ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 147




                                               

სახარება

სახარება, ევანგელიე - იესო ქრისტეს მიერ ქადაგებული ხსნის გზა, ცათა სასუფევლის მოახლოვება და მის მიერ სიკვდილის დამარცხების ამბავი; წმინდა წიგნებად ითვლება ქრისტიანობაში, რომლებშიც აღწერილია მესიის დაბადება, ცხოვრებაზე, სასწაულებზე, წამებაზე, აღდგ ...

                                               

სეფისკვერი

სეფისკვერი - ზიარებისათვის განკუთვნილი ლიტურგიული პური. საბას მიხედვით, "დიდებულთ კვერი". ზიარებისას სეფისკვერის ჭამა და ღვინის შესმა განასახიერებდა ქრისტეს ხორცთან სა სისხლთან მორწმუნის სიმბოლურ შერწყმას.

                                               

ჯვარი

ჯვარი - ფიგურა, რომელიც შედგება ორი გადამკვეთი ზოლისგან ან მართკუთხედებისგან. ხშირად კუთხე 90° შეადგენს. ზოლები ტრადიციულად ვერტიკალურად და ჰორიზონტალურად განლაგდებიან. ის ადამიანობის ერთ-ერთი ყველაზე ძევლი სიმბოლოა, რომელიც გამოყენებულია მრავალ ...

                                               

XIV დალაი ლამა

მისი უწმინდესობა ჯეცუნ ჯამფელ ნგავანგ ლობსანგ იეშე ტენზინ გიაცო დაიბადა 6 ივლისს 1935 წელს ტიბეტის ჩრდილო-აღმოსავლეთით ამდოში. ტიბეტური ბუდიზმის მიმდევართა სულიერი ლიდერი, რომლებსაც სწამთ, რომ იგი არის ბუდისტური წმინდანის ავალოკიტეშვარას, თანაგრძ ...

                                               

ანტონ სუროჟელი

მიტროპოლიტი ანტონი სუროჟელი - რუსეთის მართლმადიდებელი ეკლესიის ეპისკოპოსი, ფილოსოფოსი და მქადაგებელი. აბერდინის უნივერსიტეტის საპატიო დოქტორი, კემბრიჯის ღვთისმეტყველების ფაკულტეტის საპატიო დოქტორი, მოსკოვისა და კიევის სასულიერო აკადემიათა საპატიო ...

                                               

ლეონარდო ბოფი

თავდაპირველად ფილოსოფიას და თეოლოგიას სწავლობდა რიო-დე-ჟანეიროში. 1964 წელს ეკურთხა მღვდლად, 1965-70 წლებში სწავლობდა მიუნხენის ლუდვიგ მაქსიმილიანის უნივერსიტეტში, სადაც დაიცვა სადოქტორო დისერტაცია ცნობილ ღვთისმეტყველებთან ლეო შეფჩიკთან და კარლ რ ...

                                               

მიხეილ საბინინი

მისი მამა, ტვერელი მღვდელი პავლე საბინინი იყო, დედა - ქართველი ეკატერინე მირზაშვილი. XIX საუკუნის 60-იან წლებიდან 1868 წლამდე თბილისის კლასიკურ გიმნაზიაში სწავლობდა, შემდეგ კი - პეტერბურგის სასულიერო აკადემიაში. პეტერბურგში ყოფნისას ბერად აღიკვეც ...

                                               

ტრიქუეტრი

ტრიქუეტრი - ცენტრალური და ჩრდილოეთ ევროპის ხალხების ძველი ორნამენტული და საკრალური სიმბოლო, რომლის წარმომავლობა და თანამედროვე გამოყენება მკვეთრად განსხვავდება. მაგალითად, X საუკუნის შემდეგ რუსეთში სიმბოლო გამოიყენებოდა ძირითადად როგორც ვარიაგთა ...

                                               

40 ქალწული და ამონა დიაკონი

წმინდა მოწამენი 40 ქალწულნი და ამონა დიაკონი - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 სექტემბერი, ახალი სტილით - 14 სექტემბერი. წმინდანები იმპერატორ ლიცინიუსის დროს, IV საუკუნის დასაწყისში აღესრულნენ მოწამეობრივად მ ...

                                               

ადამი

ადამი - თორასა და ყურანში პირველი ადამიანი, შექმნილი ღმერთის მიერ, ადამიანთა პირველი წინაპარი. ევას ქმარი, კაენის, აბელისა და შეთის მამა. იუდაიზმის თანახმად ადამი და ევა არის ადამიანური ურთიერთობის მაგალითი. ქრისტიანულ თეოლოგიაში ადამი ადამიანის ...

                                               

ავგურები

ავგურები - ქურუმები ძველ რომში, რომლებიც მომავალს ფრინველების მიმოფრენის მეშვეობით წინასწარმეტყველებდნენ. ქურუმთა ამ კოლეგიას საფუძვლი ჩაეყარა ძვ. წ. I საუკუნეში და იარსება ქრისტიანობის საბოლოო გამარჯვებამდე. ავგურებს ზოგჯერ დაცინვით უწოდებენ დაბ ...

                                               

ათანასე (წმინდანი)

დიდმოწამე ათანასე - რომაელი წმინდანი, ხსენების დღე ძველი სტილით 18 ივლისი, ახალი სტილით 31 ივლისი. წმინდა მოწამეების სერგისა და ბაქოს მეგობარი. ქრისტიანთა მდევნელი იმპერატორის მაქსიმიანეს დროს ეპარქის თანამდებობაზე დანიშნეს და ეგვიპტეში განამწესე ...

                                               

აკვილა (სამოცდაათთაგანი)

მოციქული აკვილა - ქრისტეს მოციქული, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 14 ივლისი, ახალი სტილით - 27 ივლისი. იგი საქადაგებლად გაემგზავრა ეფესოში.

                                               

ანაბაპტისტები

ანაბაპტიზმი - XVI საუკუნის გერმანიასა და ზოგ სხვა ქვეყანაში: რელიგიურ-სექტანტური მიმდინარეობა, რომელიც უარყოფდა საეკლესიო იერარქიას, მოითხოვდა, რომ ადამიანი მონათლულიყო მოწიფულობის ასაკში. გამოხატავდა ქალაქის ღარიბი მოსახლეობისა და ხელოსნების ინტ ...

                                               

ანანია (სამოცდაათთაგანი)

მოციქული ანანია - ქრისტეს მოციქული, ქალაქ დამასკოს ეპისკოპოსი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღეა - 14 ოქტომბერი. ღვთის ბრძანებით, სწორედ მან მონათლა ქრისტიანთა მდევნელი სავლე, მომავალი პავლე მოციქული. განსაცდელების მიუხედავად, ანან ...

                                               

ანთიმოზ ნიკომიდიელი და მასთან სხვა მოწამეები

ანთიმოზ ნიკომიდიელი ეპისკოპოსი და მასთან სხვა მოწამეები - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანები, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 3 სექტემბერი, ახალი სტილით - 16 სექტემბერი. მოწამეები მაშინ აღესრულნენ ქრისტესთვის, როდესაც დიოკლეტიანე და მაქსიმინუსი გ ...

                                               

ართა

ართა - ცნება ინდუიზმში, მატერიალური კეთილდღეობა, ამქვეყნიური არსებობის ერთ-ერთი ასპექტი. მატერიალური კეთილდღეობა არამც და არამც არ არის ადამიანის ქმედების მიზანი: იგი ცხოვრებისეული ოთხი ძირითადი ასპექტიდან ერთ-ერთია დჰარმისა და კამას გვერდით, რომ ...

                                               

არისტობულე (სამოცდაათთაგანი)

მოციქული არისტობულე - ქრისტეს მოციქული, ბრიტანეთის ეპისკოპოსი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 16 მარტი და 31 ოქტომბერი, ახალი სტილით -29 მარტი და 13 ნოემბერი. კათოლიკური ეკლესია - 16 მარტი დაიბადა კვიპროსზე. იგი ...

                                               

არქიფო (სამოცდაათთაგანი)

მოციქული არქიფო - ქრისტეს მოციქული, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 22 ნოემბერი, ახალი სტილით - 5 დეკემბერი. წმინდანი პავლე მოციქულის მოწაფე იყო. წმინდა მოციქული არქიფო, ფილიმონი და ფილიმონის მეუღლე აპფია მოწამეო ...

                                               

აღდგომა

აღდგომა - უდიდესი ქრისტიანული დღესასწაული, რომელიც აღინიშნება ახალი სტილით 4 აპრილსა და 8 მაისს შორის ქრისტეს მკვდრეთით აღდგომასთან დაკავშირებით. აღდგომას უძღვის 40-დღიანი მარხვა, საეკლესიო სამზადისი, აღსარება და ზიარება, ვნების კვირა. ქრისტიანთა ...

                                               

აჰიმსა

აჰიმსა - ცნება ინდუიზმში, ბუდიზმსა და ჯაინიზმში, ქმედება ძალადობის გარეშე. ძირითადად კავშირშია ცხოველთა შეწყალებასა და მათი ხორცის საკვებად არ გამოყენებასთან. ბრიტანული მონობის ქვეშ მყოფი ინდოელი ხალხის ბელადმა მაჰატმა განდიმ XIX-XX საუკუნეები ეს ...

                                               

ბასილისა ნიკომიდიელი

წმიდა აღმსარებელი ბასილისა ნიკომიდიელი - მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 3 სექტემბერი, ახალი სტილით - 16 სექტემბერი. იმპერატორ დიოკლეტიანეს ზეობისას ეწამა ქრისტესთვის, ამ დროს გოგონა ცხრა წლის იყო, მან ნიკომიდიის ...

                                               

ბრაჰმა

ბრაჰმა - ადრეული ბრაჰმანიზმის უმაღლესი ღვთაება, ინდუისტური სამების ტრიმურტის შემოქმედი ღმერთი - მფარველ ვიშნუსა და გამანადგურებელ შივასთან ერთად. ბრაჰმას კულტი უნდა წარმოშობილიყო გვიანდელ ვედურ პერიოდში ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში კლასობრივი ...

                                               

ბჰაგავატაპურანა

ბჰაგავატაპურანა - სანსკრიტზე შექმნილი ინდუისტური უძველესი ტექსტი. შეიცავს 18.000 ლექსს და ეძღვნება ღვთაება ვიშნუსა და მის ავატარებს, მოგვითხრობს ძირითადად ლეგენდებს კრიშნაზე. ბჰაგავატაპურანას შინაარსია ვიშნუს განდიდება და ბჰაკტი იოგას ქადაგება.

                                               

ბჰაკტი

ბჰაკტი - ცნება ინდუიზმში, ბუდიზმსა და ჯაინიზმში, ღვთის მსახურების განსაკუთრებული ფორმა: მისადმი სიყვარულის და ერთგულების პრაქტიცირება; ასევე ამავე სახელწოდების რელიგიური მოძრაობა, რომელიც ჩრდილო ინდოეთში XV საუკუნიდან გავრცელდა. ბჰაგავადგიტა ბჰაკ ...

                                               

ბჰაჯანა

ბჰაჯანა, ბჰაჯანი - ლოცვის ფორმა ინდუიზმში, სრულდება ერთი ან რამდენიმე ვოკალისტის მიერ და ახლავს მუსიკალური ინსტრუმენტების აკომპონიმენტი და მომღერალთა გუნდი.

                                               

გაბრიელ მთავარანგელოზი

გაბრიელი - მაღალი რანგის ანგელოზი სხვადასხვა რელიგიაში. იგი ღმერთის მაცნედ ევლინება ადამიანებს. გაბრიელი პირველად დანიელის წიგნშია ნახსენები ძველ აღთქმაში. მისი სახელი, შესაძლებელია, ნიშნავდეს "ღვთის კაცს" ან "ღვთის გმირს". ანგელოზ გაბრიელს ზოგჯე ...

                                               

განეშა

განეშა - ინდუიზმის პანთეონის ერთ-ერთი ყველაზე პოპულარული ღვთაება, შივას და პარვატის შვილი. განასახიერებს სიბრძნეს და წარმატებას. ლეგენდა განეშაზე ამგვარია: სპილოს თავი მას დაბადებიდანვე არ ჰქონია. განრისხებულმა შივამ მას თავი ჯერ მოჰკვეთა, შემდეგ ...

                                               

გრიგოლ ნაზიანზელი

წმინდა გრიგოლ ნაზიანზელი "უფროსი" - ნაზიანზის ეპისკოპოსი. ცნობილი გრიგოლი ღვთისმეტყველის მამა, წმინდანი. ხსენების დღე არის ძველი სტილით 1 იანვარი, ახალი სტილით - 14 იანვარი. იგი დიდგვაროვან, განათლებულ, მაგრამ წარმართულ ოჯახში აღიზარდა. თითქმის 4 ...

                                               

გრიგოლ ღვთისმეტყველი

წმინდა გრიგოლი ღვთისმეტყველი, გრიგოლ ნაზიანზელი - ბერძენი საეკლესიო მოღვაწე და მოაზროვნე, ბერძნული პატრისტიკის ერთ-ერთი ცნობილი წარმომადგენელი ბასილი დიდსა და გრიგოლ ნოსელთან ერთად. მამამისი, სახელად ასევე გრიგოლი კაპადოკიის ქალაქ ნაზიანზის ეპისკ ...

                                               

გუნა

სხვა მრავალ ლიტერატურასთან ერთად გუნებს ბჰაგავადგიტაც განიხილავს და მათ ადამიანის აზროვნებასა და ქმედებასთან მიმართებაში აღწერს. იგი ასახელებს რწმენის შრადჰა, საკვების, მსხვერპლშეწირვის, ასკეტიზმისა ტაპასი და ქველმოქმედების დანა სამ სახეობას. თავ ...

                                               

დალაი-ლამა

დალაი-ლამა - ტიბეტელი ხალხის პოლიტიკური ლიდერი და ტიბეტური ბუდიზმის მიმდევრების სულიერი ლიდერი. ხშირად "მის უწმინდესობას" უწოდებენ, ტიბეტელები დალაი-ლამას ეპითეტებით უხმობენ: იშინ ნორბუ, ანუ "სურვილების ამსრულებელი მჭედელი". "ლამა" მასწავლებელს ა ...

                                               

დარშანა

დარშანა არის ინდუიზმის ტერმინი, რომელიც ღვთიურისა და უწმინდესის ჭვრეტას აღნიშნავს. დარშანა გულისხმობს, მაგალითად, მოძღვრისა და შეგირდის შეხვედრას, როდესაც შეგირდი მოძღვრის მიერ არის დაპატიჟებული. თანამედროვე ჰინდის ენაში უმეტესად სწორედ ამ მნივნე ...

                                               

დაუჯდომელი

დაუჯდომელი, აკათისტო - საგალობელი; თავდაპირველად იყო მხოლოდ ღვთისმშობლისადმი მიძღვნილი სამადლობელი საგალობელი. ღვთისმშობელს მიეწერება ბიზანტიის დედაქალაქ კონსტანტინოპოლის სასწაულებრივი გადარჩენა შემოსეული მტრისაგან. ამ მოვლენის აღსანიშნავად შეიქმ ...

                                               

დეკანოზი

დეკანოზი - საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის იერარქიაში მეორე ხარისხის მღვდლის საპატიო წოდება. შეესაბამება რუსული ეკლესიის პროტოიერეის, ბერძნული ეკლესიის პროტოპრესვიტერს. დეკანოზი შეიძლება იყოს საეკლესიო ოლქის ზედამხედველი და რამდენიმე ტაძრის ...

                                               

დიდი პარასკევი

დიდი პარასკევი, იგივე წითელი პარასკევი - ვნების კვირის პარასკევი. დააწესა ქრისტიანულმა ეკლესიამ იმ დღის აღსანიშნავად, როდესაც ქრისტე ჯვარს აცვეს. ამ მოვლენის სახარებისეული ინტერპრეტაცია ასეთია: იესოს მოძულე მღვდელმთავრებმა იუდას შემწეობით შეიპყრე ...

                                               

დიონისე (ალექსანდრიის პატრიარქი)

დიონისე – ალექსანდრიის მართლმადიდებელი ეკლესიის პატრიარქი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 5 ოქტომბერი, ახალი სტილით - 18 ოქტომბერი.

                                               

დურგა

დურგა - ინდუიზმის ყველაზე მთავარი ქალღმერთი, გამანადგურებელი ღვთაება შივას მეუღლე. დურგა არა მხოლოდ ყველა სულიერის დედაა, იგი თვით ღმერთების მშობელიცაა. ავ სულთა შემმუსვრელი და გასაჭირში მყოფთა მფარველი ქალღმერთის კულტი ძლიერ გავრცელებულია ინდუიზ ...

                                               

დჰარმა

დჰარმა - ცენტრალური ცნება ინდუიზმსა და ინდოეთის სხვა რელიგიებში, ღვთაებრივი კანონი, ბუნების კანონზომიერება, წეს-წყობილება, სამყაროს არსი. დჰარმა მარადიულია და მისი დარღვევა საწყისი ღვთიური სიკეთის დაკნინებას იწვევს. მის აღსადგენად და დასაცავად ვი ...

                                               

ეზიდიზმი

ეზიდიზმი, მოძველებული - იეზიდიზმი - ეზიდთა სინკრეტული რელიგია, რომელიც შეიცავს ზოროასტრიზმის, ნესტორიანული ქრისტიანობის, იუდაიზმისა და ისლამის ელემენტებს. ეზიდებს სწამთ ერთი ღმერთისა და 7 ანგელოზის არსებობის, რომელთა შორის უპირველესი არის მალაქ-ტ ...

                                               

ელეფთერი (ბიზანტიის ეპისკოპოსი)

ელეფთერი - ბიზანტიის ეპისკოპოსი დაახლოებით შვიდი წლის განმავლობაში. მან შეცვალა ეპისკოპოსი დიოგენი.მისი ეპისკოპოსობის დროს, იმპერატორი იყო ადრიანე. მისი მემკვიდრე იყო ფელიქსი.

                                               

ვარნა (ინდუიზმი)

ვარნა - ცნება ინდუიზმში, საზოგადოებრივი ფენა ანუ კასტა. უძველესი დროიდან მოყოლებული, დღესაც ინდოეთის ინდუისტური მოსახლეობა ოთხ მთავარ ფენად ანუ ვარნად იყოფა: 3 მაღალი წოდების ვარნა: ბრაჰმანები - ძველად ქურუმთა, დღევანდელ დროში - ინტელექტუალთა ფენ ...

                                               

ვნების კვირა

ვნების კვირა - დიდმარხვის ბოლო კვირა, აღდგომის წინა სადღესასწაულო დღეები. ქრისტიანული ეკლესია მარხვით აღნიშნავს ქრისტეს ვნების მოსაგონებლად იმ ცოდვების გამოსასყიდად, რომლებიც ადამიანს აქვს უფლის წინაშე. ეკლესია დაბეჯითებით ამტკიცებს ამ დღეებში მა ...

                                               

თადეოზი (სამოცდაათთაგანი)

წმინდა მოციქული თადეოზი – სამოცდაათ მოციქულითაგანი, მისი ხსენების დღე არის ძველი სტილით 21 აგვისტო, ახალი სტილით - 3 სექტემბერი. იგი ტომით ებრაელი იყო, იგი სირიის ქალაქ ედესაში დაიბადა. იერუსალიმში დღესასწაულზე ჩასულმა მოისმინა იოანე ნათლისმცემლი ...

                                               

თეიზმი

თეიზმი - რელიგიური მოძღვრება, რომელიც ათეიზმის საწინააღმდეგოდ მიიჩნევს, რომ არსებობს განსაკუთრებული გონიერი პიროვნება - ღმერთი, რომელმაც შექმნა ქვეყანა და განაგებს მას.

                                               

იანტრა

იანტრა - ინდუისტური სიმბოლო, რიტუალური დიაგრამა. იანტრა მანტრას გრაფიკული გამოხატულებაა და მედიტაციისთვის გამოიყენება. ინდუიზმის მიმდევრები თავიანთ ეზოებში იანტრებს ხატავენ, როდესაც ახლო ნათესავების სახლში დაბრუნებას ელოდებიან. იანტრას ბუდიზმშიც ...

                                               

ინდრა

ინდრა - ინდუისტური უძველესი ვედური ღვთაება, წვიმის მწირავი და ღმერთთა მეფე. ძველ ინდოეთში ინდრას კულტი ძლიერად იყო გავრცელებული, რომელიც შემდგომში ტრიმურტით და სხვა უფრო პოპულარული ღვთაებებით შეიცვალა. ბუდიზმში ის არის მფარველი ღვთაება. ჯაინიზმში ...

                                               

იოანე XI (კონსტანტინოპოლის პატრიარქი)

იოანე XI - კონსტანტინოპოლის პატრიარქი 1275 წლის 2 ივნისიდან 1282 წლის 26 დეკემბრამდე. ბიზანტიის იმპერიის პერიოდში აღმოსავლეთ და რომაული ეკლესიების გამაერთიანებელი.

                                               

იოანე ნათლისმცემელი

იოანე ნათლისმცემელი - სახარებების თანახმად, იესო ქრისტეს უახლოესი წინამორბედი, რომელმაც მესიის მოსვლა იწინასწარმეტყველა. ცხოვრობდა უდაბნოში, ამხელდა საზოგადოების ბიწიერებას და მოუწოდებდა მონანიებისაკენ. მონათლა მრავალი ებრაელი, აგრეთვე იესო ქრისტ ...

                                               

იუდა ისკარიოტელი

იუდა ისკარიოტელი - ბიბლიური პერსონაჟი. ქრისტიანული ტრადიციის მიხედვით, ქრისტეს 12 მოწაფეთაგან ერთ-ერთი. იუდა ისკარიოტელმა 30 ვერცხლის ფასად გასცა იესო ქრისტე და შეაპყრობინა იუდეველთა მღვდელთმთავრებს, რომელთაც რომაელების დახმარებით იგი ჯვარს აცვეს ...