ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 119




                                               

ანდიჟანის ხოცვა-ჟლეტა

ანდიჟანის ხოცვა-ჟლეტა - 2005 წლის 13 მაისს უზბეკეთის ქალაქ ანდიჟანის ცენტრალურ მოედანზე დემონსტრანტების მასობრივი დახვრეტა. მსხვერპლთა რაოდენობა ოფიციალური მონაცემებით 187-ია, ხოლო არაოფიციალური მონაცემებით რამდენიმე ასეული. 2005 წლის 11 თებერვალ ...

                                               

აფრასიაბი

აფრასიაბი - 200 ჰექტარის მქონე ძველი ნაქალაქარი, რომელიც მდებარეობს თანამედროვე ქალაქ სამარყანდის ჩრდილოეთ ნაწილში. ვარაუდობენ, რომ აფრასიაბი იყო ძველი სოგდიანის დედაქალაქი, რომელიც მარაყანდის სახელით იყო ცნობილი. სახელწოდება მიიღო ტურანის ნახევრ ...

                                               

ბუხარის საამირო

ბუხარის საამირო - ფეოდალური სახელმწიფო შუა აზიაში, ძირითადად უზბეკეთის ტერიტორიაზე. 1740 წელს ბუხარის სახანო ნადირ-შაჰმა დაიპყრო. მისი სიკვდილის 1747 შემდეგ გაბატონდნენ მანღითები, რომელთა წარმომადგენლებიც ემირებად იწოდებოდნენ. სწორედ მათი მმართვე ...

                                               

გურ-ემირი

1916 წელს გადააკეთეს აკლდამა და ხელახლა გაუკეთეს ქვის იატაკი. 1950 წელს გარემონტეს გუმბათი და მოჭიქულობა. 1967 წელს დაიწყო მასშატაბური სარესტავრაციო სამუშაოები კომპლექსის აღსადგენად. 1996 წელს თემურლენგის დაბადებიდან 660 წლის იუბილესთან დაკავშირე ...

                                               

ეფთალიტები

ეფთალიტები - ხალხი ადრე შუასაუკუნეებში, რომლებიც მოვიდნენ შუა აზიაში ავღანეთიდან და აღმოსავლეთ ირანიდან.

                                               

მოგოლისტანი

მოგოლისტანი - XIV საუკუნეში წარმოქმნილი სახელმწიფო სამხრეთ–აღმოსავლეთ ყაზახეთის და ყირგიზეთის ტერიტორიაზე, ჩაღათას ულუსის დაცემის შედეგად. მოგოლისტანის პოლიტიკური ისტორია XIV მეორე ნახევარში ნაკლებადცნობილია. წყაროებში არ არის სათანადო ცნობები ჩრ ...

                                               

მუჰამედ ალიმ ხანი

სეიიდ მირ მუჰამედ ალიმ ხანი - ბუხარას ბოლო ამირი, მმართველობდა ბოლშევიკების მიერ ბუხარას აღებამდე - 1920 წლის 30 აგვისტომდე; მანღიტთა დინასტიის წარმომადგენელი, ჩინგიზ ყაენის პირდაპირი შთამომავალი. გარდაიცვალა ქაბულში, ავღანეთი. მიუხედავად იმისა, ...

                                               

რეგისტანის მოედანი

რეგისტანის მოედანი - მოედანი სამარყანდის ცენტრში. "რეგისტანი" ცენტრალური აღმოსავლეთის მუსულმანურ სამყაროში ეწოდებოდა ქალაქის ცენტრალურ მოედნებს. სამარყანდის რეგისტანი არის ყველაზე ცნობილი, იმის დამსახურებით, რომ აქ განთავსებულია XV - XVII საუკუნე ...

                                               

ტილია-კარის მედრესე

ტილია-კარის მედრესე - XVII საუკუნის მუსულმანური სასულიერო-საგანმანათლებლო და საკულტო დანიშნულების კომპლექსი სამარყანდში. რეგისტანის მოედნის არქიტექტურული ანსამბლის მედრესე, რომელიც აგებულია იალანგტუშ ბაჰადურის მიერ. ულუღ ბეგისა და შერდორის მედრეს ...

                                               

უზბეკეთის ისტორია

ჩვენს წელთაღრიცხვამდე პირველ ათასწლეულში, ირანელმა მომთაბარეებმა ცენტრალური აზიის მდინარეების გასწვრივ შექმნეს საირიგაციო სისტემები და ააშენეს ბუხარა და სამარყანდი. ეს ქალაქები ძალიან გამდიდრდა აბრეშუმის გზის წყალობით, რომელიც ევროპას ჩინეთთან აკ ...

                                               

ულუღ ბეგის მედრესე (სამარყანდი)

ულუღ ბეგის მედრესე - XV საუკუნის მუსულმანური სასულიერო-საგანმანათლებლო და საკულტო დანიშნულების კომპლექსი სამარყანდში. რეგისტანის მოედნის არქიტექტურული ანსამბლის უძველესი მედრესე, რომელიც აგებულია თემურიდების დინასტიის მმართველობის პერიოდში მეცნიე ...

                                               

შაიბანიდები

შაიბანიდები - შიბანის, ჩინგიზ-ყაენის ვაჟის, ჯუჩის შვილის, ბათო-ყაენის ძმის შთამომავლები, რომლებსაც განეკუთვნებოდა უზბეკური დინასტიის შაიბანიდების დამფუძნებელი მუჰამედ შაიბანი, აბულხაირის შვილიშვილი. მან 1499 წელს დაიწყო მავერანაჰრის დაპყრობა, ხოლ ...

                                               

შაიბანიდების სახელმწიფო

შაიბანიდების სახელმწიფო - ფეოდალური სახელმწიფო შუა აზიაში, რომლის დედაქალაქი იყო ჯერ სამარყანდი, ხოლო 1560 წლიდან - ბუხარა. მისი შექმნა დაკავშირებულია ცენტრალურ აზიაში მომთაბარე უზბეკების - შაიბანიდების მოსვლასთან, ჩინგიზ-ყაენის შთამომავლის, შაიბ ...

                                               

შერდორის მედრესე

შერდორის მედრესე - XVII საუკუნის მუსულმანური სასულიერო-საგანმანათლებლო და საკულტო დანიშნულების კომპლექსი სამარყანდში. რეგისტანის მოედნის არქიტექტურული ანსამბლის მედრესე, რომელიც აგებულია იალანგტუშ ბაჰადურის მიერ. ულუღ ბეგისა და ტილია-კარის მედრეს ...

                                               

ხივის სახანო

ხივის სახანო - ფეოდალური სახელმწიფო ცენტრალურ აზიაში 1512 წელს შექმნა უზბეკმა ხანმა ილბარსმა. XVI-XVIII საუკუნეებში ხივის სახანოში მიმდინარეობდა გამუდმებული შინაფეოდალური ბრძოლა და ომები მეზობელ სახანოებთან. 1700, 1703, 1714 წლებში ხან შაჰ-ნიაზის ...

                                               

ბუკოვინა

ბუკოვინა - ისტორიული მხარე აღმოსავლეთ ევროპაში. დღესდღეობით ჩრდილოეთი ბუკოვინა უკრაინის ჩერნოვიცის მხარის შემადგენლობაშია ხოტინსკის, კელმენეცკის, სოკირიანსკის, ნოვსელიცკისა და გერცაევსკის რაიონების გამოკლებით, ხოლო სამხრეთი ბუკოვინა - ჟუდეცი და ს ...

                                               

გალიჩის სამთავრო

გალიჩის სამთავრო, რუსული ფეოდალური სამთავრო. მდებარეობდა კარპატის მთების ჩრდილო-აღმოსავლეთ ფერდობებზე. X საუკუნეში გალიჩის მიწები კიევის რუსეთის შემადგენლობაში შედიოდა. XI საუკუნის შუა ხანებში მთავარ ვლადიმირ იაროსლავის ძის შემდეგ კი მის შვილს - ...

                                               

ვლადიმირ I დიდი

ვლადიმირ სვიატოსლავის ძე დიდი: ვოლოდიმირ ; დ. 958 - გ. 15 ივლისი, 1015, ბერესტოვო) - კიევის რუსეთის დიდი მთავარი, მართლმადიდებელი ეკლესიის წმინდანი, ხსენების დღე არის ძველი სტილით 15 ივლისი, ახალი სტილით - 28 ივლისი. იყო კიევის დიდი მთავარი. მან ...

                                               

ვლადიმირ მონომახი

ვსევოლოდ I-ისა და ანასტასია ბიზანტიელის შვილი. არსებობს მოსაზრება, რომ ანასტასიას მამა იყო ბიზანტიის იმპერატორი კონსტანტინე IX მონომახი, რაც არ დასტურდება.

                                               

ზარუბინეცის კულტურა

ზარუბინეცის კულტურა - რკინის ხანის არქეოლოგიური კულტურა, გავრცელებულია დასავლეთ და ცენტრალური უკრაინის, სამხრეთ ბელარუსის და დასავლეთ რუსეთის ტერიტორიებზე. აღმოჩენილია 1899 წ. არქეოლოგ ბიკენტი ხვოიკის მიერ და ეწოდა კიევის ოლქში მდებარე ამავე სახე ...

                                               

ზვენიგოროდ-კიევსკი

ქალაქი ზვენიგოროდ-კიევსკი პირველად მოხსენებულია 1097 წლის ხელნაწერში, როგორც ტერებოვლიელი თავადის ვასილკა როსტისლავის ძის დაბრმავების ადგილი. ქალაქი მოხსენიებულია აგრეთვე, იპატიევის ქრონიკაში 1150 და 1151 წლის განმავლობაში სუზდალის მთავრის იური დ ...

                                               

ზლუკის აქტი

უკრაინის სახალხო რესპუბლიკისა და დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკის გაერთიანების აქტი ან უსრ-ისა და დუსრ-ის გაერთიანების აქტი, ხშირად ეწოდება "ზლუკის აქტი" - 1919 წლის 22 იანვარს უკრაინის სახალხო რესპუბლიკისა და დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუ ...

                                               

იზიასლავ I

იაზიასლავ I იაროსლავის ძე - კიევის დიდი მთავარი 1054–1068, 1069–1073 და 1077-დან, ნოვგოროდის მთავარი 1052–1054.

                                               

მახნოვშჩინა

მახნოვშჩინა - ანარქისტული მოძრაობა მარცხენა ნაპირის უკრაინაში 1918-1921 წლებში. სახელი ეწოდა მეთაურის, ნესტორ მახნოს მიხედვით. მისი სოციალური საფუძველი იყო ეკატერინოსლავისა და ხარკოვის გუბერნიების შეძლებული გლეხობა, მაგრამ ის არ იყო ლოკალური მოვლ ...

                                               

ნარინჯისფერი რევოლუცია

ნარინჯისფერი რევოლუცია - 2004-2005 წლების საპროტესტო გამოსვლებისა და პოლიტიკურ მოვლენათა სერია, რომელიც უკრაინის მასშტაბით განხორციელდა 2004 წლის საპრეზიდენტო არჩევნებში მასიური კორუფციის, ამომრჩევლებზე ზეწოლისა და პირდაპირი საარჩევნო გაყალბების ...

                                               

ოლბია

ოლბია, - ანტიკური ქალაქ-სახელმწიფო მდინარე ბუგზე, დღევანდელ უკრაინაში, მიკოლაევის ოლქის ოჩაკოვის რაიონის სოფელ პარუტინოს მახლობლად. ოლბია დააარსეს საბერძნეთის ქალაქ მილეტიდან გადმოსახლებულმა ბერძნებმა ძვ. წ. VI საუკუნის დამდეგს. აყვავების პერიოდშ ...

                                               

ოპერაცია კიევი

ოპერაცია კიევი - სამხედრო-ტაქტიკური ოპერაცია ჩატარებული პოლონეთის მიერ იუზეფ პილსუდსკის ხელმძღვანელობით ცენტრალური და აღმოსავლეთ უკრაინის ბოლშევიკებისთვის ჩამოსართმევად, რომელიც იმჟამად პოლიტიკურად გახლეჩილი იყო, როგორც საბჭოთა, ისე ადგილობრივი დ ...

                                               

სევასტოპოლის დაცვა (1854-1855)

სევასტოპოლის დაცვა - ყირიმის ომის ნაწილი. 1854 წლის 13 სექტემბრიდან 1855 წლის 27 აგვისტომდე რუსეთის იმპერიის შავი ზღვის ფლოტი ცდილობდა სევასტოპოლის დაცვას საფრანგეთის, ინგლისის, ოსმალეთის და სარდინიის ჯარებისგან. რუსეთი ქალაქს იცავდა 14 აფრიანი ს ...

                                               

სვიატოპოლკ I

სვიატოპოლკ I ვლადიმირის ძე, ნათლობაში პეტრე, ძველ რუსულ ისტორიოგრაფიაში - სვიატოპოლკ წყეული - ტუროვის მთავარი, შემდეგ კი კიევის მთავარი 1015 - 1016 და 1018 - 1019, კიევის რუსეთის მმართველი.

                                               

ტშინეცის კულტურა

გავრცელებულია პოლონეთის, უკრაინის, ბელარუსის, და რუსეთის ტერიტორიაზე. სახელწოდება მიიღო ტშცინცის Trzciniec ლუბლინის სავოევოდო პოლონეთი დასახლების ნაშთების მიხედვით.

                                               

უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა

უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა, უსრ - ავტონომიური უკრაინის სახელწოდება ; 1918 წლის 22 იანვარს უსრ-ის ხელმძღვანელობის მიერ დამოუკიდებლობის გამოცხადების შემდეგ - სახელმწიფო. 1919 წლის 22 იანვრიდან უსრ და დასავლეთ უკრაინის სახალხო რესპუბლიკა, რომელიც მ ...

                                               

უკრაინული ომი დამოუკიდებლობისთვის

უკრაინული ომი დამოუკიდებლობისთვის - პერიოდი ომის მსგავსი კონფლიქტისა რომელიც 1917 წლიდან 1921 წლამდე გრძელდებოდა და შედეგად უკრაინის რესპუბლიკის ჩამოყალიბება გამოიწვია, შემდეგში სსრკ-ის შემადგენელი ნაწილი როგორც უკრაინის საბჭოთა სოციალისტური რესპ ...

                                               

ყირიმელი თათრების დეპორტაცია

ყირიმელი თათრების დეპორტაცია - ყირიმელი თათრების იძულებითი გადასახლება ყირიმიდან უზბეკეთში და მის მიმდებარე ყაზახეთისა და ტაჯიკეთის რაიონებში. მცირე ჯგუფები ასევე გადაასახლეს მარის ასსრ-ში და რსფსრ-ის სხვადასხვა რეგიონებში. დეპორტაცია განახორციელ ...

                                               

ყირიმის ომი

ყირიმის ომი - მორიგი ომი რუსეთისა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის, რომელიც გრძელდებოდა 1853 წლის 14 ივნისიდან 1856 წლამდე. ომი წარმოებდა, ერთი მხრივ, რუსეთის იმპერიასა და მეორე მხრივ, გაერთიანებული სამეფოს, საფრანგეთის მეორე იმპერიის, სარდინიის სამე ...

                                               

ჩერნიგოვის სამთავრო

ჩერნიგოვის სამთავრო - ძველი რუსეთის სამთავრო XI-XIII სს-ში, რომელსაც ეკავა სევერიანების, ნაწილობრივ პოლიანების, რადიმიჩების, ვიატიჩების და სხვ. ტერიტორია, დნეპრის ორსავე მხარეს, მდინარე დესნის, სეიმის, სოჟის დინების გასწვრივ. ქალაქები: ჩერნიგოვი, ...

                                               

Gesta Hungarorum

უნგრელთა გმირობები - ანონიმური ავტორის ადრეული უნგრეთის ისტორია. ანონიმუსმა განათლება მიიღო პარიზის უნივერსიტეტში და მეფის კარზე მუშაობდა ნოტარიუსად, სავარაუდოდ ბელა III-ის სასამართლოში. ქრონიკები სავარაუდოდ 1196-1203 წლებში დაიწერა, თუმცა ზოგიერ ...

                                               

ბუდას ციხესიმაგრე

ბუდას ციხესიმაგრე - ისტორიული ციხესიმაგრე და უნგრელი მეფეების სასახლის კომპლექსი ბუდაპეშტში. დაარსდა XIV საუკუნეში, უნგრეთის სამეფოს ანჟუს დინასტიის მიერ. მოგვიანებით, ის დაინგრა და კვლავ მრავალჯერ აშენდა ხელახლა. წარსულში, მას ასევე უწოდებდნენ ს ...

                                               

კორვინის ბიბლიოთეკა

კორვინის ბიბლიოთეკა - რენესანსული სამყაროს ერთ-ერთი ყველაზე სახელგანთქმული ბიბლიოთეკა, რომელიც დაახლოებით 1470-იან წლებში უნგრეთის მეფემ მატიაშ ჰუნიადიმ დააარსა. რენესანსის ეპოქის ბიბლიოთეკებს შორის კორვინის ბიბლიოთეკა სიდიდით მეორე იყო, იგი სიდი ...

                                               

მადიარების შვიდი ბელადი

მადიარების შვიდი ბელადი - უნგრელების შვიდი ტომის ბელადი, 895 წელს მათ მიერ შუა დუნაის დაბლობის დაკავების დროს. ბიზანტიის იმპერატორი კონსტანტინე VII შვიდ ტომს მოიხსენიებს წყაროში - იმპერიის მართვის შესახებ, სადაც ასევე მოცემულია უნგრელების დასახლე ...

                                               

ოსმალეთის უნგრეთი

ოსმალეთის უნგრეთი - ოსმალეთის იმპერიის სულთნის, სულეიმან I კანუნის მიერ დაპყრობილი ტერიტორია უნგრეთის მიწაზე. იგი არსებობდა XVI-XVII საუკუნეებში, 1699 წლამდე, სანამ ოსმალეთის იმპერია იძულებული გახდებოდა დაეთმო დაპყრობილი ტერიტორია.

                                               

პანონჰალმის სააბატო

პანონჰალმის ბენედიქტური მონასტერი - უნგრეთის ქალაქ პანონჰალმის მთავარი ღირსშესანიშნაობა და უნგრეთის ერთ-ერთი უძველესი ისტორიული მონუმენტი. მდებარეობს ქალაქის სიხალოვეს, ბორცვზე. მიჩნეულია, რომ აქ დაიბადა წმინდა მარტინე ტურელი, სწორედ მისი სახელი ...

                                               

სამოციქულო მეფე

სამოციქულო მეფე - უნგრეთის მეფის ჰერალდიკული ტიტული. ჰაბსბურგები თავს იშტვან I-ის 997–1038 მემკვიდრეებად მიიჩნევდნენ, ამის არგუმენტად მოყავდათ ის, რომ პაპმა სილვესტერ II-მ ისინი დააჯილდოვა წმინდა იშტვანის ტიტულით. იშტვანის მიერ ხალხის გაქრისტიანე ...

                                               

უნგრეთის დედოფლების სია

უნგრეთის დედოფლების სიაში წარმოდგენილია იმ ქალების სია, რომლებიც დაქორწინებულნი იყვნენ უნგრეთის მონარქებზე. ეს ტიტული არსებობდა 1000-1918 წლებში. უნგრეთის პირველი დედოფალი იყო გიზელა ბავარიელი, ხოლო უკანასკნელი ზიტა დე ბურბონ-პარმა. უნგრეთის ისტო ...

                                               

უნგრეთის მეფე

უნგრეთის მეფე - უნგრეთის სამეფოს პერიოდში სამეფოს მმართველი. მათი ტიტული იყო "სამოციქულო მეფე", რომელიც მიანიჭათ კლემენტ XIII-მ 1758 წელს და გამოიყენებოდა ყველა უნგრეთის მეფესთან მიმართებაში. ამ თარიღიდან უნგრეთის მეფეებს ოფიციალურად უწოდებდნენ " ...

                                               

უნგრეთის მონარქების სია

უნგრეთის მონარქების სიაში წარმოდგენილია იმ ადამიანების სია, რომლებიც 895-1000 წლებში ატარებდნენ უნგრეთის დიდი მთავრის, ხოლო 1000-1918 წლებში ატარებდნენ უნგრეთის მეფის ტიტულს.

                                               

უნგრეთის რევოლუცია (1956)

1956 წლის უნგრეთის რევოლუცია - სახალხო აჯანყება უნგრეთში ერთპარტიული კომუნისტური რეჟიმის - უნგრეთის სახალხო რესპუბლიკისა და საბჭოთა კავშირის ჰეგემონიის წინააღმდეგ. საბჭოთა კავშირში ნიკიტა ხრუშჩოვის მიერ დაწყებული ე. წ. დესტალინიზაციის პოლიტიკის პ ...

                                               

უნგრეთის სამეფო

უნგრეთის სამეფო - მრავალენოვანი და მრავალეროვანი სახელმწიფო ცენტრალურ ევროპაში, ის მთლიანად მოიცავდა დღევანდელ უნგრეთს, სლოვაკეთს, ტრანსილვანიას, იმიერკარპატიას, ბურგენლანდს ასევე ვოივოდინას და ხორვატიას ისტრიისა და დალმაციის გამოკლებით. 1102 წლი ...

                                               

უნგრეთის სამთავრო

უნგრეთის სამთავრო - ყველაზე ადრეული დოკუმენტირებული უნგრული პოლიტიკური ერთეული შუა დუნაის დაბლობის ტერიტორიაზე, რომელიც IX საუკუნეში უნგრელების მიერ შუა დუნაის დაბლობის დაპყრობის შედეგად 895 ან 896 წელს წარმოიქმნა. მადიარების ტომების გაერთიანებულ ...

                                               

უნგრელთა მიერ დუნაის აუზის დაპყრობა

უნგრელთა მიერ დუნაის აუზის დაპყრობა - კომპლექსური ტერმინი, რომლითაც მოიხსენიება IX საუკუნის შუა წლებიდან 996 წლამდე პერიოდი უნგრეთის ისტორიაში. ამ დროს მადიართა ტომების კონფედერაცია არპადისა და კურსანის თაოსნობით ჩრდილოეთი შავი ზღვისპირეთიდან პან ...

                                               

ფერენც I რაკოცი

ფერენც I რაკოცი - უნგრელი არისტოკრატი, ტრანსილვანიის არჩეული პრინცი და უნგრეთის ეროვნული გმირის - ფერენც II რაკოცის მამა. ფერენც I რაკოცი იყო ტრანსილვანიის პრინცის დიორდ II რაკოცის და სოფია ბათორის შვილი. ის ტრანსილვანიის პრინცად 1952 წელს აირჩიე ...