ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 144




                                               

ტექნოლოგიათა ჯამი (კრებული)

ტექნოლოგიათა ჯამი - პოლონელი მწერლის, სამეცნიერო-ფანტასტის და ფუტუროლოგი ესეისტის სტანისლავ ლემის 1963-1967 წლის ფილოსოფიურ-ფუტუროლოგიურ ესეთა კრებული. სახელი ეწოდა ალუზიით თომას აქვინელის,თეოლოგიათა ჯამის" და ალბერტ დიდის,თეოლოგიათა ჯამის" ნაშრო ...

                                               

ქალი სარკეში

ქალი სარკეში - ალექსანდრე აბაშელის ფანტასტიკური რომანი, რომელიც 1930 წელს გამოიცა. ნაწარმოები მეორედ 1961 წელს გამოსცა "ლიტერატურა და ხელოვნებამ", 1968 წელს ნაკადულმა, მეოთხედ მცირე ტირაჟით 1981 წელს გრიგოლ აბაშიძის რედაქტორობით გამოსცა უცნობმა გ ...

                                               

27 წლის თაობა

27 წლის თაობა - გაერთიანება ესპანელი მწერლებისა, მხატვრებისა, მუსიკოსებისა, რომლებმაც თავი გაითქვეს მთელი რიგი საზოგადოებრივი გამოსვლებით. გაერთიანება ჩამოყალიბდა ლუის დე გონგორას გარდაცვალების 300 წლისთავის აღსანიშნავად, 1927 წელს. ზეიმი სევილია ...

                                               

XX საუკუნის კლასიკური მუსიკა

XX საუკუნის კლასიკური მუსიკა – 1901-2000 წლებში შექმნილი არტ-მუსიკა. ამ საუკუნეში არ ყოფილა დომინანტური მუსიკალური სტილი და კომპოზიტორები წერდნენ ერთმანეთისგან რადიკალურად განსხვავებული ტიპის მუსიკას. მოდერნიზმი, იმპრესიონიზმი და პოსტ-რომანტიზმი ...

                                               

ახალი საგნობრიობა (არქიტექტურა)

ახალი საგნობრიობა - სახელი, რომელსაც ხშირად უწოდებენ მოდერნისტულ არქიტექტურას წამოსულს ევროპიდან, ძირითადად გერმანულენოვანი ქვეყნებიდან 1920-იან და 30-იან წლებში. მას ასევე ხშირად Neues Bauen უწოდებენ. ახალმა საგნობიობამ მრავალი გერმანული ქალაქი ...

                                               

ბაუჰაუსი

ბაუჰაუსი - სახელოვნებო სკოლა გერმანიაში, რომელიც აერთიანებდა ხელობას და დახვეწილ ხელოვნებას. სკოლა მოქმედებდა 1919 წლიდან 1933 წლამდე. ტერმინი გერმანულად ნიშნავდა "კონსტრუქციული სახლი" და მისი მნიშვნელობა იყო "მშენებლობის სკოლა". ბაუჰაუსი დააარსა ...

                                               

აისედორა დანკანი

აისედორა დანკანი - ამერიკელი მოცეკვავე, ითვლება შემქმნელად თავისუფალი ცეკვის - ცეკვა მოდერნის წინამორბედისა. იყენებდა ძველბერძნულ პლასტიკას, ქიტონს საბალეტო კოსტიუმის ნაცვლად და სცენაზე ფეხსაცმლის გარეშე გამოდიოდა. 1921 - 1924 წლებში ცხოვრობდა რუ ...

                                               

დეკადენტობა

დეკადენტობა - XIX საუკუნის ბოლოსა და XX საუკუნის დასაწყისის ევროპულ კულტურაში უიმედობისა და ცხოვრებისაგან განდგომის, ინდივიდუალიზმის განწყობილებათა გამოხატულება. დეკადენტობა ქადაგებს სამოქალაქო მოტივებისა და პოლიტიკისაგან თავისუფალ ხელოვნებას - " ...

                                               

ეგზისტენციალიზმი

ეგზისტენციალიზმი - ფილოსოფიური და ლიტერატურული მიმდინარეობა. ეგზისტენციალიზმი სათავეს იღებს მე-19 საუკუნის გვიანდელი პერიოდისა და მე-20 საუკუნის ფილოსოფოსთა ნაშრომებიდან. მიუხედავად ძირეული დოგმატური განსხვავებებისა, ეგზისტენციალიზმის მიმდინარეობ ...

                                               

ექსპრესიონისტული არქიტექტურა

ექსპრესიონისტული არქიტექტურა იყო არქიტექტურული მიმდინარეობა, რომელიც ჩრდილოეთ ევროპაში განვითარდა XX საუკუნის პირველ ათწლეულში სახვით და საშემსრულებლო ხელოვნებაში ექსპრესიონიზმის პარალელურად. ტერმინი "ექსპრესიონისტული არქიტექტურა" თავდაპირველად ა ...

                                               

ანტონ ვებერნი

ანტონ ფრიდრიხ ვილჰელმ ფონ ვებერნი ; დ. 3 დეკემბერი, 1883 - გ. 15 სექტემბერი, 1945) - ავსტრიელი კომპოზიტორი და დირიჟორი. თავის მენტორთან, არნოლდ შონბერგთან და კოლეგასთან, ალბან ბერგთან ერთად წარმოადგენდა ერთ-ერთ ცენტრალურ ფიგურას ვენის მეორე სკოლა ...

                                               

ვიბორგის ბიბლიოთეკა

ვიბორგის საქალაქო ბიბლიოთეკა - ბიბლიოთეკა ვიბორგში, რუსეთში. ბიბლიოთეკა აშენდა ცნობილი ფინელი არქიტექტორის ალვარ აალტოს მიერ 1933-1935 წლებში და "რეგიონალური მოდერნიზმის პირველ მანიფესტად" იქნა შერაცხილი დიდი აუდიტორიის დაკიდული ტალღოვანი ჭერის გამო.

                                               

კრიტიკული რეგიონალიზმი

კრიტიკული რეგიონალიზმი - მიდგომა არქიტექტურაში, რომლის მიზანი უადგილობისა და მნიშვნელობის არქონის პრობლემის გადაჭრაა მოდერნისტულ არქიტექტურაში კონტექსტუალური ძალების გამოყენებით, რაც ადგილის შეგრძნებასა და მნიშვნელობის შეძენის საშუალებას იძლევა. ...

                                               

კურთხეული გაზაფხული

"კურთხეული გაზაფხული" - იგორ სტრავინსკის ბალეტი და საორკესტრო საკონცერტო ნაწარმოები. დაიწერა სერგეი დიაგილევის საბალეტო კომპანიის "რუსული ბალეტის" 1913 წლის პარიზული სეზონისთვის. თავდაპირველი ქორეოგრაფიის ავტორი იყო ვასლავ ნიჟინსკი, ხოლო სცენის დ ...

                                               

კშიშტოფ პენდერეცკი

კშიშტოფ ეუგენიუშ პენდერეცკი - პოლონელი კომპოზიტორი და დირიჟორი. მისი ყველაზე ცნობილი ნაწარმოებებიდან აღსანიშნავია გოდება ჰიროშიმას მსხვერპლთათვის, სიმფონია №3, ლუკას ვნებანი, პოლონური რექვიემი, Anaklasis და დილის ლოცვები. პენდერეცკიმ შექმნა ოთხი ...

                                               

დიერდ ლიგეტი

დიერდ შანდორ ლიგეტი - თანამედროვე კლასიკური მუსიკის უნგრელ-ავსტრიელი კომპოზიტორი. მოხსენიებულია, როგორც "XX საუკუნის მეორე ნახევრის ერთ-ერთი უმნიშველოვანესი ავანგარდისტი კომპოზიტორი" და "ერთ-ერთი ყველაზე გავლენიანი ინოვატორი თავისი დროის პროგრესუ ...

                                               

რუბენ დარიო

ფელიქს რუბენ გარსია სარმიენტო ცნობილია, როგორც რუბენ დარიო - ნიკარაგუელი მწერალი, რომელიც ესპანურენოვან ლიტერატურაში მიჩნეულია მოდერნიზმის ფუძემდებლად. მან მე-20 საუკუნის ესაპნურენოვან ლიტერატურასა და ჟურნალისტიკაზე ყველაზე დიდი და ხანგრძლივი გავ ...

                                               

საგრადა-ფამილია

საგრადა-ფამილია - მასიური მშენებარე კათოლიკური ბაზილიკა ბარსელონაში, კატალონიაში, ესპანეთში. მისი მშენებლობა 1882 წელს დაიწყო და მისი ფორმალური სახელია "წმინდა ოჯახის საკათედრო ტაძარი". ანტონიო გაუდი ამ პროექტზე 40 წელი მუშაობდა და საკუთარი ცხოვრ ...

                                               

სტრიმლაინ-მოდერნი

სტრიმლაინ-მოდერნი, ხშირად წოდებული ერთ-ერთი ტერმინით, იყო არტ-დეკოს სტილის გვიანდელი განშტოება. ეს არქიტექტურული სტილი ხაზს უსვამდა მრუდ ფორმებს, გრძელ ჰორიზონტალურ ხაზებს, და ხშირად სანაოსნო ელემენტებს. მიმდინარეობამ მწვერვალს მიაღწია 1937 წელს. ...

                                               

ულისე

ულისე - ირლანდიელი მწერალ ჯეიმზ ჯოისის რომანი. ის თავდაპირველად ნაწილ-ნაწილ გამოქვეყნდა ამერიკულ ჟურნალ "The Little Review-ში" 1918-ის მარტიდან 1920-ის დეკემბრამდე, ხოლო ბოლომდე გამოიცა "Sylvia Beach-ში" 1922 წლის თებერვალში, პარიზში. რომანი განი ...

                                               

ჟაკ ლაკანი

ჟაკ ლაკანი, სრული სახელი - ჟაკ-მარი-ემილ ლაკანი - ფრანგი ფსიქოანალიტიკოსი, ფსიქიატრი და ექიმი. მისი ნაშრომები ინტერდისციპლინური კვლევის მეთოდით გამოირჩევა, სადაც ავტორი განსაკუთრებულ ყურადღებას უთმობს ენათმეცნიერებას, ფილოსოფიას და მათემატიკას. ლ ...

                                               

სოც-არტი

სოც-არტი - პოსტმოდერნისტული ხელოვნების ერთ-ერთი მიმართულება, ჩამოყალიბებული საბჭოთა კავშირში 1970-იან წლებში, ე. წ. ალტერნატიული კულტურის ჩარჩოებში, რომელიც იმ პერიოდის სახელმწიფო იდეოლოგიას ეწინააღმდეგებოდა. სოც-არტი წარმოიშვა, როგორც პაროდია ოფ ...

                                               

მიშელ ფუკო

მიშელ ფუკო,დ. 15 ოქტომბერი, 1926, პუატიე - გ.25 ივნისი 1984, პარიზი) - ფრანგი ფილოსოფოსი, კოლეჟ დე ფრანსის შემეცნებათა სისტემების ისტორიის კათედრის გამგე. ფუკოს ნამუშევრებმა მნიშვნელოვანი ბიძგი მისცა მეცნიერების განვითარებას: მისი გავლენა შეეხო ჰ ...

                                               

Memento mori

Memento mori - ლათინური გამოთქმა, რომელიც სათავეს იღებს ძველ რომში გავრცელებული პრაქტიკიდან; როდესაც სარდალი ბრძოლიდან გამარჯვებული ბრუნდებოდა და საზეიმო მსვლელობისას რომის მოქალაქეთა ბრბოსაგან ქებასა და პატივისცემას იღებდა, არსებობდა რისკი, რომ ...

                                               

გრაფიტი

გრაფიტი - წარწერები ან ნახატები შენობებისა და გადასასვლელების კედლებზე, მატარებლის ვაგონებზე, ღობეებზე და სხვა ვერტიკალურ ზედაპირებზე. ზოგან ფოლკლორის სახეობაც შეიძლება იყოს. ითვლება ახალგაზრდობის თვითგამოხატვის ერთ-ერთ სახეობად. თანამედროვე გრაფ ...

                                               

მაგიური რეალიზმი

მაგიური რეალიზმი - ესთეტიკური სტილი ან ფიქციის ჟანრი, რომელშიც მაგიური, გამოგონილი ელემენტები რეალურ სამყაროს ერევა. ნაწარმოები ამ მაგიური ელემენტების არსებობას ჩვეულებრივ მოვლენად განიხილავს, წარმოადგენს რა მათ პირდაპირ, უბრალოდ, ისე, რომ ძნელი ...

                                               

ნიუ

ნიუ - სახვითი ხელოვნების ჟანრი, რომელიც შიშველ სხეულს გამოსახავს. ნიუ არ ემსახურება სასწავლო მიზნებს, არც სურათის მოსამზადებელი მასალაა, იგი როგორც წესი, დამოუკიდებელი მხატვრული ნამუშევარია. ნიუს განვითარება დაკავშირებულია ადამიანის შიშველი სხეულ ...

                                               

ეკვილიბრიუმი

ეკვილიბრიუმი - საგანმანათლებლო მოძრაობა, რომელიც დაფუძნებულია 2012 წელს. იდეის ავტორი და ინიციატორია ეროვნული ბიბლიოთეკის გენერალური დირექტორი გიორგი კეკელიძე.

                                               

თავისუფალი სიტყვის მოძრაობა

თავისუფალი სიტყვის მოძრაობა) - კალიფორნიის უნივერსიტეტის სტუდენტთა მასობრივი საპროტესტო გამოსვლები 1964–1965 აკადემიურ წელს, რომლის ლიდერებიც იყვნენ სტუდენტები: მარიო სავიო, მაიკლ როსმენი, ბრაიან ტერნერი, არტ გოლდბერგი, ჯეკი გოლდბერგი და სხვები. ...

                                               

ცოდნის ხელმისაწვდომობის მოძრაობა

ცოდნის ხელმისაწვდომობის მოძრაობა movement) - სამოქალაქო საზოგადოების ჯგუფებისგან, განვითარებადი ქვეყნების მთავრობებისა და ცალკეული ინდივიდებისგან მხარდაჭერილი კამპანია, რომლის მთავარი მოთხოვნაა სამეცნიერო თუ სხვაგვარ ინფორმაციაზე ხელმისაწვდომობის ...

                                               

ათეიზმი

ათეიზმი - ყველაზე ფართო გაგებით, მდგომარეობა, როდესაც ადამიანს ღმერთის არსებობის არ სწამს. უფრო ვიწრო გაგებით, ათეიზმი არის უარყოფა რწმენისა, რომ რომელიმე ღმერთი არსებობს. კიდევ უფრო ვიწრო გაგებით, ათეიზმი პოზიციაა, რომლის მიხედვითაც არ არსებობს ...

                                               

ანთროპოსოფია

ანთროპოსოფია - სულიერი ფილოსოფია, დაფუძნებული რუდოლფ შტაინერის მიერ, რომელსაც თანამედროვეობაში მოჰყავს ცენტრალური ევროპის სულიერი ტრადიციები. ეს ფილოსოფია განიხილავს ობიექტური, გონებრივად აღსაქმელი სულიერი სამყაროს არსებობას, რომლის პირდაპირი წვდ ...

                                               

გერმანული იდეალიზმი

გერმანული იდეალიზმი ან გერმანული კლასიკური ფილოსოფია - განვითარების ეტაპი XVIII-XIX საუკუნეების გერმანულ ფილოსოფიაში, რომლის ცნობილი წარმომადგენლებიც იმანუელ კანტი, იოჰან გოტლიბ ფიხტე, ფრიდრი ვილჰელმ იოზეფ შელინგი და გეორგ ვილჰელმ ფრიდრიხ ჰეგელი ...

                                               

თავისუფალი აზროვნება

თავისუფალი აზროვნება - ფილოსოფიური შეხედულება, რომლის მიხედვითაც ჭეშმარიტებასთან დაკავშირებული პოზიციები უნდა ყალიბდებოდეს ლოგიკის, მსჯელობისა და ემპირიზმის საფუძველზე, ნაცვლად ავტორიტეტების, ტრადიციების ან სხვა დოგმებისა. თავისუფალი აზროვნების მ ...

                                               

პლატონიზმი

პლატონიზმი პლატონის ფილოსოფია და სახელია, რომელიც მისგან წარმომდგარ სხვადასხვა ფილოსოფიურ სისტემებს აერთიანებს. ვიწრო ჭრილში, ტერმინი შეიძლება გავიგოთ, როგორც პლატონური რეალიზმის დოქტრინა. პლატონიზმის მთავარი იდეა არის სხვაობა გრძნობად - არაგონებ ...

                                               

პოსტსტრუქტურალიზმი

პოსტსტრუქტურალიზმი - ინტელექტუალური მიმართულება ევროპულ ფილოსოფიასა და კრიტიკულ თეორიაში, რომელიც მე-20 საუკუნის ფრანგული ფილოსოფიის წიაღში აღმოცენდა. პრეფიქსი ”პოსტ” მიუთითებს იმაზე, რომ მისი წარმომადგენლები წინათ სტრუქტურალისტები იყვნენ, რომელთ ...

                                               

სოლიფსიზმი

სოლიფსიზმი - სუბიექტური იდეალიზმის უკიდურესი ფორმა, რომლის თანახმადაც, უარყოფილია ობიექტური რეალობის არსებობა. სოლიფსიზმი ერთადერთი ნამდვილად არსებული ინდივიდუალური ცნობიერებაა. არსებობს მხოლოდ "მე", ხოლო გარესამყარო, მათ შორის სხვა ადამიანებიც, ...

                                               

ჰუმანიზმი

ჰუმანიზმი - მიმდინარეობა ფილოსოფიაში, ხელოვნებასა და ლიტერატურაში რენესანსის პერიოდში, რომელიც ყველაფერზე მაღლა ადამიანსა და ადამიანურ ფასეულობებს აყენებს. იგი მოიცავს XIV-XVI საუკუნეებს და ხასიათდება ანტიკური ტექსტებით დაინტერესებით, ცხოვრების, ...

                                               

სახელმწიფო სახელმწიფოში

სახელმწიფო სახელმწიფოში - პოლიტიკური ვითარება ქვეყანაში, როდესაც შინაგანი ორგანოები, როგორიცაა შეიარაღებული ძალები და სამოქალაქო ხელისუფლება, არ ექვემდებარებიან სამოქალაქო პოლიტიკური ხელმძღვანელობას. ტერმინი, როგორც ბევრი სხვა პოლიტიკაში, მომდინა ...

                                               

ანარქიზმი

ანარქიზმი - პოლიტიკური ფილოსოფია, რომელიც ეწინააღმდეგება მმართველობის ყველა ფორმას და საშუალებას. კერძოდ, ანარქისტები უარყოფენ სახელმწიფოს, პოლიტიკური ხელისუფლების ან რაიმე სხვა იერარქიული მმართველობის არსებობის საჭიროებას და მიისწრაფიან მათი აღმ ...

                                               

ანარქა-ფემინიზმი

ანარქა-ფემინიზმი აერთიანებს ანარქისტულ და ფემინისტურ იდეებს და პატრიარქატს იერარქიის ერთ-ერთ გამოვლინებად აღიქვამს. ანარქიზმის ეს მიმდინარეობა გაჩნდა ე.წ. "ფემინიზმის მეორე ტალღის" დროს. ანარქა-ფემინიზმის მიხედვით, პატრიარქატი კაცობრიობის ისტორია ...

                                               

ანარქო-კომუნიზმი

ანარქო–კომუნიზმი - ანარქიის ერთ-ერთი მიმართულება, რომელიც ემხრობა სახელმწიფოს, ბაზრის, ფულის, კერძო საკუთრების და კაპიტალისტური სისტემის განადგურებას, სანაცვლოდ კი გვთავაზობს წარმოების საშუალებების საერთო საკუთრებაში ქონას, პირდაპირ დემოკრატიას დ ...

                                               

ანარქო-სინდიკალიზმი

ანარქო-სინდიკალიზმი - ანარქიზმის ერთ-ერთი განშტოება, რომელიც მთავარ საკითხად მიიჩნევს მუშათა ერთიანი მოძრაობის ორგანიზებას და მხარდაჭერას. "სინდიკალიზმი" ბერძნული წარმოშობის სიტყვაა ნიშნავს "სავაჭრო ერთიანობას". სინდიკალიზმი არის კოოპერატიული ეკო ...

                                               

მემარცხენე ლიბერტარიანიზმი

მემარცხენე ლიბერტარიანიზმი, აგრეთვე ცნობილი როგორც ეგალიტარული ლიბერტარიანიზმი, მემარცხენე-ფრთის ლიბერტარიანიზმი ან სოციალური ლიბერტარიანიზმი - პოლიტიკური ფილოსოფია და ლიბერტარიანიზმის მიმდინარეობა, რომელიც ხაზს უსვამს როგორც ინდივიდუალურ თავისუფ ...

                                               

სამოქალაქო თავისუფლება

სამოქალაქო თავისუფლება - ლიბერალი მთავრობების მიერ წამოყენებული გარანტიები და თავისუფლებები, სათანადო სამართლებრივი პროცედურა ადამიანის უფლებების შეზღუდვის დაუშვებლობასთან დაკავშირებით. ქვეყნების მიხედვით განსხვავდება ამ ტერმინის გამოყენებაც, სამ ...

                                               

კომუნიზმი

კომუნიზმი - საზოგადოებრივ-ეკონომიკური წყობა, დაფუძნებული წარმოების საშუალებების საერთო საკუთრებაში ფლობაზე. კომუნისტური საზოგადოება ემყარება პრინციპს: "თითოეულისაგან - მისი უნარის მიხედვით, თითოეულს - მოთხოვნილების მიხედვით". კომუნიზმი მიიღწევა ს ...

                                               

კორეის შრომის პარტია

კორეის შრომის პარტია - მმართველი პარტია კორეის სახალხო-დემოკრატიულ რესპუბლიკაში. კშპ კსდრ-ის მმართველი პარტიაა დამოუკიდებლობის გამოცხადების მომენტიდან. მის ხელმძღვანელობაში იდგა კიმ დუ ბონი, კიმ ირ სენი, კიმ ჩენ ირი და უკანასკნელის შვილი, კიმ ჩენ ...

                                               

პრავდა

პრავდა - რუსულენოვანისაბჭოთა კავშირის წამყვანი გაზეთი და კომპარტიის ცენტრალური კომიტეტის ოფიციალური ორგანო 1912-1991 წლებში. გაზეთის გამოცემა დაიწყო 1912 წელს ვენაში, ავსტრია, და მოსკოვში მხოლოდ 1918 წელს გამოჩნდა. გაზეთი დაიხურა 1991 წელს პრეზიდ ...

                                               

რუსეთის რევოლუცია

რუსეთის რევოლუცია - 1917 წელს, რუსეთში მომხდარი რევოლუციების სერია, რომელმაც ბოლო მოუღო ცარისტულ ავტოკრატიას და საბჭოთა კავშირის ჩამოყალიბებას დაედო საფუძვლად.

                                               

სამხედრო კომუნიზმი

სამხედრო კომუნიზმი - 1918-1921 წლებში საბჭოთა რუსეთის შიდაპოლიტიკური კურსი, რომლის მიზანი იყო სამოქალაქო ომის პირობებში ქვეყნის თავდაცვისუნარიანობის გაძლიერება და მშრომელთა გადაუდებელი საჭიროებების დაკმაყოფილება. სამხედრო კომუნიზმის დროს საბჭოთა ...