუნტი - ნებისმიერი ქანი, რომელიც ძირითადად განლაგებულია გამოფიტვის ზონაში და წარმოადგენს ადამიანის საინჟინრო-სამშენებლო საქმიანობის ობიექტს. გრუნტი შეიძლება იყოს ნაგებობის საფუძველი, გარემო, რომელშიც ნაგებობაა მოთავსებული და მასალა. საინჟინრო ლი ...

                                               

დარვინის თაღი

დარვინის თაღი - ბუნებრივი კლდოვანი თაღი, რომელიც მდებაროებს გალაპაგოსის დარვინის კუნძულზე, წყნარ ოკეანეში. ცნობილია მეტსახელით "თეატრი". თაღის ბუნებრივი წარმოქმნა გამოიწვია ეროზიამ.

                                               

ფაციესი

ფაციესი - განსხვავებული მნიშვნელობისაა. გეოლოგიაში ფაციესი ეწოდება დანალექი ქანის იმ თვისებათა ერთობლიობას, რომელიც გვიჩვენებს მათი წარმოქმნის პირობებს. ეს პირობებია: დალექვის გარემოს ტემპერატურა, ქიმიური თვისებები, ორგანული სამყარო, დალექვის სიღ ...

                                               

ქანი (გეოლოგია)

ქანი - დედამიწის ქერქის ამგებ მინერალთა აგრეგატი, რომელიც ქმნის დამოუკიდებელ გეოლოგიურ სხეულს. ქანი სხვადასხვა შედგენილობის მინერალების მექანიკური ერთობლიობაა. თითოეულ ქანს ახასიათებს მინერალური შედგენილობის მეტნაკლები მუდმივობა. ქანები ერთმანეთი ...

                                               

აკუსტიკური არხი

აკუსტიკური არხი - მოწყობილობათა და ფიზიკურ გარემოებათა ერთობლიობა, რომელიც ბგერით და ულტრაბგერით მოვლენების მეოხებით გადასცემს სიგნალებს, აკუსტიკურ არხში მართვის ან კონტროლისათვის იყენებენ პასიურ სიგნალებს ან აქტიურ, სპეციალურად შექმნილ ბგერით სი ...

                                               

ბგერა

ბგერა - დრეკადი გარემოს ნაწილაკების რხევითი მოძრაობა, რომელიც ტალღებად ვრცელდება აირისებრ, თხევად და მყარ გარემოში. ბგერის ფიზიკური ცნება არ შემოიფარგლება ადამიანის სმენადობის შესაბამისი სიხშირის ბგერით. ადამიანი შეიგრძნობს 16-დან 20000 ჰც-მდე სი ...

                                               

ინფრაბგერა

ინფრაბგერა ეწოდება 16 ჰერცზე დაბალი სიხშირის ბგერას, რაც ადამიანის სმენადობის მინიმალურ სიხშირულ ზღვარს შეესაბამება. სიხშირის შემცირებასთან ერთად ადამიანის სმენადობა სულ უფრო ნაკლებად მგრძნობიარე ხდება, და შესაბამისად იმისთვის რომ ადამიანმა აღიქვ ...

                                               

ულტრაბგერა

თუ კი ადამიანის სხეულისკენ ულტრაბგერებს მივმართავთ, შესაძლებელი ხდება იმის დანახვა, რაც შიგნითაა. ულტრაბგერებს სხეულის ორგანოები აირეკლავს, დეტექტორი არეკლილ ულტრაბგერებს აგროვებს, კომპიუტერი კი მიღებული ბგერების საფუძველზე გამოსახულებას აგებს. ო ...

                                               

გენური ინჟინერია

გენური ინჟინერია - რეკომბინანტური რნმ-ისა და დნმ-ის მიღების, ორგანიზმებიდან გენების გამოყოფის, გენებთან მანიპულაციების განხორციელებისა და მათი ორგანიზმში შეყვანის ხერხების, მეთოდებისა და ტექნოლოგიებისა ერთობლიობა. გენური ინჟინერია არ წარმოადგენს ...

                                               

რესტრიქციის ენდონუკლეაზები

რესტრიქციის ენდონუკლეაზები, რესტრიქტაცები - ფერმენტების ჯგუფი, რომელიც განეკუთვნება ჰიდროლაზების კლასს და აკატალიზირებს ნუკლეინის მჟავების ჰიდროლიზის რეაქციას. ეგზონუკლეაზებისგან განსხვავებით, რესტრიქტაზები ნუკლეინის მჟავებს ხლეჩენ არა მოლეკულის ...

                                               

კომპიუტერული ინჟინერია

კომპიუტერული ინჟინერია - დისციპლინა, რომელიც გარკვეულწილად უკავშირდება კომპიუტერულ მეცნიერებასა და ელექტრო ინჟინერიას. კომპიუტერული ინჟინერები უმეტესად სწავლობენ ელექტრო და პროგრამულ ინჟინერიას. მათი მთავარი საქმიანობაა მიკროპროცესორების, მიკროკო ...

                                               

სამოქალაქო მშენებლობა

სამოქალაქო მშენებლობა - პროფესიული საინჟინრო დისციპლინა, რომელიც ეხება ფიზიკურად და ბუნებრივად შექმნილი გარემოს პროექტირებას, მშენებლობასა და მოვლა-შენახვას, მათ შორის: რეზიდენციების, ინსტიტუციონალური შენობების, გზების, ხიდების, არხების, კაშხლები ...

                                               

გაიოტი

გაიოტი, გაიოტები - იზოლირებული, ბრტყელთხემიანი ვულკანური წყალქვეშა მთები, რომელთა თხემების მოსწორებას წარსულის აბრაზიას ან სუბაერულ დენუდაციას მიაწერენ. გაიოტები ძირითადად წყნარ ოკეანეში გვხვდება 200-დან 2000-მ სიღრმემდე. სახელწოდება "გაიოტი" მომ ...

                                               

ელ-ნინიო

ელ-ნინიო - ანომალიური და გლობალური კლიმატური მოვლენა; თბილი სეზონური ზედაპირული დინება წყნარი ოკეანის აღმოსავლეთ ნაწილში. ჩნდება სამ ან შვიდ წელიწადში ერთხელ ცივი დინების გაქრობის შემდეგ და გაბატონებულია არა ნაკლებ ერთი წელი. ჩვეულებრივ, ისახება ...

                                               

ზღვის ფიზიკა

ზღვის ფიზიკა - გეოფიზიკის ნაწილი, რომელიც შეისწავლის ზღვებსა და ოკეანეებში მიმდინარე ფიზიკურ პროცესებს. ზღვის ფიზიკის ძირითადი დარგებია: ზღვის თერმოდინამიკა, ზღვის ჰიდროდინამიკა, ზღვის აკუსტიკა, ზღვის ოპტიკა, ბირთვული ჰიდროფიზიკა და ოკეანეში ელექ ...

                                               

ლა-ნინია

ლა-ნინია - კლიმატური ფენომენი; წყნარი ოკეანის ტროპიკული ნაწილის უჩვეულოდ ცივი ტემპერატურები. ვლინდება წყნარი ოკეანის ცენტრალურ და აღმოსავლეთ ტროპიკულ ნაწილში, სამხრეთ ამერიკის დასავლეთ სანაპიროს გასწვრივ. ლა-ნინია აზრობრივად, ელ-ნინიოს საწინააღმდ ...

                                               

წყალქვეშა მთა

წყალქვეშა მთა - ზღვის ფსკერიდან აზიდული იზოლირებული მთა, რომელიც ვერ აღწევს ზღვის დონეს და შესაბამისად არ წარმოქმნის კუნძულს. როგორც წესი ვულკანური წარმოშობისაა. აქვს მკვეთრად გამოყოფილი მწვერვალი და ციცაბო ფერდობები. კონუსური ან გუმბათისებრი მოყ ...

                                               

12"-იანი სინგლი

12"-იანი სინგლი - გრამაფონის ჩანაწერის ტიპი, რომელსაც შედარებით სხვებთან უფრო დიდი ხვრელი აქვს. ეს საშუალებას აძლევს მას იქონიოს უფრო ფართო დინამიური დიაპაზონი, ხმის უკეთესი ხარისხი. როგორც სახელწოდებიდანაც ჩანს მისი დიამეტრი 12 დიუმია, რაც მეტრუ ...

                                               

Blu-ray

Blu-ray ან Blu-ray Disc - ციფრული მონაცემების შენახვის ოპტიკური დისკის ფორმატი. ძირითადად, მასზე ვრცელდება უკანასკნელ წლებში გამოსული კინოფილმები, თუმცა ასევე ხდება უფრო ძველი ფილმების რესტავრაცია და ამ ფორმატში გამოცემა. Blu-ray ტექნოლოგია იძლევ ...

                                               

DVD

DVD - ოპტიკური დისკი, განკუთვნილი მედიის ფორმატის მონაცემთა შესანახად, რომელიც მოიცავს ვიდეოფილმებსაც, მაღალი ვიდეო და ხმის ხარისხით. გარეგნულად DVD ესმგავსება კომპაქტ დისკებს, ვინაიდან მათი ფიზიკური განზომილებები ერთნაირია, თუმცა ისინი სხვადასხვ ...

                                               

დელტაპროექტი

დელტაპროექტი - მასშტაბური წყალდიდობის საწინააღმდეგო სისტემა განხორციელებული ნიდერლანდებში 1953 წელს ჩრდილოეთის ზღვის დატბორვით გამოწვეული ტრაგედიის განმეორების თავიდან ასაცილებლად. 1953 წელს ჩრდილოეთის ზღვამ ნიდერლანდებში ჯებირები და წყლის სამაგრ ...

                                               

კოსმოსური ხომალდი

კოსმოსური ხომალდი - მოწყობილობა, რომელიც განკუთვნილია დედამიწის დასატოვებლად და კოსმოსში სამოგზაუროდ. კოსმოსური ხომალდი შეიძლება იყოს პილოტირებული ან უპილოტო. პირველი კოსმოსური ხომალდი იყო "ვოსტოკ-1".

                                               

ნანომედიცინა

ნანომედიცინა ნანოტექნოლოგიის სამედიცინო გამოყენებაა. მისი მთავარი იდეა ის არის, რომ შესაძლებელია კონსტრუირებული და დამზადებული იყოს უმცირესი ზომის ნანორობოტები და მათთან დაკავშირებული მექანიზმები, რომლებიც შეიძლება შეყვანილი იქნენ ადამიანის ორგან ...

                                               

ნანოტექნოლოგია

ნანოტექნოლოგია - ფუნდამენტური და გამოყენებითი მეცნიერებისა და ტექნიკის დისციპლინათშორისი სფერო, რომელიც საგნების ატომურ და მოლეკულურ დონეზე მანიპულირების მეთოდებსა და ხერხებს შეისწავლის. ზოგადად ნანოტექნოლოგია იკვლევს სტრუქტურებს, რომელთა ზომა 10 ...

                                               

ტელეკომუნიკაცია

ტელეკომუნიკაცია, იგივე ელექტრული კავშირგაბმულობა ან ელექტრული კავშირი - ინფორმაციის გადაცემა გარკვეულ მანძილზე ელექტრომაგნიტური სიგნალების გამოყენებით. ინფორმაციის გადასაცემად ძირითადად გამოიყენება ელექტრული ან ოპტიკური კაბელები და რადიოკავშირი. ...

                                               

CDMA

CDMA - კოდური დაყოფის პრინციპზე დამყარებული მრავალჯერადი დაშვების სისტემა. იგი შეიქმნა 30-იან წლებში. კონკრეტულად 1935 წელს ჩატარდა სამუშაოები სსრკ-ში დმიტრი აგეევის მიერ. CDMA პრინციპი ერთ-ერთია რამდენიმე მრავალჯერადი დაშვების სისტემიდან, გამოიყ ...

                                               

EV-DO

Evolution-Data Optimized ან Evolution-Data Only - სატელეკომუნიკაციო სტანდარტი მონაცემთა უკაბელო გადაცემაში რადიოსიგნალების გამოყენებით; ტიპურია ფართოხაზოვანი ინტერნეტ–წვდომისთვის. იყენებს მულტიპლექსირებულ ტექნოლოგიას, მათ შორის CDMA–ს, ისევე როგო ...

                                               

GSM

GSM - მრავალჯერადი შეღწევის TDMA და FDMA ტექნოლოგიებზე დაფუძნებული მობილური ფიჭური კავშირის სისტემა.

                                               

IPTV

IPTV - ტელევიზია, რომელიც ტრადიციული საეთერო ან საკაბელო მაუწყებლობის ნაცვლად მომხმარებელს მიეწოდება კომპიუტერული ქსელებისთვის შექმნილი ტექნოლოგიით. ეს არის სისტემა, რომლის მეშვეობითაც ციფრული ტელევიზიის სიგნალი მიეწოდება მომხმარებელს IP ქსელით. ...

                                               

მაგთისატი

მაგთისატი - ფასიანი თანამგზავრული ტელემაუწყებლობის პირველი ოპერატორი საქართველოსა და სამხრეთ კავკასიაში. პროექტს კომპანია მაგთიკომი ახორციელებს. მაგთისატი მაუწყებლობს თანამგზავრიდან Astra 1G. მაუწყებლობა ვრცელდება საქართველოს მთელ ტერიტორიაზე. მი ...

                                               

მობილური ტელეფონი

მობილური ტელეფონი - ტელეფონი, რომელსაც ფართო გეოგრაფიულ არეალში მოძრაობის მიუხედავად, რადიოსიგნალის საშუალებით შეუძლია სატელეფონო ზარების მიღება და განხორციელება. მოწყობილობა ამას ფიჭური კავშირის საშუალებით აკეთებს, რასაც მობილური ტელეფონის ოპერა ...

                                               

მოკლეტექსტური შეტყობინების სერვისი

მოკლეტექსტური შეტყობინების სერვისი ანუ SMS, ფიჭური ტელეფონით მოკლეტექსტური შეტყობინებების გაგზავნა-მიღების საშუალებას იძლევა. ფართო გაგებით SMS აღნიშნავს თავად მოკლე ტექსტურ შეტყობინებასაც. დღეისთვის ამ სერვისით სარგებლობა პერსონალური კომპიუტერით ...

                                               

მორზეს ანბანი

მორზეს ანბანი - სიმბოლოთა კოდირების ერთ-ერთი საშუალება. მისი საშუალებით ანბანის თითოეული ასოს, ციფრების და სასვენი ნიშნების ნაცვლად გამოიყენება გრძელი და მოკლე სტანდარტული ელემენტები. ეს ელემენტები შეიძლება იყოს ხმოვანი სიგნალები ან ნიშნები და ცნ ...

                                               

ტელეგრაფი

ტელეგრაფი - მავთულებით სიგნალის გადაცემის საშუალება, კავშირგაბმულობის ერთ-ერთი უძველესი დარგი. ტელეგრაფია, როგორც სამეცნიერო-ტექნოლოგიური დისციპლინა, სწავლობს სატელეგრაფო კავშირის აგების პრინციპებსა და სატელეგრაფო სიგნალების გადაცემის ხერხებს, ქმ ...

                                               

ტელეფონი

ტელეფონი - ტელეკომუნიკაციის მოწყობილობა რომელიც გამოიყენება ბგერის მიღება-გადაცემისთვის, როგორც წესი ორი ადამიანის სასაუბროდ, იშვიათად სამი ან მეტის. მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული საურთიერთობო მოწყობილობაა. უმეტესობა ტელეფონებისა მუშაობ ...

                                               

ფიჭური კავშირი

ფიჭური ტელეკომუნიკაციის დაარსების თარიღად მიიჩნევენ 1971 წელს, როდესაც აშშ-ის კავშირგაბმულობის ფედერალურ კომისიას კომპანია Bell System-მა წარუდგინა რადიოსატელეფონო კავშირის ქსელის არქიტექტურა, რომელსაც შემდგომში ფიჭური ეწოდა. თუმცა ამ იდეიდან რეა ...

                                               

ნინო აბაკელია

ნინო აბაკელია - ქართველი ეთნოლოგი. დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის დასავლეთ ევროპის ენებისა და ლიტერატურის ფაკულტეტი ინგლისური ენა და ლიტერატურა, 1973 წელს. 1974 წლიდან მუშაობს ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტ ...

                                               

ცირა ბარამიძე

ცირა ბარამიძე - ქართველი ენათმეცნიერი, თსუ-ის სრული პროფესორი, თსუ ჰუმანიტარულ მეცნიერებათა ფაკულტეტის კავკასიოლოგიის ინსტიტუტის ხელმძღვანელი.

                                               

ნელი ბრეგაძე

ნელი ბრეგაძე - ქართველი ეთნოლოგი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი. 1955 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1955-1958 წლებში იყო საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის ივანე ჯავახიშვილის სახელობის ისტორიის ინსტიტუტის ასპირანტი, 1958–1965 წ ...

                                               

ლალი ეზუგბაია

ლალი ეზუგბაია - ქართველი ენათმეცნიერი, ფილოლოგი, ენათმეცნერების ინსტიტუტის ყოფილი დირექტორი. 1988 წელს დაამთავრა ივანე ჯავახიშვილის სახელობის თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის ფილოლოგიის ფაკულტეტი. 1988-1995 წლებში იყო გალის პირველი საშუალო სკოლი ...

                                               

მანანა თანდაშვილი

მანანა თანდაშვილი - გერმანიაში მცხოვრები ქართველი ენათმეცნიერი და საზოგადო მოღვაწე, კავკასიოლოგი, ფილოლოგიის მეცნიერებათა დოქტორი, ქართველი ჰუმბოლტიანელი, ფრანკფურტის გოეთეს უნივერსიტეტის პროფესორი, საერთაშორისო სამეცნიერო ფონდების ექსპერტი კავკა ...