ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 149




                                               

თორმეტი ანათემა

თორმეტი ანათემა – ანათემათა ერთობლიობა, რომელიც მიღებულ იქნა ეფესოს მსოფლიო კრებაზე 431 წელს. ანათემის საფუძველზე წმინდა კირილე ალექსანდრიელმა დაგმო კონსტანტინოპოლის პატრიარქ ნესტორის სწავლება. იგი ჩამოყალიბდა 12 საკითხად, რითიც განიმარტა და ანათ ...

                                               

ალფჰაიმი

ალფჰაიმი, ელფჰაიმი - ელფთა სამყოფელი, კეთილ ქალღმერთთა სავანე ჩრდილოურ მითოლოგიაში, სამყაროს მესამე სფერო. ალფჰაიმი ჩანს არა მხოლოდ სკანდინავიურ, არამედ ანგლო-შოტლანდიურ ბალადებში ელფჰეიმის სახელით და ზღაპრულ ქვეყანას აღნიშნავს.

                                               

გობლინები

გობლინები - ზებუნებრივი ძალების მქონე ადამიანის მაგვარი არსებანი, რომლებიც მღვიმეებსა და გამოქვაბულებში ცხოვრობენ და მზის სინათლეს ერიდებიან. დასავლეთ ევროპულ მითოლოგიაში გობლინებს სხვადასხვაგვარი დახასიათებით ვხვდებით, ზოგჯერ მათ ურთიერთგამომრიც ...

                                               

ელფები

ელფები - ზღაპრული ხალხი გერმანულ, სკანდინავიურ და კელტურ ფოლკლორში. ლიტერატურაში ხანდახან გვხვდება ალბები - álfr - სკანდინავ), სიდები. სხვადასხვა ქვეყნის მითოლოგიაში ელფები ერთმანეთისგან განსხვავდებიან, მაგრამ მათი საერთო დახასიათების მიხედვით, ი ...

                                               

ორკები

ორკები - ფენტეზის ჟანრის გამოგონილი რასა. ორკებს გააჩნიათ ბევრი საერთო გობლინებთან და ითვლებიან ფენტეზის ჟანრის ერთ-ერთ სტანდარტულ რასად.

                                               

ტროლები

ტროლები - სკანდინავიური მითოლოგიის თანახმად ადამიანისადმი მტრულად განწყობილი არსებანი, მთის სულები, რომლებიც ქვებთან ასოცირდებიან. ტროლები ხშირად გვხვდებიან ფენტეზის ჟანრის ლიტერატურაში.

                                               

ეთიკა

ეთიკა - ფილოსოფიური მეცნიერება ზნეობის, მორალის შესახებ. ტერმინი "ეთიკა" პირველად იხმარა არისტოტელემ, რომელმაც ზნეობის საკითხებს მიუძღვნა სპეციალური შრომა - "ნიკომაქეს ეთიკა". უფრო ადრე ეთიკის საკითხები გაარჩია პლატონმა. მანვე შემოგვინახა არსებით ...

                                               

ეთიკის კოდექსი

ეთიკის კოდექსი გამოიყენება სხვადასხვა პროფესიულ საქმიანობაში შიდა რეგულაციისთვის, როგორც კანონის ალტერნატიული მექანიზმი - სახელმძღვანელო. ეთიკის კოდექსს არ გააჩნია კანონის ძალა და ემყარება ადამიანთა ჯგუფის მიერ დადგენილ წესებს, რომლებიც თავის მხრ ...

                                               

ცინიზმი

ცინიზმი - რწმენა ადამიანის ბუნების მანკიერების შესახებ, განსაკუთრებით მაშინ, როდესაც ეს გამოიხატება მოცემულ საზოგადოებაში დამკვიდრებული წესების დემონსტრაციულ უგულველყოფაში. სიტყვა მომდინარეობს ანთისტენეს მიერ დაარსებული ბერძენი ფილოსოფოსების ჯგუფ ...

                                               

ჯენტლმენი

ჯენტლმენი - მამაკაცური სახე, რომელიც ჩამოყალიბდა ვიქტორიანულ ეპოქაში. თავდაპირველად სიტყვა "ჯენტლმენი" აღნიშნავდა კეთილშობილური წარმოშობის მამაკაცს, მაგრამ შემდეგ ამ ტერმინით აღნიშნავდნენ განათლებულ და აღზრდილ მამაკაცს, ღირსეულსა და გაწონასწორებულს.

                                               

საბაზრო ეკონომიკა

საბაზრო ეკონომიკა არის ეკონომიკური სისტემა, რომელშიც ინვესტიციებთან, წარმოებასთან და დისტრიბუციასთან დაკავშირებული გადაწყვეტილებები მოთხოვნა-მიწოდების პრინციპიდან წამოსულ საფასო სიგნალებზე დაყრდნობით მიიღება. საბაზრო ეკონომიკის მთავარი მახასიათებ ...

                                               

მამამძუძეობა

მამამძუძეობა - სხვის ოჯახში შვილის გასაზრდელად გაბარების ჩვეულება. გავრცელებული იყო მსოფლიოს მრავალ ხალხში: ძველ კელტებში, არაბებში, კავკასიაში და სხვაგან. ვარაუდობენ, რომ მამამძუძეობის ინსტიტუტი შემონახული იყო პატრიარქალური გვარიდან ფეოდალური სა ...

                                               

ოლღა ალექსანდრეს ასული

ოლღა ალექსანდროვნა რუსეთის იმპერატორ ალექსანდრე III– ის უმცროსი ქალიშვილი და იმპერატორ ნიკოლოზ II - ის უმცროსი და. იგი გაიზარდა გასტინას სასახლეშიGatchina Palace, სანქტ-პეტერბურგის მიღმა. ოლგა დედასთან, დედოფალ მარიასთან, რომელიც დანიის მეფის კრი ...

                                               

ორსულობა

ორსულობა ეწოდება ჰუმანურ მედიცინაში ფიზიოლოგიურ პროცესს მომავალი დედის სხეულში განაყოფიერებული კვერცხუჯრედის მომწიფებისა და ბავშვად ჩამოყალიბებამდე, რომელიც ბავშვის დაბადებით სრულდება. ორსულობა კვერცხუჯრედის განაყოფიერებიდან ბავშვის დაბადებამდე ს ...

                                               

ოჯახი

ოჯახი - ქორწინების თუ ნათესაობის საფუძველზე შექმნილი მცირე სოციალური ჯგუფი, რომლის წევრები დაკავშირებული არიან ერთმანეთთან ყოფა-ცხოვრების ერთიანობით, ურთიერთმხარდაჭერით და მორალური პასუხისმგებლობით. ოჯახის სოციალურ აუცილებლობას განაპირობებს საზოგ ...

                                               

ჰარამხანა

ჰარამხანა ; ასევე "დარ-უს-სადეტს" ანუ "ბედნიერების სახლს") - აღმოსავლურ ქვეყნებში ჰარამხანა ერქვა სახლს, რომელშიც ოჯახის უფროსი თავის ქალებთან, მონებთან და შვილებთან ერთად ბინადრობდა. ყველაზე ცნობილი ოსმალ სულთანთა ჰარამხანები იყო, თუმცა მათზე ად ...

                                               

ქორწინება

ქორწინება - წყვილის კავშირი ოჯახის შექმნის მიზნით. უმრავლეს ქვეყნებში ქორწინებად მიიჩნევა ქალისა და მამაკაცის კავშირი, თუმცა ზოგერთ ქვეყანაში დასაშვებია ასევე ერთი სქესის მქონე ადამიანების ქორწინება.

                                               

ერთი სქესის მქონე ადამიანების ქორწინება

ერთი სქესის მქონე ადამიანების ქორწინება - ქორწინება ორ ადამიანს შორის, რომლებსაც ერთი და იგივე ბიოლოგიური სქესი ან გენდერული იდენტობა აქვთ. 2001 წელს ნიდერლანდები პირველი ქვეყანა გახდა, სადაც ერთსქესიან წყვილებს დაქორწინების იურიდიული შესაძლებლობ ...

                                               

მაჭანკალი

მაჭანკალი - მექორწინე მხარეთა საქმის მომგვარებელი, შუამავალი, რომელიც გასამრჯელოს მიღების პირობით დასაქორწინებელთა, უმთავრესად ვაჟის ოჯახის, დავალებებს ასრულებდა. ისტორიულად მაჭანკლობა განვითარდა შუაკაცთა ინსტიტუტიდან, რაც არქაული დროიდან იყო ცნო ...

                                               

მონოგამია

მონოგამია - ერთქორწინება, ოჯახისა და ქორწინების ისტორიული ფორმა. წარმოიშვა პირველყოფილი საზოგადოების რღვევის ხანაში წყვილადი ქორწინებიდან და შემდომში ქორწინების გაბატონებული ფორმა გახდა. ბოლოდროინდელი აღმოჩენების საფუძველზე ბიოლოგები სამი ტიპის მ ...

                                               

ნიშნობა

ნიშნობა, დანიშვნა, დაწინდვა, დაბელგვა - ვაჟის მიერ ქალის საცოლედ დაბევება. გავრცელებული იყო მსოფლიოს მრავალ ხალხში და ქორწინების ერთ-ერთ სავალდებულო წინაპირობას წარმოადგენდა. ნიშნობამ დროთა ვითარებაში ქართველებშიც და სხვა ხალხებშიც მნიშვნელოვანი ...

                                               

პოლიგამია

პოლიგამია - "მრავალი" და γάμος - "ქორწინება") - მრავალცოლიანობა/მრავალქმრიანობა, ქორწინება, რომელშიც ერთი სქესის პარტნიორს ჰყავს საპირისპირო სქესის ერთზე მეტი ქორწინების პარტნიორი. აქვს ორი ფორმა - პოლიგინია და პოლიანდრია.

                                               

პოლიგინია

პოლიგინია - ქორწინების ფორმა, ანუ პოლიგამიის ერთ–ერთი გამოვლინება, რომლის დროსაც ერთ მამაკაცს აქვს უფლება დაქორწინდეს ერთსა და იმავე დროს რამდენიმე ქალზე. მსოფლიოს ბევრ რეგიონში პოლიგინია უფრო მეტადაა გავრცელებული, ვიდრე პოლიანდრია და მონოგამია. ...

                                               

ქორწინებისა თავთათვის

ქორწინებისა თავთათვის - ძველი ქართული საქორწინო სამართლის ძეგლი, წარმოადგენს მანუილ ქსანთინოსის სახელმძღვანელოს ქართულენოვან თარგმანს, რომელიც შესრულებულია იოანე პაპუწისშვილი-ქსიფილინოსის მიერ 1785 წელს. "ქორწინებისა თავთათვის" შეიცავს მათე ბლასტ ...

                                               

სტრეიზანდის ეფექტი

სტრეიზანდის ეფექტი - ფენომენი, რომლის დროსაც რაიმე ინფორმაციის წაშლის მცდელობას მივყავართ ამ ინფორმაციის ფართოდ გავრცელებისაკენ, უმეტესწილად ინტერნეტის მეშვეობით. მაგალითად, ფოტოს, ვიდეოსა და სხვა ფაილებთან წვდომის შეზღუდვას მივყავართ აღნიშნული ფ ...

                                               

ქართლოსი

მას შემდეგ რაც თარგამოსის მოდგმა გამრავლდა, გადაწყდა კავკასიის წილხვედრი მიწა განაწილებულიყო რვა ძმას შორის. ყველაზე უფროსი - ჰაოსი დარჩა მამის წიაღში არარატსა და მასისის მთებს შორის გადაჭიმულ ტერიტორიაზე, ხოლო ქართლოსი დანარჩენ ექვს ძმასთან ერთა ...

                                               

მძევალი (ფილმი)

მძევალი - 2005 წლის თრილერი, რომელიც გადაღებულია ფლორენტ ემილიო სირის მიერ, ხოლო მთავარ როლს ასრულებს ბრიუს უილისი ფილმის სიუჟეტი აგებულია რობერტ კრაისის ამავე სახელწოდების რომანზე. 2005 წლის 21 ივნისს ფილმი გამოვიდა DVD ფორმატში.

                                               

შვიდი (ფილმი)

შვიდი - 1995 წლის ამერიკული ფსიქოლოგიური კრიმინალური თრილერის ჟანრის ფილმი, რომლის რეჟისორია დევიდ ფინჩერი და სცენარის ავტორი ენდრიუ კევინ უოკერი. ფილმში თავარ როლებს ასრულებენ: ბრედ პიტი, მორგან ფრიმენი, გვინეტ პელტროუ, კევინ სპეისი, ლი ერმი და ...

                                               

დგიმი

დგიმი - ჰორიზონტალური საქსოვი დაზგის მუშა ნაწილი, ქსლის ძაფების ამწევ-დამწევი. ქართულ-ხალხურ ჰორიზონტალურ ანუ დგიმ-სავარცხლიან საქსოვ-დაზგებში ქსოვისას უმთავრესად ორ დგიმს იყენებდნენ. დგიმებს სოფლად თვითონ მქსოველი ქალები "ამოასხამდნენ" ე.წ. სადგ ...

                                               

დერუენტის ხეობის ფაბრიკები

დერუენტის ხეობის ფაბრიკები - იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი ინგლისის დერბშირის საგრაფოში, მდინარე დერუენტის გასწვრივ. თანამედროვე ფაბრიკების სისტემა აქ 1772-1775 წლებში გაჩნდა რიჩარდ არკრაიტის მიერ გამოგონებული ბამბის სართავი ახალი ტექნოლოგ ...

                                               

ნიუ-ლანარკი

ნიუ-ლანარკი - სოფელი შოტლანდიაში, მდინარე კლაიდზე. მდებარეობს ქალაქ ლანარკიდან 2.2 კმ-ის მოშორებით, სამხრეთ ლანარკშირში. სოფელი 1786 წელს დეივიდ დეილმა დააარსა, როდესაც მან ბამბის ფაბრიკები და მუშათა სახლები გააშენა. დეილის ყურადღება ამ ადგილმა მ ...

                                               

ქართული ხალხური სამოსელი

ქართული კულტურის თავისებურებანი ხალხური სამოსელის მრავალფეროვნებაშიც გამოვლინდა. გამოირჩევა თუშური, ფშაური, ხევსურული, მოხევური, რაჭული სამოსელი. მამაკაცთა შესამოსელიდან ჩოხასთან ერთად აღსანიშნავია ხევსურული სამოსელიდა სამხრეთ-დასავლეთ საქართველო ...

                                               

ახალუხი

ახალუხი, საგულე - ქართული ხალხური კოსტიუმის ერთ-ერთი ძირითადი ელემენტი. სამოსლის ანალოგიური ტიპი გავრცელებულია კავკასიის ხალხებში და აზიის ზოგ სხვა კუთხეებში. მამაკაცები ახალუხს პერანგზე, ჩოხის ქვეშ იცვამდნენ, ქალები კი კაბის შიგნით. ახალუხი წელშ ...

                                               

გვაბანაკი

გვაბანაკი - ქეჩის მოკლე უსახელო მოსასხამი, რომელსაც ყაბალახის მსგავსი თავსაბურავი აქვს წაკერებული. შეიძლება იყოს სახელოებიანიც, ზოგჯერ უთავსაბურავო. გვაბანაკს მთაში ავდრის დროს ხმარობდნენ მეგრელი მწყემსები. მსგამსი მოსასხამები გვხვდება კავკასიის ...

                                               

გულისპირი

გულისპირი - ქართული ეროვნული კოსტიუმის - ქართული კაბის საგულე. იკეთებდნენ გულამოჭრილი ზედატანის ქვეშ ისე, რომ ნაქარგი კარგად გამოჩენილიყო. გულისპირის საკისრე ოდნავ ამოღებული ჰქონდა და უკან ზონრებით ან ღილებით იკვრებოდა. გულისპირი ქართული კაბის აუ ...

                                               

ლეჩაქი

ლეჩაქი - ქართველი ქალის თავხურვის ერთ-ერთი ძირითადი კომპონენტი. ამზადებდნენ სხვადასხვა ფერისა და ხარისხის თხელი ქსოვილისაგან. ლეჩაქს ტოლფერდა სამკუთხედის ფორმა ჰქონდა და გარშემო არშიას ავლებდნენ. ადგილობრივი სალეჩაქე არშიებიდან განთქმული იყო "თელ ...

                                               

სადიაცო

სადიაცო, ჩოფა, ჩოფის ძველნი - ხევსური ქალის კვართისებურიკაბა. კერავდნენ ადგილობრივი მოქსოვილი შალისაგან. ნაჭერს ორად მოკეცავდნენ და ბეჭებში გადაუჭრელად მიიღებდნენ ორ კალთას. თუ ნაჭერი ვიწროგანიანი იყო, კალთებს გვერდებში ირიბად აჭრილ ნაჭერს ჩააკერ ...

                                               

ქართული კაბა

ქართული კაბა - ქართველი ქალის ეროვნული კოსტუმის ძირითდი სახეობა. მის კომპლექტში ძირითადად შედის აბრეშუმის ან შალის ძვირფასი ქსოვილისგან შეკერილი წელში გამოყვანილი კაბა, გულმკერდზე შემოტმასნილი ზედატანი, გრძელი, კალთაგანიერი ქვედატანი, ოქრომკერდით ...

                                               

ჩიხტი-კოპი

ჩიხტი-კოპი - ძველი ქართული სამოსის ნაწილი, თავსაბურავი. შედგება ორი ნაწილისაგან: ჩიხტისა და კოპისაგან. ჩიხტი არის თავზე დასადები მუყაოს ან ხის ბრტყელი რკალი თხემისკენ დაქანებული, რომელზეც გადაკრულია შუბლსაკრავი, ანუ თავსაკრავი. ეს თავსაკრავი ფარჩ ...

                                               

ჩოხა

ჩოხა ; ჩეჩ. чокхиб ; აფხ. акәымжәы ; ადიღ. фащэ ; სომხ. չուխա ; რუს. Черкеска ; ყაბ. цей) - მამაკაცის ძირითადი სამოსი ქართულ წყაროებში გვხვდება IX საუკუნიდან. სიტყვა ჩოხის ფონეტიკურად სხვადასხვა ფორმა დასტურდება კავკასიის, აზიისა და აღმოსავლეთ ევ ...

                                               

თავსაბურავი

თავსაბურავი - ჩაცმულობის ერთ-ერთი კომპონენტი. ქალისა და მამაკაცის თავზე მოსახვევი ან დასახურავი. უძველესი ხანიდანვე ადამიანის სოციალური მდგომარეობის მაჩვენებელი ნიშანი ცნობილია ტომთა ბელადების, ქურუმთა და სხვა თავსაბურავები და თავსამკაულები. თავს ...

                                               

იაპონური ქუჩის მოდა

იაპონური ქუჩის მოდა - ჩაცმის მოდა და სუბკულტურა იაპონიაში, რომელიც წარმოადგენს ერთმანეთში ადგილობრივი და უცხოური სტილების აღრევას. მსგავსი ჩაცმის სტილი ხშირად ხასიათდება ზედმეტი ავანგარდიზმით. სათავეს იღებს 1997 წლიდან. მათ შორის ყველაზე ცნობილი ...

                                               

ტრანსვესტიზმი

ტრანსვესტიზმი - დამამცირებელი ტერმინი, საწინააღმდეგო სქესის ტანსაცმლის ჩაცმისაკენ სწრაფვა. დიდი ხნის განმავლობაში მას უკავშირებდნენ მხოლოდ და მხოლოდ ჰომოსექსუალობას, ამასთან აქტიურს ქალებთან და პასიურს – მამაკაცებთან. ამიტომ ქვეყნებში, სადაც ჰომო ...

                                               

იაპონური დაკრძალვა

იაპონური დაკრძალვა - სამგლოვიარო ცერემონიალი იაპონიაში, რომელიც მოიცავს გაღვიძებას, მიცვალებულის კრემაციას, ოჯახის სამარხში დაკრძალვას და პერიოდულ მემორიალურ ცერემონიალს. 2007 წლის სტატისტიკის მიხედვით, გარდაცვლილი იაპონელების 99.81% კრემირებულია ...

                                               

ნიღაბი (დასაკრძალი)

დასაკრძალავი ნიღაბი, მიცვალებულის სახეზე დასაფარებელი. წინაპართა კულტთან და საიქიო ცხოვრებაზე წარმოდგენებთან დაკავშირებული ეს ჩვეულება ფართოდ იყო გავრცელებული სხვადასხვა ხალხში სხვადასხვა დროს. ხის, თიხის, თაბაშირისა და ოქროს ნიღბები. ნაპოვნია ძვ ...

                                               

დღესასწაული

დღესასწაული - რაიმე ღირსშესანიშნავ მოვლენასთან დაკავშირებული ზეიმი, საზეიმო დღე. აღსანიშნავი მოვლენის ხასიათის, მნიშვნელობისა და გავრცელების არეალის თვალსაზრისით დღესასწაულები იყოფიან სამოქალაქო, საერთაშორისო და რელიგიურ დღესასწაულებად. სამოქალაქ ...

                                               

ახალი წელი აზერბაიჯანში

ახალი წელი აზერბაიჯანში - დღესასწაული მრავალ კულტურაში ადგილობრივად მიღებული კალენდრის მიხედვით, რომელიც დგება წლის ბოლო დღიდან მომავალი წლის პირველ დღეზე გადასვლის მომენტში. გრიგორიანული კალენდრის მიხედვით, ახალი წელი დგება პირველ იანვარს. ყველა ...

                                               

ბეთლემობა

ბეთლემობა - ფეთხანიობა, თბილისელების, მეტწილად სომხების დღესასწაული, ღვთისმშობლის მიძინების დღეს იმართებოდა XIX-XX საუკუნეების დასაწყისში 28 აგვისტოს ბეთლემის ღვთისმშობლის ეკლესიასთან. მლოცველთა მსვლელობა სოლოკაკის ქედის ჩრდილოეთ ფერდობზე მდგარი ...

                                               

ვარდავარი

ვარდავარი - ფერისცვალების სომხური დღესასწაული, რომელიც აღინიშნებოდა აღდგომიდან 98-ე დღეს. ვარდავარის ფესვები ქრისტიანობამდელ პერიოდთანაა დაკავშირებული. იგი სომხური სამოციქულო ეკლესიის ერთ-ერთი მთავარი დღესასწაული გახლავთ – ამ დღეს იესო ქრისტეს ფე ...

                                               

ვეძისობა

ვეძისობა - XX საუკუნის მიწურულს წარმოქმნილი სახალხო დღესასწაული თბილისში. დაწესდა და იხდიან ვეძისის უბანში 1993-იდან. ვეძისობა დამკვიდრდა ამავე უბნის საერო საზოგადოების "გარჯის" მოღვაწეობის შედეგად. საზოგადოების მიზანია ქრისტიანული რწმენის განმტკ ...