ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 117




                                               

სლოვაკეთის სოციალისტური რესპუბლიკა

სლოვაკეთის სოციალისტური რესპუბლიკა - ჩეხოსლოვაკიის ერთ-ერთი ფედერაციული სუბიექტი. მისი ტერიტორია ემთხვევა თანამედროვე სლოვაკეთის ტერიტორიას. 1968 წელს ჩეხოსლოვაკიაში მიიღეს საკონსტიტუციო კანონი ფედერაციის შესახებ, რომელიც ძალაში შევიდა 1969 წლის ...

                                               

ჩეხოსლოვაკიის მეორე რესპუბლიკა

ჩეხოსლოვაკიის მეორე რესპუბლიკა - მეორე ჩეხოსლოვაკიური რესპუბლიკა, რომელიც არსებობდა 1938 წლის 1 ოქტომბრიდან 1939 წლის 14 მარტამდე, სულ 167 დღე. რესპუბლიკა შედგებოდა ბოჰემიისგან, მორავიისგან, ჩეხური სილეზიისგან, სლოვაკეთისა და კარპატების რუთენიისგ ...

                                               

ჩეხოსლოვაკიის პირველი რესპუბლიკა

ჩეხოსლოვაკიის პირველი რესპუბლიკა - პირველი ჩეხოსლოვაკიური სახელმწიფო, რომელიც ასებობდა 1918-1938 წლებში. შემოკლებით – ჩეხოსლოვაკია. ის შედგებოდა: ბოჰემიისგან, მორავიისგან, ჩეხური სილეზიისგან, სლოვაკეთისა და კარპატების რუთენიისგან. 1933 წლის შემდე ...

                                               

ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა

ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა - 1948-1990 წლებში ჩეხოსლოვაკიის ოფიციალური სახელწოდება. ჩეხოსლოვაკიის სოციალისტური რესპუბლიკა საბჭოთა კავშირის სატელიტურ სახელმწიფოდ განიხილებოდა, რომელიც შედიოდა აღმოსავლეთ ევროპის სოციალისტური ბანაკში. 194 ...

                                               

ხავერდოვანი რევოლუცია

ხავერდოვანი რევოლუცია - მშვიდობიანი რევოლუცია ჩეხოსლოვაკიაში, რომელიც 1989 წლის 17 ნოემბრიდან 29 დეკემბრამდე განხორციელდა. რევოლუციის შედეგად ჩეხოსლოვაკიის კომუნისტური პარტიის რეჟიმი დაემხო და ქვეყანაში საპარლამენტო მმართველობა დამყარდა.

                                               

ავსტრიული სანაპირო

ავსტრიული სანაპირო - ტერიტორია, რომელიც 1849 წელს გამოცხადდა ავსტრიის იმპერიის გვირგვინის მიწად. იგი მოიცავდა სამ რეგიონს: ისტრიის ნახევარკუნძულს, გორიცა და გრადიშკას და ტრიესტის თავისუფალ ქალაქებს. ისტორიის მიხედვით რეგიონი ხშირად ხდებოდა დავის ...

                                               

ბრიონის შეთანხმება

ბრიონის შეთანხმება - შეთანხმება, რომელსაც 1991 წლის 7 ივლისს, კუნძულ ბრიუნზე სლოვენიის, ხორვატიის და იუგოსლავიის წარმომადგენლებს შორის მოეწერა ხელი. დოკუმენტის თანახმად იუგოსლავიის სახალხო არმიამ სლოვენიის ტერიტორიაზე შეწყვიტა სამხედრო მოქმედებებ ...

                                               

სლოვენიის სოციალისტური რესპუბლიკა

სლოვენიის სოციალისტური რესპუბლიკა - იუგოსლავიის 6 რესპუბლიკიდან ერთ-ერთი სოციალისტური რესპუბლიკა. 1963 წლამდე ეწოდებოდა სლოვენიის სახალხო რესპუბლიკა. ამჟამად - სლოვენიის რეპუბლიკა. დასავლეთით ესაზღვრებოდა იტალია, ჩრდილოეთით - ავსტრია, აღმოსავლეთი ...

                                               

სომხეთის ისტორია

სომხეთის ისტორია - სომხეთის ისტორია იწყება ისტორიამდელ ეპოქაში, რომლის განმავლობაში ფორმირება განიცადა სომეხმა ხალხმა და ჩამოყალიბდა როგორც ერი. სომხეთის მთიანეთი მსოფლიო ცივილიზაციის ერთ-ერთი უძველესი კერაა. არქეოლოგიური გათხრების დროს აღმოჩენილ ...

                                               

აირარატი

აირარატი - სომხეთის ისტორიული პროვინცია, რომელიც შედიოდა დიდი სომხეთის შემადგენლობაში. პროვინცია მოიცავდა 22 კანტონას, რითაც დიდ სომხეთში მე-2 ადგილი ეკავა. აირარატის ცენტრი იყო არტაშატი. მისი ფართობი შეადგენდა 40.105 კმ²-ს. ფართობით ის მე-2 ადგი ...

                                               

აირარატის სამეფო

აირარატის სამეფო - უძველესი სომხური სამეფო სომხეთის მთიანეთის მახლობლად. სამეფომ იარსება ძვ. წ. 331-200 წლებში.

                                               

ანისის საამირო

ანისის საამირო - შუა საუკუნეების მუსლიმანური საამირო სამხრეთ კავკასიაში. მოიცავდა თანამედროვე სომხეთის ცენტრალურ და თურქეთის აღმოსავლეთ ნაწილს. დედაქალაქი ანისი. შეიქმნა 1072 წელს და იარსება 1199 წამდე, იქამდე სანამ საქართველოს სამეფოს ფარგლებში ...

                                               

ანისის სამეფო

ანისის სამეფო - ფეოდალური სამეფო 885-იანი წლებიდან 1045 წლამდე, აერთიანებდა სომხეთის ტერიტორიის დიდ ნაწილს. დედაქალაქი - ანისი. სამეფოს მართავდნენ ბაგრატუნთა დინასტიის წარმომადგენლები, რომლებაც დაამხეს არაბთა სახალიფოს ხელისუფლება და გააერთიანეს ...

                                               

არცახი

არცახი - ისტორიული პროვინცია, რომელიც შედიოდა დიდი სომხეთის შემადგენლობაში ძვ. წ. 189 წლიდან 387 წლამდე. ამის შემდეგ ის შედიოდა კავკასიის ალბანეთის შემადგენლობაში. VII საუკუნეში დაპყრობილ იქნა სასანიანთა იმპერიის მიერ. შემდეგ, არცახი იყო არაბების ...

                                               

არწრუნები

არწრუნები - გავლენიანი სომხური საგვარეულო, ცნობილია IV საუკუნიდან. მათი საგვარეულო სამფლობელო იყო ადამეკერტი. VII საუკუნეში შეიძინეს რშტუნის საგვარეულო სამფლობელოები ვანის ტბის სამხრეთ სანაპიროზე. მათი პოლიტიკური ცენტრი იყო ვანი, შემდგომში მათ და ...

                                               

აშხარჰაცუიცი

აშხარჰაცუიცი - სომხური გეოგრაფიული და კარტოგრაფიული ძეგლი, რომლის ავტორად დიდი ხნის განმავლობაში მიიჩნევდნენ ცნობილ სომეხ ისტორიკოსს მოვსეს ხორენაცს, თუმცა ბევრი თანამედროვე ისტორიკოსი-არმენოლოგი თვლის, რომ თხზულება დაწერილია VII საუკუნის მეცნიერ ...

                                               

ბაგრატუნები

ბაგრატუნები, ბაგრატიდები - ძველი სომხური არისტოკრატიული საგვარეულო, სამეფო დინასტია 885-1045 წლებში. უძველესი ცნობები მათ შესახებ ძვ. წ. I საუკუნეს განეკუთვნება. სომეხი არშაკუნიანების კარზე ბაგრატუნებს ასპეტისა და გვირგვინის დამდგმელის მემკვიდრეო ...

                                               

ბაშ-აბარანის ბრძოლა

ბაშ-აბარანის ბრძოლა - პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლა. გაიმართა 1918 წლის 23-29 მაისს დღევანდელი სომხეთის ტერიტორიაზე ქალაქ აპარანთან ერთი მხრივ სომხეთის რეგულარული არმიის ნაწილებსა და, მეორე მხრივ თურქეთის არმიას შორის. ბრძოლის შედეგად დაამარცხეს თუ ...

                                               

ბიზანტიური სომხეთი

ბიზანტიური სომხეთი ან დასავლეთ სომხეთი - ბიზანტიის იმპერიის სომხური ნაწილი, რომელიც იმპერიის აღმოსავლეთით მდებარეობდა. ბიზანტიისა და სასანიდების იმპერიებმა სომხეთი ორად გაყვეს 387 წელს. აღმოსავლეთ ნაწილს სასანიდები აკონტროლებდნენ, დასავლეთს კი ბი ...

                                               

გიუმრის ხოცვა-ჟლეტა

გიუმრის ხოცვა-ჟლეტა - ავეტისიანების სომხური ოჯახის 7 წევრის მკვლელობა გიუმრიში. მკვლელობა მოხდა 2015 წლის 12 იანვარს. მკვლელობაში ეჭვმიტანილია გიუმრის 102-ე რუსული სამხედრო ბაზის ჯარისკაცი ვალერი პერმიაკოვი, რომელმაც თვითნებურად მიატოვა დისლოკაცი ...

                                               

დიდი სომხეთი

დიდი სომხეთი ან დიდი არმენია - ძველი სომხეთის სახელმწიფო. მოიცავდა სომხეთის ზეგნის ძირითად ნაწილს. ძვ. წ. 220 სელევკიდმა ანტიოქე III-მ დაიპყრო აირარატის სამეფო და შეუერთა ტიგროსის ზემოთში და ვანის ტბის აუზში ადრე დაპყრობილ სომხურ მიწებს. ამ ქვეყა ...

                                               

ერევნის კრიზისი (2016)

2016 წელს ჩატარებულმა საპარლამენტო არჩევნებმა გამიწვია სომხეთის რესპუბლიკური პარტიის პოპულარობის დაკარგვა. ლიბანური წარმოშობის ეთნიკურმა სომეხმა ჟირაირ სეფილიანმა ჩამოაყალიბა ახალი სომხეთის სახალხო-განმანთავისუფლებელი ფრონტი. სეფილიანი დააპატიმრე ...

                                               

ერევნის სახანო

ერევნის სახანო, 1604 წელს დააარსა აბას I-მა აღმოსავლეთ სომხეთის ტერიტორიაზე, ცენტრი იყო არარატის ველი ქ. ერევნითურთ. სახანოში მთელი ადმინისტრაციული და სამხედრო ხელისუფლება შაჰის მიერ დანიშნულ სარდალს ეკუთვნოდა, ის ითვლებოდა ხელმწიფის ნაცვლად და ბ ...

                                               

ერვანდუნები

ერვანდუნები - ირანული წარმოშობის მეფეთა და მმართველთა დინასტია ძველ სომხეთში, ხანგამოშვებით მართავდა ქვეყანას ძვ. წ. VI საუკუნის დასაწყისიდან ძვ. წ. III საუკუნის ბოლომდე. სახელი ეწოდა გვარში გავრცელებული სახელისაგან "ერვანდ" მიხედვით. პირველად გა ...

                                               

ვანანდის სამეფო

ვანანდის სამეფო, იგივე ყარსის სამეფო - სომხური ფეოდალური სახელმწიფო ცენტრით ქალაქ ყარსში. სამეფო ძირითადად მოიცავდა ვანანდის ოლქს – სახელიც აქედანაა. იგი გამოიყო ანისის სამეფოსაგან, მაგრამ მასთან ვასალურ დამოკიდებულებაში იყო. სამეფოს მართავდნენ ბ ...

                                               

ვასპურაკანი

ვასპურაკანი - სომხეთის ისტორიული პროვინცია, რომელიც შედიოდა დიდი სომხეთის შემადგენლობაში. მოიცავდა 35 კანტონას და მისი ფართობი შეადგენდა 40.870 კმ²-ს. ის ფართობითაც და კანტონების რაოდენობითაც უდიდესი იყო დიდი სომხეთის ტერიტორიაზე. ვასპურაკანის პრ ...

                                               

ვასპურაკანის სამეფო

ვასპურაკანის სამეფო - სომხური ფეოდალური სახელმწიფო, რომელიც მოიცავდა ვასპურაკანის ოლქს, ვანის ტბის მიმდებარე რაიონებს. სამეფოს მართავდნენ არწრუნთა დინასტიის წარმომადგენლები. არწრუნებმა IX საუკუნისთვის დაიმორჩილეს ვასპურაკანის სხვა ფეოდალური საგვა ...

                                               

ზემო სომხეთი

ზემო სომხეთი - ისტორიული პროვინცია, რომელიც შედიოდა დიდი სომხეთის შემადგენლობაში. ის მოიცავდა ცხრა კანტონას და მისი ფართობი იყო 23.860 კმ². ზემო სომხეთის პროვინცია მდებარეობს თანამედროვე თურქეთის ტერიტორიაზე ერზინჯანის პროვინციაში. ზემო სომხეთის ...

                                               

თოროს I

თოროს I - კილიკიის სომეხთა სამეფოს მესამე ლორდი, რუბენიანების დინასტიის წარმომადგენელი, რომელიც კილიკიის სომეხთა სამეფოს 1100/1102/1103 წლიდან 1129/1130 წლამდე მართავდა. პირველი ჯვაროსნული ლაშქრობისას თოროსის ქრისტიანებთან კავშირმა, საშუალება მის ...

                                               

თურქული ტოპონიმები სომხეთში

თურქული ტოპონიმების გადარქმევა სომხეთში - პროცესი, რომელიც მიზნად ისახავდა, თურქული ტოპონიმის მქონე დასახლებების სახელწოდების გადარქმევას, წარმოებული სომხეთის სსრ-ს და სომხეთის მთავრობების მიერ, XX-XXI საუკუნეებში. ეს პროცესი დაიწყო 1924 წელს, რო ...

                                               

კილიკიის სომეხთა სამეფო

კილიკიის სომხეთის სახელმწიფო - ფეოდალური სამთავრო, შემდეგ კი სამეფო, რომელიც კილიკიაში არსებობდა 1080-დაინ 1375-მდე. აღმოცენდა XI საუკუნის დასაწყისში, ბიზანტიის მიერ ვასპურაკანის, ანისისა და კარის დაპყრობის შედეგად, რასაც მოჰყვა დაპრობილი ტერიტორ ...

                                               

კომაგენეს სამეფო

კომაგენეს სამეფო - ყოფილი სამეფო ელინიზმის ხანაში, რომელიც მდებარეობდა ყოფილი ქალაქის, სამოსატას გარშემო, ეს ქალაქი იყო სამეფოს დედაქალაქიც. ამ ქალაქის ძველი დასახელების ქუმუხის გამო ეწოდა სამეფოს კომაგენე. კომაგენეს სამეფო მდებარეობდა სომხეთის, ...

                                               

კონსტანდინ I

კონსტანდინ I - კილიკიის სომეხთა სამეფოს მეორე ლორდი ან "მთების ლორდი", როგორც ამ ქვეყნის მმართველებს უწოდებდნენ. რუბენიანების დინასტიის წარმომადგენელი. კილიკიის სომეხთა სამეფოს კონსტანდინი 1095 წლიდან 1100/1102/1103 წლამდე მართავდა. მისი მმართველ ...

                                               

მამიკონიანები

მამიკონიანები - ერთ-ერთი უძლიერესი ფეოდალური გვარი ადრინდელ შუა საუკუნეების სომხეთში. მამიკონიანები ფლობდნენ ვრცელ ტერიტორიას ტაოსა და ტარონში.

                                               

ვაჰან მამიკონიანი

ვაჰან მამიკონიანი - სომეხი დიდგვაროვანი მამიკონიანთა ოჯახიდან. 481 წელს აუჯანყდა სასანიანთა ირანს, რომელიც აკონტროლებდა სომხეთის აღმოსავლეთ ნაწილს. 485 წელს იგი დაინიშნა სასანიანთა სომხეთის მარზპანად და იკავებდა ამ ტიტულს გარდაცვალებამდე.

                                               

მხითარ გოშის სამართლის წიგნი

მხითარ გოშის სამართლის წიგნი - სომხური იურიდიული კრებული, რომელიც ვართაპეტმა მხითარ გოშმა შეადგინა. კანონთა წერა გოშს 1184 წელს დაუწყია; ზოგი მკვლევრის ვარაუდით, კრებულზე იგი გარდაცვალებამდე მუშაობდა. სამართლის წიგნი შედგება შესავლისა და 2 ნაწილი ...

                                               

ნახარარები

ნახარარები - დიდი და საშუალო ფეოდალური არისტოკრატიის წარმომადგენლები ადრინდელი ფეოდალური ხანის სომხეთში. იყოფოდნენ უფროს და უმცროს გვარებად. პირველნი თავის წარმომავლობას ხშირად სომეხთა ლეგენდარულ მამამთავარს ჰაიკს უკავშირებდნენ, უმცროსებს ამ ხარი ...

                                               

ოპერაცია ნემესისი

ოპერაცია ნემესისი - სომხური რევოლუციური ფედერაციის მიერ განხორციელებული ფარული ოპერაცია, რომელიც 1920 წლიდან 1922 წლამდე გრძელდებოდა. ოპერაციის დროს მოკლეს ოსმალეთის იმპერიის და აზერბაიჯანის ყოფილი პოლიტიკოსები და სამხედრო პირები, რომელთაც მონაწი ...

                                               

პაჰლავუნები

პაჰლავუნები - სომეხ თავადთა დინასტია, კამსარაკანის დინასტიის შთამომავლები. ფლობდნენ არაგაცოტის ოლქს. ცნობილი ბაგრატიდების მმართველობის ბოლო წლებიდან, კერძოდ, მე-10 საუკუნის ბოლოდან. ტრადიციულად, ამ გვარიდან ირჩევდნენ სომეხთა ეკლესიის მეთაურს - სო ...

                                               

რუბენიანები

რუბენიანები ან რუბენიდები - სომხური დინასტია, რომელიც მართავდა კილიკიის სამეფოს ნაწილს და დააარსა კილიკიის სომეხთა სამეფო. დინასტიამ სახელი მისი დამაარსებელი, სომხეთის პრინც რუბენ I-სგან მიიღო. რუბენიანები იყვნენ კილიკიის პრინცები, შემდგომში კი მ ...

                                               

სარდარაპატის ბრძოლა

სარდარაპატის ბრძოლა - პირველი მსოფლიო ომის ბრძოლა. გაიმართა 1918 წლის 21-29 მაისს დღევანდელი სომხეთის ტერიტორიაზე სარდარაპატთან ერთი მხრივ სომხეთის რეგულარული არმიის ნაწილებსა და, მეორე მხრივ თურქეთის არმიას შორის. ბრიტანელი ისტორიკოსის კრისტოფერ ...

                                               

საქართველო-სომხეთის ხელშეკრულება

საქართველო-სომხეთის ხელშეკრულება - 1919 წლის 3 ნოემბერს საქართველოსა და სომხეთს შორის თბილისში ორი ხელშეკრულება დაიდო. პირველი დოკუმენტი მხარეებს ყველა სადავო საკითხის ურთიერთშეთანხმებით ან არბიტრაჟის მეშვეობით გადაწყვეტას ავალდებულებდა, მეორე მე ...

                                               

სევანის ბრძოლა

სევანის ბრძოლა - გარდამტეხი ბრძოლა სომხეთის სამეფოსა და საჯიდებს შორის, რომელიც გაიმართა 921 წელს. ამ ბრძოლით დასრულდა სომხებსა და საჯიდებს შორის შვიდი წლის წინ დაწყებული ომი. ამ ბრძოლაში გამარჯვების შემდეგად, სომხებმა გაათავისუფლეს ქვეყანა დამპყ ...

                                               

სენექერიმ ჰოვანეს არწრუნი

სენექერიმ ჰოვანეს არწრუნი - ვასპურაკანის სომხური სახელმწიფოს მეფე 1003-1021 წლებში. XI საუკუნის დასაწყისში ვასპურაკანის სამეფო თურქებმა დაარბიეს. სიტუაციით ისარგებლა ბიზანტიის იმპერატორმა ბასილი II ბულგართმმუსვრელმა აიძულა სენაქერიმ ჰოვანესი დაეტ ...

                                               

სისი

სისი - სომხეთის ისტორიული ქალაქი, რომელიც იყო კილიკიის სომეხთა სამეფოს დედაქალაქი. სისი მდებარეობს თურქეთის სამხრეთ ნაწილში, ადანის პროვინციაში და ამჟამად ეწოდება ქოზანი.

                                               

სიუნის დინასტია

სიუნის დინასტია, სისაკიანები - შუა საუკუნეების სიუნიქის სამეფოს მმართველი დინასტია. ერთ-ერთი ყველაზე ცნობილი დინასტია სომხეთის ისტორიაში. სიუნიქის სამეფოს პირველი მეფე სიუნის დინასტიიდან იყო სმბატ I საჰაკიანი 987-998 წწ. სიუნიქის მმართველმა სმბატ ...

                                               

სიუნიქი (ისტორიული პროვინცია)

სიუნიქი ანუ სივნიეთი - ისტორიული პროვინცია, რომელიც შედიოდა დიდი სომხეთის შემადგენლობაში. იგი დიდ სომხეთს ძვ. წ. 189 წლიდან 428 წლამდე ეკუთვნოდა. ის დიდი სომხეთის ნაწილად მეფე არტაშეს I-მა აქცია. VII-IX საუკუნეებში, სიუნიქი არებების კონტროლის ქვე ...

                                               

სიუნიქის სამეფო

სიუნიქის სამეფო, სივნიეთი, ბახკის სამეფო, კაპანის სამეფო - ფეოდალური სახელმწიფო სომხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში, X საუკუნის II ნახევრიდან XII საუკუნემდე. მოიცავდა სიუნიქის ოლქს – თანამედროვე სომხეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილს. მისი დამაარსებე ...

                                               

სომხეთ-საქართველოს ომი

სომხეთ-საქართველოს ომი - შეიარაღებული კონფლიქტი სომხეთის რესპუბლიკასა და საქართველოს დემოკრატიულ რესპუბლიკას შორის 1918 წლის დეკემბერში, საქართველოს თავდაცვითი ომი სომხეთის წინააღმდეგ. საბრძოლო მოქმედებები ლორესა და ჯავახეთში დაიწყო სომხეთის არმი ...

                                               

სომხეთი (რომის პროვინცია)

სომხეთი - დიდი სომხეთის ნაწილი, რომელიც რომის იმპერიის დაქვემდებარებაში შედიოდა I საუკუნიდან გვიან ანტიკურ ხანამდე. მიუხედავად იმისა რომ, მცირე სომხეთი შევიდა რომის იმპერიის შემადგენლობაში, დიდი სომხეთი ინარჩუნებდა დამოუკიდებლობას არშაკუნიანების ...