ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 123




                                               

კაპსიური კულტურა

სახელი ეწოდა ტუნისის ქ. გაფსას კაპსას სიახლოვეს მდებარე სადგურის მიხედვით. კულტურა პირველად აღმოჩნდა ტუნისში. ის ცვლის ორანულ კულტყრას. ძირითადი საქმიანობაა ნადორიბა და სემგროვებლობა სადგურის სიახლოვეს აღმოჩენილია ლოკოკინას ნიჟარები კაპსიელებმა პ ...

                                               

მაიკოპის კულტურა

მაიკოპის კულტურა - ძვ. წ. III ათასწლეულის II ნახევრის არქეოლოგიური კულტურა, რომელიც გავრცელებული იყო ჩრდილოეთ კავკასიის მთიანეთში. სახელი ეწოდა 1897 წ. შესწავლილი მაიკოპის ყურღანის მიხედვით. მაიკოპის კულტურა წარმოდგენილია მრავალრიცხოვანი გორასამა ...

                                               

მინოსის კულტურა

მინოსის კულტურა - ბრინჯაოს ხანის მაღალგანვითარებული კულტურა კუნძულ კრეტაზე, ეგეოსის კულტურის ერთ-ერთი ვარიანტი. აღმოაჩინა ინგლისელმა არქეოლოგმა არტურ ევანზმა XIX საუკუნის ბოლოს, რომელმაც მინოსის კულტურა დაყო ადრეულ, შუა და გვიანდელ პერიოდებად. სა ...

                                               

ჩრდილოეთ კავკასიის კულტურა

ჩრდილოეთ კავკასიის კულტურა - ბრინჯაოს ხანის კულტურა, რომელიც მოიცავს ჩრდილოეთ კავკასიის მთისწინა ზოლს, მდნარეების თერგის, ყუბანის და კუმის აზუებს. ჩრდილოეთით და ჩრდილო-აღმოსავლეთით ესაზღვრება კატაკომბური კულტურების ტერიტორია, დასავლეთით და სამხრე ...

                                               

ალექსანდრიის შუქურა

ალექსანდრიის შუქურა მდებარეობდა ალექსანდრიაში, ეგვიპტე, აშენდა ძვ.წ. 279 წელს მე-3 საუკუნეში და მსოფლიოს შვიდ საოცრებათაგან ერთ-ერთად მიიჩნევა. მან ფუნქციონირება შეწყვიტა და თითქმის სრულიად დაინგრა მე-14 საუკუნეში მომხდარი ორი ძლიერი მიწისძვრის შ ...

                                               

ბაბილონის დაკიდებული ბაღები

ბაბილონის დაკიდებული ბაღები - ქალაქ ბაბილონში ნაბუქოდონოსორის მიერ აგებული კონსტრუქცია, რომელშიც ათასგვარი მცენარე ხარობდა. შენობა ოთხიარუსიანი იყო. მას დააყარეს იმ სისქის მიწა, რომ ყველაზე დიდ მცენარეებსაც შეეძლოთ ეხარათ. მისთვის შორეული ქვეყნებ ...

                                               

ეფესოს ტაძარი

არტემიდას ტაძარი, ასევე ეფესოს ტაძარი, დიანას ტაძარი - მსოფლიოს შვიდ საოცრებათაგან ერთ-ერთი, ბერძნული ქალღმერთი არტემიდასადმი მიძღვნილი ტაძარი ეფესოში; აგებულია დაახ. ძვ. წ. 550 წელს სპარსეთის იმპერიის აქამენიდთა დინასტიის მმართველობის პერიოდში. ...

                                               

ზევსის ქანდაკება ოლიმპიაში

ზევსის ქანდაკება ოლიმპიაში - ერთ-ერთი მსოფლიოს შვიდი საოცრებიდან. მდებარეობდა ქალაქ ოლიმპიაში. ზევსის ქანდაკება მსოფლიოს შვიდი საოცრების სიაში მესამეა. იგი ფიდიასის ნამუშევარია, რომელიც დამზადებული იყო ხისგან. ქანდაკების ზედაპირი მოპირკეთებული იყ ...

                                               

ხეოფსის პირამიდა

ხეოფსის პირამიდა, იგივე გიზას დიდი პირამიდა - შვიდი საოცრებიდან ერთ-ერთი და ჩვენამდე მოღწეული ერთადერთი ნაგებობა, ყველაზე დიდი პირამიდა. მისი მშენებლობა ჩვენ წელთაღრიცხვამდე 26-ე საუკუნეში დაიწყო. პირამიდის სიმაღლე 147 მეტრი იყო, მაგრამ დღესდღეობ ...

                                               

ჯოსერის პირამიდა

ჯოსერის პირამიდა - ძველი ეგვიპტის ფარაონ ჯოსერის საფეხუროვანი პირამიდა ძველი სამეფოს III დინასტიიდან, აგებული დაახლოებით ძვ. წ. 2650 წლისათვის. ჯოსერის პირამიდა უძველესია ეგვიპტის პირამიდებს შორის, მისი სიმაღლე შეადგენს 62.5 მეტრს და ამ მონაცემით ...

                                               

ფესტოსის დისკო

ფესტოსის დისკო - უცნაური არქეოლოგიური აღმოჩენა, რომელიც ბრინჯაოს ხანით თარიღდება. მისი დანიშნულება და მნიშვნელობა, ასევე მისი თავდაპირველი გეოგრაფიული წარმოშობის ადგილი დღემდე კამათის საგანია, რაც მას არქეოლოგიის ერთ-ერთ ყველაზე განთქმულ საიდუმლო ...

                                               

გეოგლიფი

გეოგლიფი - მიწაზე გამოსახული გეომეტრიული ან ფიგურული გამოსახულება, როგორც წესი, სიგრძით 4 მეტრზე მეტი. ბევრი გეოგლიფი იმდენად დიდია, რომ მათი დანახვა მხოლოდ ჰაერიდან არის შესაძლებელი. არსებობს გეოგლიფების შექმნის რამდენიმე საშუალება: ნიადაგის ზედ ...

                                               

გორა (დასახლება)

გორა, დიხაგუძუბა, დიხაზურგა, თელი, თეფე - არქეოლოგიურ ძეგლთა კატეგორია, დასახლების ერთ-ერთი უძველესი სახეობა მეტნაკლებად შემაღლებულ ადგილზე. სოციალური ისტორიის თვალსაზრისით, გორა არის გვარის სამოსახლო, სამეურნეო საკულტო ადგილი, სიმაგრე, ხშირად სა ...

                                               

ზიქურათი

ზიქურათი - მრავალსაფეხურიანი საკულტო დანიშნულების შენობა ძველ შუამდინარეთში. შუმერული, ასურული, ბაბილონური და ელამური არქიტექტურისათვის დამახასიათებელი ტიპური კულტურის ნაგებობა.

                                               

კოლოსეუმი

კოლოსეუმი ან კოლისეუმი, ფლავიუსების ამფითეატრი - გიგანტური ამფითეატრი, ძველი რომის არქიტექტურული ძეგლი, გეგმით ელიფსური შენობის შუაში მოთავსებული არენის ირგვლივ 4 იარუსად, საფეხურისებრ, განლაგებულია მაყურებელთა ადგილები. ძირითადად ეთმობოდა გლადია ...

                                               

კორდობა (ესპანეთი)

კორდობა ცნობილია ფინიკიელთა კოლონიზაციის დროიდან. სტრაბონისა და პტოლემეს ცნობით, იგი იყო ტურდეტანების ტომის ცენტრი. II პუნიკური ომის ძვ. წ. 218–201 დროს დაიპყრეს რომაელებმა. ავგუსტუსის დროს ბეტიკის პროვინციის მთავარი ქალაქი იყო. სხვადასხვა დროს დ ...

                                               

მავზოლეუმი

მავზოლეუმი - მონუმენტური სამარხი ნაგებობა. სახელწოდება მიიღო ქალაქ ჰალიკარნასში აგებული კარიის მეფის მავსოლეს აკლდამისაგან. მავზოლეუმი გავრცელდა ძველ რომსა და შუა საუკუნეების აღმოსავლეთში. ტრადიციული ნაგებობის პარალელურად სოციალურ არქიტექტურაში მ ...

                                               

მეგალითები

მეგალითები - უზარმაზარი, დაუმუშავებელი და დამუშავებული ქვის ლოდებისაგან აღმართული ნაგებობა. საქართველოში მათ გმირთ ნაკვეთებს, დევთა ნასახლარებსა და ქვაკაცებს უწოდებდნენ. მეგალითური კულტურის დამახასიათებელი ძეგლები: დოლმენი, მენჰირი, კრომლეხი, ქვა ...

                                               

ნამოსახლარი

ნამოსახლარი - არქეოლოგიურ ძეგლთა კრებითი კატეგორია, ადამიანის ძველი საცხოვრისის ნაშთების ზოგადი სახელწოდება. უძველესი, ქვის ხანის ადამიანის ნამოსახლარი შეიძლება იყოს მღვიმეში, ეხში ან ღია ადგილზეც. ახალი ქვის ხანიდან ცნობილია ნასოფლარები, შემდგომ ...

                                               

ნასოფლარი

ნასოფლარი - ძველი სოფლის ნაშთები, არქეოლოგიურ ძეგლთა ერთ-ერთი კატეგორია. ნასოფლარი ისეთი ნამოსახლარია, რომლის ძველი მოსახლეობა უპირატესად სოფლის მეურნეობის დარგებს მისდევდა. ნასოფლარების გათხრის შედეგად ვლინდება საცხოვრებელი და სამეურნეო ნაგებობა ...

                                               

ნაციხარი

ნაციხარი - ციხის ნაშთები, ნანგრევები. ნაციხრების არქეოლოგიურ გათხრებს განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება სამხედრო ხელოვნების, კერძოდ, ფორფიკაციის ისტორიის შესასწავლად. ნაციხარი ხშირად მნიშვნელოვან მასალას იძლევა წარსული ეპოქების სულიერი და ნივთიე ...

                                               

ორმოსამარხი

ორმოსამარხი, არქეოლოგიურ ძეგლთა კატეგორია, მიწაში ამოთხრილი ორმო, რომელიც განეკუთვნება მიცვალებულის დასაკრძალავად. გავრცელებულია ყველა პალეოლითის ხანიდან ძველ ორმოსამარხებში მიცვალებულს ატანდნენ სამკაულს, იარაღს, საოჯახო და სხვა ნიცთებს, რაც მიცვ ...

                                               

სევილია

სევილია - ქალაქი სამხრეთ ესპანეთში. ანდალუსიის ავტონომიური რეგიონისა და სევილიის პროვინციის დედაქალაქი. მდებარეობს მდინარე გვადალკვივირზე, ატლანტის ოკეანის სანაპიროდან 87 კილომეტრის დაშორებით. ანდალუსიის დაბლობის ცენტრში. ქალაქის მოსახლეობა 2006 ...

                                               

ურის ზიქურათი

დიდი ზიქურათი ურში - ძველი შუამდინარეთის ქალაქ ურში საუკეთესოდ შემონახული სატაძრო კომპლქსი. აგებულია ძვ. წ. XXI საუკუნეში ადგილობრივი მეფეების ურ-ნამუსა და შულგას მიერ, ეკიშნუგალის სიწმინდე, მთვარის ღმერთის ნანას პატივსაცემად. გადაკეთებულია მრავა ...

                                               

ჯარმო

ჯარმო - ადრინდელი ნეოლითური ხანის ნამოსახლარი ქალაქ ქირქუქის აღმოსავლეთით, ერაყის ქურთისტანში. 1948 - 55 წლებში იკვლევდა ამერიკელი არქეოლოგი რ. ბრეიდვუდი. ჯარმოს კულტურული ფენა ძირითადად წარმოქმნილია 16-ჯერ გადაკეთებული ალიზის სახლებისგან. ჯარმო ...

                                               

ქართველთა ეთნარქები

ქართველთა ეთნარქები - ლეონტი მროველის მიერ "ქართლის ცხოვრებაში” მოხსენიებულ ლეგენდარულ მამამთავარს თარგამოსს ჰყავდა 8 ძე: ეგროსი; ჰაოსი; ჰეროსი; ბარდოსი; მოვაკანოსი; ლეკანოსი; კავკასოსი და ქართლოსი. აქედან ქართლოსის ძენი იყვნენ გარდაბოსი, კახოსი, ...

                                               

ეგროსი

ლეონტი მროველი წერს: ლეონტი მროველის მიერ ეგროსის ტერიტორიებზე მწირი ინფორმაცია მოიპოვება. ცნობილია მხოლოდ შემდეგი: აღმოსავლეთი საზღვარი - ლიხის ქედი აი რას სწერს ივ. ჯავახიშვილი თავის თორმეტთომეულის მეორე ტომში ლიხის ქედზე: სამხრეთი საზღვარი - ქ ...

                                               

კუხოსი

კუხოსი - ლეონტი მროველისეული ქართლის ცხოვრების მიხედვით, თარგამოსის ძის - ქართლოსის ძე. ქართველი ხალხის ერთ-ერთი ეთნარქი. მას ქართლოსისაგან გადაეცა ტერიტორია, რომელსაც შემდგომ კუხეთი ეწოდა. ლეონტი მროველი ქართლის ცხოვრებაში წერს:

                                               

ჰეროსი

ჰეროსი, ჰერ, ჰეროს - "ქართლის ცხოვრების" ავტორის - ლეონტი მროველის მიხედვით, ქართველ ხალხთა ერთ-ერთი ეთნარქი, თარგამოსის ძე და ძმა ქართლოსისა, ჰერეთის ლეგენდალური დამაარსებელი.

                                               

კატალონიის მთავრობა

კატალონიის მთავრობა, იგივე Generalitat de Catalunya - მთავრობა, რომელიც შედის ესპანეთის კონსტიტუციური მონარქიის სახელმწიფო სისტემაში. იგი არსებობს 1979 წლიდან. კატალონიის მთავრობის საფუძვლები მოცემულია დოკუმენტში "ავტონომიის მდგომარეობა". მთავრობ ...

                                               

ბონისტიკა

ბონისტიკა, ისტორიის ერთ-ერთი დისციპლინა. შეისწავლის ხმარებიდან გამოსულ ქაღალდის ფულსა და ბონებს, რომლებიც ისტორიულ ობიექტურ დოკუმენტებს წარმოადგენენ: ასახავენ თანადროულ ეკონომიკურ და პოლიტიკურ მოვლენებს.

                                               

ზედნაბეჭდი "ჰავაი" ამერიკულ დოლარებზე

ჰავაის ზედნაბეჭდი - სპეციალური ზედნაბეჭდი შეერთებული შტატების ვალუტის ბანკნოტებზე, რომლებიც მიმოქცევაში იყვნენ ჰავაის კუნძულებზე მეორე მსოფლიო ომის მსვლელობისას.

                                               

ფრიგია

ფრიგია - ფრიგიელებით დასახლებული ძველი ქვეყანა მცირე აზიის შუაგულში, კაპადოკიასა და ლიდიას შორის, თუმცა, ესაა "დიდი ფრიგია". მითებსა და ლეგენდებში საბერძნეთისთვის უფრო ცნობილ "მცირე ფრიგიას" მოიხსენიებენ.

                                               

გულ-ფილტვის რეანიმაციის ისტორია

გულ-ფილტვის რეანიმაცია - პროცედურა, რომელიც უტარდება გულგაჩერებულ ადამიანს. მისი მიზანია გულის დახურული მასაჟით სისხლის ცირკულაცია, გულის მუშაობისა და სუნთქვის აღდგენა, რათა ტვინმა ნორმალურად იმუშაოს მანამ, სანამ არ მივიღებთ ალტერნატიულ ზომებს, მ ...

                                               

კარაბადინი

კარაბადინი - ძველ საქართველოში სამკურნალო წიგნთა საერთო სახელწოდება. თავისი დანიშნულებისა და შინაარსის მიხედვით ცნობილია სამკურნალო კარაბადინი, რომელიც ძირითადად განკუთვნილი იყო პრაქტიკოსი ექიმებისათვის, საოჯახო კარაბადინი - არაექიმებისათვის და მ ...

                                               

მეორე მსოფლიო ომის დროს ჩაძირული საზღვაო ჰოსპიტალები

მეორე მსოფლიო ომში მრავალი საზღვაო ჰოსპიტალი ჩაძირეს. მათგან ყველაზე სისხლიანი საბჭოთა გემ Armenia-ს ჩაძირვა იყო. ალყაში მოქცეულ საბჭოთა არმიას მხოლოდ ზღვით შეეძლოდაჭრილების ევაკუაცია. ამ მისიით გაიგზავნა Armenia სევასტოპოლში. 1941 წლის 6-7 ნოემბ ...

                                               

პირველი მსოფლიო ომის დროს ჩაძირული საზღვაო ჰოსპიტალები

პირველი მსოფლიო ომის პერიოდში მრავალ საზღვაო ჰოსპიტალზე მოხდა თავდასხმა, როგორც განზრახ, ისე უნებლიედ. გემებს ძირითადად ტორპედოები ან საზღვაო ნაღმები აფეთქებდნენ. საზღვაო ჰოსპიტალის ფუნქციაა დაშავებულთათვის პირველადი დახმარების გაწევა და შემდგომი ...

                                               

უსწორო კარაბადინი

"უსწორო კარაბადინი" - XI საუკუნის ქართული სამედიცინო ძეგლი ; ავტორი - ქანანელი. "უსწორო კარაბადინი" 3 ნაწილისაგან შედგება: პირველ ნაწილში განხილულია მედიცინის ზოგადი საკითხები - ანატომიის, ფიზიოლოგიის და ფარმაკოლოგიის ცნებები. მეორეში - კერძო პათ ...

                                               

ქართული მედიცინის ისტორიის მუზეუმი

ქართული მედიცინის ისტორიის მუზეუმი - მუზეუმი თბილისში, შეიქმნა 1963 წელს, ხოლო ოფიციალურად გაიხსნა 1967 წელს. მუზეუმის შექმნის ინიციატორი იყო ქართული მედიცინის ისტორიის კვლევის ერთ-ერთი ფუძემდებელი მიხეილ შენგელია, რომელსაც საქმიანი დახმარება გაუ ...

                                               

შუა საუკუნეების მედიცინა

შუა საუკუნეების მედიცინა - შუა საუკუნეებში უმეტესწილად განვითარებული იყო პრაქტიკული მედიცინა, რომლითაც დაკავებულნი იყვნენ მეაბანოე-დალაქები. ისინი ხსნიდნენ ვენებს, ახდენდნენ სახსრების ჩაგდებას, ამპუტირებას. მეაბანოეს პროფესია საზოგადოებრივ ცნობიე ...

                                               

უილიამ ჰარვეი

უილიამ ჰარვეი, ჰარვი - ინგლისელი ექიმი, ფიზიოლოგი და ემბრიოლოგი. კემბრიჯში სამედიცინო ფაკულტეტის დამთავრების შემდეგ მუშაობდა პადუაში, სადაც 1602 მიიღო პადუის უნივერსიტეტის მედიცინის დოქტორის დიპლომი. ლონდონში დაბრუნების შემდეგ, 1607 წელს, ექიმთა ...

                                               

ნიკოლაი დანილევსკი

ნიკოლაი იაკობის ძე დანილევსკი, 1822, სოფ. ობერეცი, ორიოლის გუბერნია - გ. 7 ნოემბერი, 1885, ტფილისი) - რუსი სოციოლოგი, კულტუროლოგი, პუბლიცისტი და ნატურალისტი; გეოპოლიტიკოსი, ისტორიისადმი ცივილიზაციური მიდგომის ერთ-ერთი ფუძემდებელი, პანსლავიზმის იდ ...

                                               

კურტ ვონეგუტი

კურტ ვონეგუტი - ამერიკელი სატირიკოსი მწერალი. დაიბადა 1922 წლის 11 ნოემბერს აშშ-ში, ინდიანაპოლისში, შეძლებული გერმანელი ემიგრანტების ოჯახში. 1940 წელს დაამთავრა შორტრიჯის საშუალო სკოლა და მამის კატეგორიული მოთხოვნით, სწავლა განაგრძო კორნელის უნივ ...

                                               

აირის მერდოკი

ჯინ აირის მერდოკი - ინგლისელი მწერალი და ფილოსოფოსი. ბუკერის პრემიის ლაურეატი. ამ პრემიის "შორტლისტში" მისი ნამუშევრები ექვსჯერ მოხვდნენ. მერდოკის 1998 წელს გამოქვეყნებული რომანი "ბადის ქვეშ" Modern Library-ის გამომცემლობის მიერ შედგენილ მე-20 სა ...

                                               

გიული ალასანია

გიული ალასანია - ქართველი ისტორიკოსი-წყაროთმცოდნე, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი. მიხეილ სააკაშვილის დედა.

                                               

ლაშა ბაქრაძე

ლაშა ბაქრაძე - ქართველი ლიტერატურათმცოდნე, ისტორიკოსი და გერმანისტი. პირველი საქართველოდან ოფიციალურად აკრედიტებული ჟურნალისტი ბერლინში, ილიას სახელმწიფო უნივერსიტეტის ასოცირებული პროფესორი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, საბჭოთა წარსულის კვლევის ...

                                               

ვალერიან გაბაშვილი

ვალერიან გაბაშვილი, ფსევდონიმი ნიკოლოზ გაბაონი - ქართველი ისტორიკოსი, აღმოსავლეთმცოდნე, მწერალი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერებათა აკადემიის წევრ-კორესპონდენტი, საქართველოში აღმოსავლეთმცოდნე ისტორიკოსთა სამეცნიერო ...

                                               

გრიგოლ გეგელია

გრიგოლ გეგელია - ქართველი ისტორიკოსი, პოლიტიკოსი. 2019 წლის 22 დეკემბრიდან პარტიის "ლელო საქართველოსთვის" ერთ-ერთი ლიდერი, საგარეო მდივანი და პოლიტსაბჭოს წევრი.

                                               

მიხეილ გონიკიშვილი

1953 წელს დაამთავრა მოსკოვის პედაგოგიური ინსტიტუტის ისტორიის ფაკულტეტი. 1954 წლიდან მუშაობდა საქართველოს კპ ცკ-თან არსებულ რესპუბლიკურ პარტიულ სკოლაში. 1959 წლიდან მუშაობდა ივ. ჯავახიშვილის ისტორიისა და ეთნოლოგიის ინსტიტუტში სხვადასხვა სამეცნნიერ ...

                                               

კონსტანტინე გრიგოლია

კონსტანტინე გრიგოლის ძე გრიგოლია - ქართველი ისტორიკოსი, ისტორიის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი, საქართველოს მეცნიერების დამსახურებული მოღვაწე. 1930 წელს დაამთავრა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტის პედაგოგიური ფაკულტეტის ისტორიული განყოფილება. 1 ...