ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 129




                                               

ავანას დინასტია

ავანას დინასტია მართავდა ელამურ ქალაქ ავანში ძვ. წ. XXVI - XXIII საუკუნეებში. მესალიმი და კიდევ ორი მეფე - ძვ. წ. XXVI საუკუნე ხელუ - დაახ. ძვ. წ. 2250 პელი - დაახ. ძვ. წ. 2500 ხიშეპრატენი ლუხიშანი - დაახ. ძვ. წ. 2300 ხიტა - დაახ ძვ. წ. 2220 ტატა ...

                                               

ეტრუსკები

ეტრუსკები, ეტრუსკების ცივილიზაცია - ძველი იტალიისა და კორსიკის ხალხების კულტურა. ეტრუსკების ატიკური ბერძნული სახელი იყო ბერძ. Τυρρήνιοι, საიდანაც წარმოებულია ლათინური ლათ. Tyrrhēnia და Tyrrhēnum mare. თავად ეტრუსკელები იყენებდნენ ტერმინს "რასენა" ...

                                               

ეტრუსკული ხელოვნება

ეტრუსკული ხელოვნება მოიცავს ძვ. წ. IX–II საუკუნეებს. ჩვენამდე მოღწეული ეტრუსკული არტეფაქტები ძირითადად სამარხებშია აღმოჩენილი. ეტრუსკული ხელოვნების ხასიათი მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრა რელიგიამ, რომელშიც დიდი ადგილი ეჭირა მიცვალებულის კულტს და წა ...

                                               

კაპიტოლიუმის ძუ მგელი

კაპიტოლიუმის ძუ მგელი - ეტრუსკული ბრინჯაოს სკულპტურა, სტილისტური მახასიათებლებით თარიღდება ძვ. წ. V საუკუნით და ანტიკური პერიოდიდან რომში ინახება. სკულპტურაზე გამოსახულია ძუ მგელი, რომელიც საკუთარი რძით კვებავს ორ ჩვილ ბავშვს - რომულუსსა და რემუს ...

                                               

რომაელთა ომი ეტრუსკებთან

რომაელთა ომი ეტრუსკებთან იყო რომის რესპუბლიკის მიერ იტალიაში ჰეგემონიის მისაღწევად ჩატარებული ომების სერიათაგან ერთ-ერთი უკანასკნელი. ამ ომის შედეგად რომაელებმა სრულიად დაიმორჩილეს ჩრდილოეთი იტალია ციზალპიურ გალიამდე.

                                               

ტრისკელიონი

ტრისკელიონი - ძველი სიმბოლური ნიშანი, რომელიც წარმოადგენს ერთი წერტილიდან გამომავალ სამ მორბენალ ფეხს. სიმბოლო გვხვდება ბერძნებში, კრიტო-მაკედონელებში, ეტრუსკებში, კელტებში, ბურიატებსა და ჰიმალაის სხვა ხალხებში. მსგავსი ნიშანი მიცუდომოე იაპონიაში ...

                                               

უგარითის სამეფო

უგარითის სამეფო - იგივე ქალაქ-სახელმწიფო უგარითი ჩრდილოეთ სირიაში, მდინარე ორონტის ქვემო დინებასა და ხმელთაშუა ზღვას შორის. ზღვისპირა ქალაქი ახლანდელ რას-შამრის ახლოს. 1929 წელს აღმოაჩინა ფრანგულმა არექოლოგიურმა ექსპედიციამ კ. შეფერის ხელმძღვანელ ...

                                               

ფინიკია

ფინიკია - უძველესი ქვეყანა, რომელიც ქანაანის რეგიონში, ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ სანაპიროზე მდებარეობდა, მოიცავდა თანამედროვე ლიბანს და ნაწილობრივ სირიისა და ისრაელის ტერიტორიებს. ფინიკიელებმა მძლავრი ცივილიზაცია შექმნეს სხვადასხვა განვითარებული ...

                                               

აგენორი

ფინიკიის მეფე, პოსეიდონისა და ლიბიეს ვაჟი, ბელოსის ტყუპისცალი. კადმოსის, კოლიქსის, ფენიქსისა და ევროპეს მამა. ს მიხედვით აგენორი ცხოვრობდა დაახლოებით ძვ. წ. 2000 წელს. როდესაც ზევსვმა ევროპე მოიტაცა, აგენორმა ვაჟები გაგზავნა მის საძებნელად და დის ...

                                               

დაგონი

დაგონი - ძველ ცივილიზებულ სემიტთა პანთეონის ერთ-ერთი მთავარი ღვთაება. განსაკუთრებით ადიდებდნენ ფილისტიმელები და ფინიკიელები, რომელნიც ზღვის ღმერთადაც აღიარებდნენ. უსწორდება შუმერ-აქადთა ეას და ანუს, გმირია მარდუკივით და თანაც პირველი კულტურის დამ ...

                                               

ტვიროსი

ტვიროსი, სური - ერთ-ერთი უძველესი სავაჭრო ფინიკიური ქალაქი ლიბანში. მდებარეობს ქვეყნის სამხრეთ ნაწილში. ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 60 000 კაცს.

                                               

ფინიკიელები

ფინიკიელები - უძველესი ერი, ფინიკიის მკვიდრები, ცხოვრობდნენ ლევანტის სანაპირო ზოლსა და ხმელთაშუა ზღვის აღმოსავლეთ ნაწილში. ფინიკიელები ცხოვრობდნენ კარგი ნავსაყუდელებით გამორჩეულ და ერთმანეთთან ჯაჭვივით გადაბმულ დამოუკიდებელ ქალაქებში, დღევანდელი ...

                                               

აბუ-სიმბალი

აბუ-სიმბალი, ასევე აბუ-სიმბელი - ორი კლდეში ნაკვეთი ძველეგვიპტური ტაძარი ნასერის ტბის დასავლეთ ნაპირზე, მდინარე ნილოსის მარცხენა სანაპიროზე. მდებარეობს ისტორიული ნუბიის ეგვიპტურ ნაწილში, ამავე სახელწოდების მცირე დასახლებიდან სამხრეთ-აღმოსავლეთით. ...

                                               

ძველი ეგვიპტის არქიტექტურა

ეგვიპტელები განთქმულნი იყვნენ არქიტექტურით მთელს იმდროინდელ მსოფლიოში. მათი ნაგებობები გეომეტრიული სიზუსტით იყო აშენებული, რაც იმის მიმანიშნებელია, რომ ძველი ეგვიპტელები კარგად იცნობდნენ როგორც არქიტექტურას, ასევე მათემატიკას. ეგვიპტელთა მიერ აშე ...

                                               

ზღვის ხალხები

ზღვის ხალხები - ხმელთაშუაზღვისპირელი ხალხის ჯგუფი, რომლებიც ძვ.წ.აღ. XIII საუკუნეში დაიძრნენ ეგვიპტისა და ხეთების სახელმწიფოსკენ. მათ სავარაუდო სამშობლოდ ეგეოსის ზღვის აუზს მიიჩნევენ. მათი მიგრაციის ეთნოგრაფიულ კვალად მიაჩნიათ გარამანტები, სიკულე ...

                                               

კადეშის ბრძოლა

კადეშის ბრძოლა - ბრძოლა ხეთებსა და ეგვიპტელებს შორის, რომელიც გაიმართა ძვ. წ. 1274 წელს, ქალაქ კადეშთან, დღევანდელი სირიის ტერიტორიაზე. ეგვიპტის ჯარს ხელმძღვანელობდა რამზეს II, ხოლო ხეთების ჯარს - მუვათალი II. ეს იყო ყველაზე დიდი ეტლების ბრძოლა, ...

                                               

კადეშის ზავი

კადეშის ზავი - ზავი ეგვიპტის ფარაონ რამსეს II-სა და ხეთების მეფე ხათუსილი III-ს შორის. ზავი მიჩნეულია მსოფლიოში პირველ სამშვიდობო ხელშეკრულებად. ხეთური ორიგინალი ინახება სტამბოლის არქეოლოგიურ მუზეუმში, ხოლო მისი ასლი ნიუ-იორკის გაეროს შტაბ-ბინაში ...

                                               

ნარმერის ფილა

ნარმერის ფილა - ერთ-ერთი უძველესი რელიეფია, რომელიც მოგვითხრობს ეგვიპტის გაერთიანების ისტორიას. იგი თანმხლები წარწერების გარეშეა, მაგრამ თავად წარმოადგენს ამბის თხრობას, პიქტოგრამას. ფილის ორივე მხარეს გამოსახულია რელიეფები. ერთ მხარეს დატანილი გ ...

                                               

ფაიუმის პორტრეტი

ფაიუმის პორტრეტი - მიცვალებულის ფერწერული პორტრეტი ძვ. ეგვიპტეში. ატანდნენ საფლავში. პირველად აღმოაჩინეს 1887 წელს ფაიუმის ოაზისში. ფაიუმის პორტრეტის აყვავების ხანად მიჩნეულია ახ. წ. I საუკუნის შუა წლები - III საუკუნე. სრულდებოდა ხის ფირფიტაზე, ც ...

                                               

ძვ. წ. X ათასწლეული

იაპონიაში იომონის ხანის დასაწყისი სპარსეთში მოხდა თხის მოშინაურება. მოხდა ძაღლის მოშინაურება დაახ. ძვ. წ. 9500 - თანამედროვე ბალტიის ზღვა ანცილუსის ტბის სტადიაში შევიდა თურქეთის ტერიტორიაზე აღმოჩენილი უძველესი ქანდაკებები იყო გაკეთებული დაახ. ძვ. ...

                                               

ძვ. წ. I ათასწლეული

დარიოს I-მა მაქსიმალურად გაფართოვა სპარსეთის იმპერიის საზღვრები. ძველი ეგვიპტე ჩამოყალიბდა, როგორც უმთავრესი სახელმწიფო. ალექსანდრე მაკედონელი იპყრობს სპარსეთის იმპერიას. ნეო-ასურული იმპერია კიროს II-მ დაიპყრო ბაბილონი ძვ. წ. 539 მიმდინარეობს პუნ ...

                                               

II ათასწლეული

1962 - კარიბის კრიზისი 1206-1260 - მონღოლთა დაპყრობები 1918-1921 - საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკა 1640-1649 - ინგლისის რევოლუცია 1991 - საქართველოს დამოუკიდებლობის გამოცხადება 1914-1918 - პირველი მსოფლიო ომი 1789-1799 - საფრანგეთის რევოლუცია ...

                                               

საუკუნე

საუკუნე - დროის საზომი ერთეული, რომელიც 100 წელიწადს უდრის. გრიგორიანულ კალენდარში არ არსებობს 0-ოვანი საუკუნე, საუკუნეების ათვლა იწყება I საუკუნიდან, ხოლო მის წინ არის ძვ. წ. I საუკუნე.

                                               

წელი

წელი, წელიწადი - დროის შუალედი, რომლის განმავლობაში დედამიწა ერთ სრულ შემოვლას ასრულებს მზის ირგვლივ. დედამიწის მოძრაობის სირთულემ განაპირობა ამ შუალედის განსაზღვრის სიძნელე და წელიწადის ურთიერთგანსხვავებულ ცნებათა წარმოშობაც. ვარსკვლავიერი, ანუ ...

                                               

თვე

თვე - დროის შუალედი, რომელიც დაკავშირებულია დედამიწის გარშემო მთვარის გარემოქცევასთან. თვე შეიძლება იყოს სინოდური, სიდერული - ვარსკვლავიურ ცაზე დედამიწის ირგვლივ მთვარის ერთი სრული გარემოქცევის პერიოდი, აგრეთვე ტროპიკული, ანომალისტური და დრაკონულ ...

                                               

კვირა (ერთეული)

კვირა - შვიდდღიანი დროის შუალედი, რომელშიც თითოეულ დღეს საკუთარი სახელწოდება აქვს; აგრეთვე მეშვიდე დღის სახელწოდება. შვიდდღიანი კვირა პირველად ძველ აღმოსავლეთში შემოიღეს; ახალი წელთაღრიცხვის I საუკუნეში რომშიც დაკანონდა, იქიდან კი მთელ დასავლეთ ე ...

                                               

1 იანვარი

1 იანვარი - გრიგორიანული კალენდრის პირველი დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 364 დღე. მსოფლიოს ბევრ ქვეყანაში 1 იანვარი არის ახალი წლის დღე.

                                               

2 იანვარი

366: ალემანების მრავალრიცხოვანმა არმიამ გადალახა გაყინული რაინი, რომის იმპერიის დაპყრობის მიზნით. 1850: თბილისში პროფესიული ქართული თეატრის ფუძემდებლის გიორგი ერისთავის პიესა "გაყრა" ”წარმოადგინეს. 1959: პირველი ხელოვნური თანამგზავრი, რომელმაც მთ ...

                                               

3 იანვარი

1521: პაპმა ლეო X-ემ ლუთერი ერეტიკოსად გამოაცხადა. 1777: ამერიკელმა გენერალმა ჯორჯ ვაშინგტონმა დაამარცხა ბრიტანელები პრინსტონის ბრძოლაში. 1932: ბრიტანეთის იმპერიის ხელისუფლებამ დააპატიმრა მოჰანდას განდი. 1815: ავსტრია, ბრიტანეთი და საფრანგეთი ქმნ ...

                                               

4 იანვარი

2010: დუბაიში, არაბთა გაერთიანებული საამიროები, ოფიციალურად გაიხსნა მსოფლიოს უმაღლესი ნაგებობა ბურჯ-ხალიფა. 1896: იუტა გახდა აშშ-ს 45-ე შტატი. 1831: არსებობა შეწყვიტა სამხრეთ ამერიკაში მდებარე რიო-დე-ლა-პლატის გაერთიანებული პროვინციების სახელმწიფ ...

                                               

5 იანვარი

1895: დრეიფუსის საქმე - ფრანგ ოფიცერს ალფრედ დრეიფუსს სამხედრო წოდება ჩამოართვეს და ეშმაკის კუნძულზე გადაასახლეს. 2019: კონსტანტინოპოლის პატრიარქმა ბართლომე I-მა უკრაინის მართლმადიდებელ ეკლესიას ავტოკეფალია მიანიჭა. 2005: მზის სისტემის უდიდესი ჯუ ...

                                               

6 იანვარი

1066: ჰაროლდ გოდვინსონი ინგლისის მეფედ აკურთხეს. 1940: ნაცისტებმა პოლონელების მასიური სიკვდილით დასაჯა მოაწყვეს პოზნანში. არქეოლოგებმა ეგვიპტის ფარაონ სებეხოტეპ II-ის საფლავის იდენტიფიცირება მოახდინეს. 2010: დოვლეთაბად-სარახს-ხანგირანის გაზსადენი ...

                                               

7 იანვარი

1989: იაპონიის ბოლო პრინცი აკიჰიტო ახალ იმპერატორად გამოცხადდა. იაპონიაში დადგა ჰაისეის ერა. 1598: ბორის გოდუნოვმა რუსეთის სამეფო ტახტი ჩაიგდო ხელთ. 1999: ბილ კლინტონის იმპიჩმენტის სამსჯარო დაიწყო. 2013: 2012 წლის ფიფა-ს ოქროს ბურთი არგენტინელმა ...

                                               

8 იანვარი

1916: პირველი მსოფლიო ომი - მოკავშირეთა ძალები გალიპოლიდან იხევენ. 2016: მექსიკელი ნარკობარონი ხოაკინ გუსმანი, მეტსახელად "ელ ჩაპო", ციხიდან გაქცევიდან ექვსი თვის შემდეგ დააპატიმრეს. ირანმა ერაყში მდებარე აშშ-ის სამხედრო ობიექტებზე შეტევა განახორ ...

                                               

9 იანვარი

2009: აშშ და საქართველო სტრატეგიული პარტნიორობის შესახებ ქარტიას აწერენ ხელს ვაშინგტონში. 475: ბიზანტიის იმპერატორი ზენონი გაიქცა კონსტანტინოპოლიდან. ტახტზე ავიდა ბასილისკოსი; 1951: ნიუ-იორკში გაიხსნა გაეროს შენობა. 1968: ისტორიაში ერთადერთხელ თო ...

                                               

10 იანვარი

2012: არგენტინის ნაკრების და ბარსელონას ფორვარდი ლიონელ მესი მესამედ გახდა ფიფა-ს ოქროს ბურთის გამარჯვებული. 1920: ელზასი და ლოტარინგია საფრანგეთს გადაეცა. 2020: ომანის სულთან ქაბუს ბინ საიდ ალ საიდის გარდაცვალების გამო, მისი შემცვლელი ჰაითემ ბინ ...

                                               

11 იანვარი

1949: პირველად მოვიდა თოვლი ლოს-ანჯელესში, კალიფორნია. 1964: ამერიკის პირველი დისკო-კლუბი "ვისკი ა გო გო" გაიხსნა ლოს-ანჯელესში. 1935: ამელია ერჰარტი პირველი ქალი გახდა, რომელმაც მარტო იფრინა ჰავაიდან კალიფორნიაში. 1922: პირველად გამოიყენეს ინსულ ...

                                               

12 იანვარი

1875: კვან-სუ გახდა ჩინეთის იმპერატორი პორტუგალიელმა ფეხბურთელმა კრიშტიანუ რონალდუმ ფიფა-ს ოქროს ბურთი მესამედ მოიგო. 1780: გამოიცა ციურიხის პირველი გაზეთი. 1991: მოსკოვში ესტონეთისა და რუსეთის პრეზიტენტებს არნოლდ რუტელსა და ბორის ელცილნს შორის ხ ...

                                               

13 იანვარი

1830: ახალი ორლეანის დიდი ხანძარი დაიწყო. 1986: ჩრდილოეთ იემენში დაიწყო სამოქალაქო ომი. 1968: ჯონი კეში მის განთქმულ ალბომს წერს ცოცხალი შესრულებით ფოლსომის საშტატო საპყრობილედან. 1915: მიწისძვრამ ავეძანოში იტალია 29 800 ადამიანი იმსხვერპლა. 1942 ...

                                               

14 იანვარი

1301: ანდრე III-ის გარდაცვალებით დასრულდა არპადთა დინასტიის მმართველობის ხანა უნგრეთში. 27: რომში გამოცხადდა რესპუბლიკის აღდგენა. საერთო სახალხო მღელვარების ფონზე პრეზიდენტმა ზინ ელ-აბიდინ ბენ ალიმ ტუნისი დატოვა, მოვალეობის შემსრულებელი დეპუტატთა ...

                                               

15 იანვარი

1892: ჯეიმზ ნასმითმა კალათბურთის წესები გამოაქვეყნა. 1992: საერთაშორისო თანამეგობრობამ ცნო სლოვენიისა და ხორვატიის დამოუოკიდებლობა იუგოსლავიისგან. 1870: პოლიტიკურ შარჟში აშშ-ის დემოკრატიული პარტია პირველად იყო გამოსახული ჯორის სახით "ცოცხალი ჯორი ...

                                               

16 იანვარი

1492: თანამედროვე ენის პირველი გრამატიკა, ესპანურად, წარედგინა დედოფალ იზაბელას. 929: კორდობას ამირი აბდ-არ-რაჰმან III საკუთარ თავს ხალიფად აცხადებს, აფუძნებს რა კორდობას სახალიფოს. ბუენოს აირესში დასრულდა "დაკარის რალი 2011". 1909: ერნესტ შაკლეტ ...

                                               

17 იანვარი

1562: საფრანგეთმა ცნო ჰუგენოტები სენ-ჟარმენის ედიქტით. 1995: 7.3 ბალის მიწისძვრა სახელწოდებით "ჰანშინის დიდი მიწისძვრა" ხდება კობესთან ახლოს იაპონია, უზარმაზარი მატერიალური ზარალითა და 6 433 ადამიანის მსხვერპლით. 1819: სიმონ ბოლივარმა გამოაცხადა ...

                                               

18 იანვარი

1871: ვილჰელმ I ხდება გერმანიის პირველი იმპერატორი. 1535: ფრანსისკო პისარომ პერუს დედაქალაქი ლიმა დააარსა. 2011: აშშ-ის პოლიტოკოსი სარჯენთ შრაივერი, მშვიდობის კორპუსის პირველი დირექტორი, გარდაიცვალა 95 წლის ასაკში. 2009: რუსეთისა და უკრაინის პრემ ...

                                               

19 იანვარი

1829: იოჰან ვოლფგანგ გოეთეს ფაუსტის პრემიერა. 1935: კომპანია კუპერსი მსოფლიოში პირველად უშვებს მამაკაცის მოკლე საცვალს. 1959: გაიხსნა საქართველოს მწერალთა მეხუთე ყრილობა. 1419: ასწლიანი ომი - რუენი ინგლისის მეფე ჰენრი V-ს ჩაბარდა, რითაც ნორმანდია ...

                                               

20 იანვარი

2018: თურქეთმა სირიაში ანტიტერორისტული ოპერაცია "ზეთისხილის რტო" დაიწყო. 2011: ერაყში მომხდარი აფეთქებების სერიის შედეგად 100 ადამიანია მოკლული. ამერიკის შეერთებული შტატების პრეზიდენტმა ჯო ბაიდენმა საპრეზიდენტო ფიცი დადო. 1996: იასირ არაფატი აირჩ ...

                                               

21 იანვარი

1276: ინოკენტი V რომის პაპი გახდა. 1925: ალბანეთი თავს რესპუბლიკად აცხადებს. 1793: პარიზში სიკვდილით დასაჯეს მეფე ლუი XVI, საფრანგეთის კონვენციის მიერ ღალატში მხილების შემდეგ. 1899: კომპანია ოპელ მოტორსი დაარსდა. 1643: აბელ ტასმანმა ტონგა აღმოაჩი ...

                                               

22 იანვარი

1863: იანვრის აჯანყება იწყება პოლონეთში, ლიტვასა და ბელარუსში თანამეგობრობის რუსეთის ოკუპაციისგან თავის დასაღწევად. 2020: ეკატერინი საკელაროპულუ საბერძნეთის პრეზიდენტად აირჩიეს და ქვეყნის ისტორიაში პირველი ქალი პრეზიდენტი გახდა. 1899: ექვსი ავსტრ ...

                                               

23 იანვარი

1571: ლონდონის სამეფო ბირჟა გაიხსნა ლონდონში. 1943: დიუკ ელინგტონი პირველად უკრავს ნიუ-იორკის კარნეგი-ჰოლში. 2005: ვიქტორ იუშენკოს ინაუგურაცია უკრაინის პრეზიდენტად კიევში, უკრაინა. 1907: ჩარლზ კურტისი გახდა აშშ-ს პირველი ინდიელი სენატორი. 1579: უ ...

                                               

24 იანვარი

1742: კარლ VII ალბრეხტი ხდება საღვთო რომის იმპერატორი. 1924: საფრანგეთის ქალაქ შამონიში დაიწყო ზამთრის პირველი ოლიმპიური თამაშები. 1888: ჯეიკობ უორტმანი აპატენტებს საბეჭდი მანქანის ლენტას. 1679: მეფე ჩარლზ II ინგლისი შლის პარლამენტს. 2001: მიიღეს ...