ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 115




                                               

თბილისის ოლქი

თბილისის ოლქი - ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული საქართველოს სსრ-ში, 1951-1953 წლებში. ადმინისტრაციული ცენტრი - თბილისი. თბილისის ოლქი შეიქმნა სსრკ უმაღლესი საბჭოს პრეზიდიუმის 1951 წლის 5 ნოემბერის ბრძანებების საფუძველზე. ეს იყო ცდა ახალი ადმინ ...

                                               

თბილისის შეთქმულება

თბილისის შეთქმულება 1765 - ქართლ-კახეთის მეფის ერეკლე II-ის წინააღმდეგ მიმართული გამოსვლა პაატა ბატონიშვილის მეთაურობით. მიზნად ისახავდა მეფის მოკვლას და ქართლში პაატა ბატონიშვილის გამეფებას. შეთქმულებაში მონაწილეობდნენ დავით ბატონიშვილის აბდულა- ...

                                               

თბილისის შემოერთება (1122)

თბილისის შემოერთება - დავით აღმაშენებლის სამეფო ხელისუფლების მიერ საქართველოს ფეოდალური მონარქიის გაძლიერება-ცენტრალიზაციისათვის გატარებული ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ღონისძიება. 1121 წლის მიწურულს დავითმა თბილისს ალყა შემოარტყა. ქალაქმა წინააღმდე ...

                                               

იბერები (საქართველო)

იბერები - აღმოსავლეთ და სამხრეთ საქართველოს ქართველი ტომების სახელწოდება ბიზანტიური წყაროების მიხედვით. ცხოვრობდნენ იბერიის ტერიტორიაზე. მთავარი როლი ითამაშეს ერთიანი ქართველი ხალხის ჩამოყალიბებაში. იბერია ბერძ. Ιβηρία, ლათ. Hiberia ქართლის სამეფ ...

                                               

იმერეთის დროებითი მმართველები 1810-1840 წლებში

იმერეთის დროებითი მმართველები - მთავარმართებელმა ალექსანდრე ტორმასოვმა დაპყრობილი ქვეყნის ახალი მმართველობის შექმნა იმერეთში რუსთა ჯარის მეთაურს თეოდორე სიმონოვიჩს დაავალა. "იმერეთის ოლქის" რუსული მმართველობის დებულება მთავარმართებლის კანცელარიაშ ...

                                               

იორამისა და კირილეს ელჩობა

იორამისა და კირილეს ელჩობა რუსეთში 1592-1593 - კახეთის სამეფოს ელჩობა რუსეთის სამეფოში. კახეთიდან რუსეთში გაბრუნებულ პლეშჩეევის ელჩობას თან ჩაჰყვნენ ქართველი ელჩები თავადი იორამი და კირილე არქომანდრიტი. ქართველი ელჩები რუსეთის ხელმწიფეს მფარველობ ...

                                               

ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა

ისტორია დაწყებითგან ივერიისა, ესე იგი გიორგიისა, რომელ არს სრულიად საქართველოჲსა, ივერიის ისტორია - თხზულება საქართველოზე, შედგენილი თეიმურაზ ბატონიშვილის მიერ 1843 წლის 22 მაისს. ისტორია მოიცავს პერიოდს უძველესი დროიდან - მირიან მეფემდე.

                                               

კამანის ხოცვა-ჟლეტა

კამანის ხოცვა-ჟლეტა - აფხაზეთის ომის პერიოდი, რომლის ფარგლებშიც 1993 წლის 9 ივლისს აფხაზი სეპარატისტებისა და მათი თანამოაზრეების მიერ განხროციელებული იყო სოფელი კამანის ქართული მოსახლეობის მასიური ხოცვა-ჟლეტა.

                                               

კანონი სახელმწიფო ხელისუფლების შესახებ

1991 წლის ბოლოს არაკონსტიტუციური გზით ვადამდე შეუწყდა უფლებამოსილება საქართველოს უზენაეს საბჭოს, რესპუბლიკის პრეზიდენტსა და მთავრობას. 1992 წლის 6 იანვარს შეიქმნა საქართველოს რესპუბლიკის სამხედრო საბჭო ტრიუმვირატი და დროებითი მთავრობა. სამხედრო ს ...

                                               

კარავი (საქართველო)

"კარავი" - პარლამენტის მსგავსი დაწესებულება, რომლის დაარსებაც მოსთხოვა ყუთლუ-არსლანის პოლიტიკურმა დასმა საქართველოს მეფეს თამარს. "კარავი" უნდა დაედგათ ისანში, მეფის სასახლის მახლობლად. "კარავს" უნდა მისცემოდა საკანონმდებლო უფლებები. როგორც ვარაუ ...

                                               

კახეთის ისტორია

კახეთის ისტორია - ცალკეული მხარეების კახეთის, კუხეთისა და ჰერეთის, მაგრამ გაერთიანებული ისტორია. კახეთზე გადიოდა მნიშვნელოვანი გზები. ხელსაყრელი სტრატეგიული მდებარეობის გამო დროთა ვითარებაში თავდაპირველი კახეთის გარშემო გაერთიანდა მომიჯნავე პოლიტ ...

                                               

კახეთის მევენახეთა ყრილობა

კახეთის მევენახეთა ყრილობა - 1899 წლის 20–25 ნოემბერს შემდგარი ყრილობა ქ. თელავში, ფილოქსერის კავკასიური კომიტეტისა და მისი წევრის ივანე ანდრონიკაშვილის ინიციატივით. ყრილობის მიზანი იყო კახეთის სოფლის მეურნეობის ძირითადი დარგის - მევენახეობის მოვ ...

                                               

კვირიკიდები

კვირიკიდები, კვირიკიანები - სომეხი ბაგრატუნების ერთი შტო შუასაუკუნეებში, ტაშირ-ძორაგეტის ფეოდალური სახელწმიფოს მმართველი დინასტია. დააარსა გურგენმა. კვირიკიდების სამეფო განსაკუთრებით გაძლიერდა გურგენის მემკვიდრის დავით I "უმიწაწყლოს" და კვირიკე I ...

                                               

კარლ კნორინგი

კარლ ფიოდორის ძე კნორინგი, იხსენიება ასევე, როგორც კნორინგ მე-2 - ბარონი, რუსეთის იმპერიის სამხედრო და სახელმწიფო მოხელე, გენერალ-ლეიტენანტი, ასტრახანის გუბერნიის გენერალ-გუბერნატორი, საქართველოში რუსეთის ჯარების პირველი მთავარსარდალი და საქართვე ...

                                               

კოლონისტები საქართველოში

კოლონისტები საქართველოში - საქართველოში უცხოტომელთა ჩამოსახლება ხდებოდა გვიანდელ ფეოდალურ ეპოქაში. XIX საუკუნეში ამ მოვლენას თავისებური ხასიათი და მიზანდასახულობა მიეცა. რუსეთის მთავრობას სურდა საქართველოში კოლონისტთა სახით სოციალური დასაყრდენი გ ...

                                               

კოლხური კულტურა

კოლხური კულტურა, გვიანდელი ბრინჯაოს - ადრინდელი რკინის ხანის, არქეოლოგიური კულტურა. გავრცელებულია ძვ. კოლხებისა და სხვა დასავლეთის ქართული ტომების მიწა-წყალზე. უმთავრესად ცნობილია მაღალგანვითარებული ბრინჯაოს წარმოებით და მხატვრული ხელოსნობით. აღმ ...

                                               

კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1724)

კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება, რუსეთ-ოსმალეთის ხელშეკრულება, სპარსეთის დანაწილების ხელშეკრულება – 1724 წლის 12 ივნისს ოსმალეთის იმპერიასა და რუსეთს შორის დადებული გარიგება, რომლის მიხედვით ამ ორმა სახელმწიფომ გაიყო სპარსეთის მიერ დაპყრობილი კავკა ...

                                               

კოხტასთავის შეთქმულება

კოხტასთავის შეთქმულება - ქართველ დიდებულთა შეთქმულება მონღოლთა ბატონობის წინააღმდეგ დაახლოებით 1245 წელს ჯავახეთში. მონაწილეობდნენ ეგარსლან ბაკურციხელი, ცოტნე დადიანი, ვარამ გაგელი, ყვარყვარე ჯაყელი, შოთა კუპრი, თორღვა პანკელი, გამრეკელ თორელი, ს ...

                                               

არქანჯელო ლამბერტი

არქანჯელო ლამბერტი - იტალიელი მისიონერი, თეატინელთა ორდენის ბერი, ქ. ნეაპოლის მკვიდრი. 1630-1649 წლებში რომის კათოლიკური სარწმუნოების პროპაგანდის კონგრეგაციის დავალებით ცხოვრობდა და მოღვაწეობდა საქართველოში, ოდიშის სამთავროში. სამშობლოში დაბრუნებ ...

                                               

ლეკიანობა

"ლეკიანობა" - დაღესტნელ ფეოდალთა მიერ მოწყობილი წვრილ-წვრილი თავდასხმები საქართველოს ბარის მოსახლეობაზე. მიზნად ისახავდა ქონების, საქონლის, ჭირნახულისა და ტყვეების გატაცებას, მოგვიანებით-დასახლებული ტერიტორიების დაპყრობას და დამორჩილებული მოსახლე ...

                                               

მატიანე ქართლისა

მატიანე ქართლისა - XI საუკუნის ქართველი ანონიმური ავტორის თხზულება, რომელშიც გადმოცემულია VIII - XI საუკუნეების საქართველოს ისტორია. შესულია "ქართლის ცხოვრებაში". "მატიანე ქართლისა" პირობით უწოდა ივანე ჯავახიშვილმა. თხზულება დაწერილი უნდა იყოს 10 ...

                                               

მეწინავე დროშის საბარათაშვილოსა და სომხითის აღწერა

"მეწინავე დროშის საბარათაშვილოსა და სომხითის აღწერა" - ქართლის მეფის, ვახტანგ VI-ის ბრძანებით ვახუშტი ბატონიშვილისა და მდივან გივი თუმანიშვილის მიერ 1721 წელს ქვემო ქართლში, მეწინავე სადროშოში-საბართაშვილო-სომხითში ჩატარებული მოსახლეობის აღწერა. ...

                                               

მოძღვართ-მოძღვარი

მოძღვართ-მოძღვარი - გელათის აკადემიის რექტორი. "ხელმწიფის კარის გარიგების" მიხედვით, იგი ძალიან პატივსაცემი პიროვნება იყო და განსაკუთრებით საპატიო ადგილი ეკავა სახელმწიფოში. იგი ეკლესიის ოთხ უმაღლეს იერარქს შორის პირველი იყო: "ამ ოთხთაგან ერთი სა ...

                                               

მოჯალაბე

მოჯალაბე - ყმა გლეხთა უმდაბლესი სოციალური კატეგორია XVII-XIX საუკუნეების დასავლეთ საქართველოში. დოკუმენტებში მოჯალაბე ზოგჯერ იწოდება მესადგომედ ან მოსახლედ. მოჯალაბე იყო ტყვე, ნამზითი ან ნასყიდი ადამიანი. მას საკუთარი მიწა და კარ-მიდამო არ გააჩნდ ...

                                               

ნიზიბისის ზავი

ნიზიბისის ზავი ასევე ნიზიბისის პირველი ზავი - რომის და სასანიანების იმპერიებს შორის 299 წელს დადებული ზავი, რომლითაც დასრულდა 296-299 წლებში მიმდინარე რომაულ-სპარსული ომი. ხელშეკრულებით დადგენილი საზღვარი ფუნქციონირებდა 363 წლის ნიზიბისის მეორე ზ ...

                                               

ოდიშ-ოსმალეთის ხელშეკრულება

ოდიშ-ოსმალეთის ხელშეკრულება 1615, ხელშეკრულება, რომლითაც ოდიშის მთავარი ლევან II დადიანი ცნობდა ოსმალეთის ხონთქრის უზენაესობას და ხარკს კისრულობდა მის სასარგებლოდ. დაიდო გურია-ოსმალეთის შეთანხმების დადების შემდეგ.

                                               

ომარ-ხანი

ომარ-ხანი, ავარიელი - დაღესტნელი ფეოდალი, ხუნძახის მფლობელი და ავარიის სახანოს გამგებელი. ნურსალ-ბეგის ვაჟი. ომარ-ხანი ხშირად ესხმოდა თავს ამიერკავკასიას, მას ჩრდილო კავკასიის ზოგიერთ წარმომადგენელთან ერთად და ოსმალებთან შეთანხმებით, ქართლ-კახეთი ...

                                               

ორთაღი

ორთაღი - XII-XIII საუკუნეების საქართველოში საკრედიტო-სავაჭრო ასოციაცია, რომელიც სესხად გასცემდა ფულსა და საქონელს. XII-XIII საუკუნეების საქართველო მსოფლიო კომერციულ ცხოვრებაში იყო ჩართული. თბილისში ორთაღის სახით მოქმედებდა მსხვილი საკრედიტო-სავაჭ ...

                                               

პოლონურ-ქართული სამხედრო კავშირი

საქართველომ დამოუკიდებლობა 1917 წლის რუსეთის რევოლუციის შემდეგ მოიპოვა; პოლონეთმა კი ერთი წელიწადში, პირველი მსოფლიო ომის დასრულების შემდეგ. ორივე ქვეყანას ისტორიულად პრობლემური ურთიერთობები ჰქონდა საერთო მეზობელ ქვეყანა, რუსეთთან. პოლონეთის მეთა ...

                                               

პროსილა მთავარდიაკონი

პროსილა მთავარდიაკონი, IV საუკუნის ქართლის ეკლესიის სასულიერო მოღვაწე, დიაკონი, მთავარდიაკონი. 326 წელს ქართლში მოვიდა, როგორც იმპერატორ კონსტანტინე დიდის მიერ რომის იმპერიიდან გამოგზავნილ სასულიერო პირთა ჯგუფის წევრი, იოანე ეპისკოპოსთან, იაკობთა ...

                                               

რუის-ურბნისის ძეგლისწერა

რუის-ურბბნისის კრების ძეგლისწერა მიიღეს რუის-ურბნისის საეკლესიო კრებაზე. ამ საეკლესიო კრების დადგენილებებს კანონის ძალა ჰქონდა. რუის-ურბნისის საეკლესიო კრება მოიწვიეს 1103/4 წელს. კრების თავმჯდომარე იყო იოანე კათალიკოსი: ძეგლისწერის შემუშავებაში ...

                                               

რუისის სამწყსოს დავთარი

რუისის სამწყსოს დავთარი - შიდა ქართლის ისტორიის უმნიშვნელოვანესი წყარო, შედგენილია 1715 წელს ნიკოლოზ მროველის მიერ. დავთარში აღწერილია შიდა ქართლის 84 სოფელი, რომლებიც დღეს, ძირითადად ხაშურისა და ქარელის მუნიციპალიტეტში, ანუ ურბნისისა და რუისის ე ...

                                               

რუსთავის შემოერთება

რუსთავის შემოერთება - 1115 წელს საქართველოს სამეფო ხელისუფლების მიერ ფეოდალური მონარქიის გაძლიერება-ცენტრალიზაციისათვის გატარებული ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღონისძიება. 1115 წელს, როდესაც დავით IV აღმაშენებელი მუხრანში იმყოფებოდა და სელჩუკები მის თა ...

                                               

საბჭოთა ოკუპაციის დღე

1921 წლის 15 თებერვალს საქართველოში წითელი არმიის ნაწილები შეიჭრა, დაიწყო საბჭოთა რუსეთ-საქართველოს ომი. 25 თებერვალს წითელი არმიის დანაყოფებმა თბილისი აიღეს და ქვეყანაში კომუნისტური მმართველობა დამყარდა, ჩამოყალიბდა საქართველოს საბჭოთა სოციალისტ ...

                                               

სამამასახლისო სამსახურებელი

სამამასახლისო სამსახურებელი, მიწათმფლობელობის სახეობა ძველ საქართველოში. ტერმინი "სამამასახლისო სამსახურებელი" ნახმარია ბაგრატ IV-ის სიგელში ოპიზართა და მიჯნაძორელთა სააადგილმამულო დავის შესახებ, სადაც იგი მეფის პირადი კუთვნილების ადგილ-მამულს აღ ...

                                               

სამშვილდის შემოერთება

სამშვილდის შემოერთება - სამეფო ხელისუფლების მიერ საქართველოს ფეოდალური მონარქიის გაძლიერება-ცენტრალიზაციისათვის გატარებული ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ღონისძიება. 1110 წელს დავით IV აღმაშენებელი ლიხთ-იმერეთს გადავიდა, რითაც მტრის ყურადღება მოადუნა. ამ ...

                                               

საქართველოს დამოუკიდებლობის დღე

საქართველოს დამოუკიდებლობის დღე - საქართველოს ეროვნული დღესასწაული, რომელიც აღინიშნება ყოველი წლის 26 მაისს, ნიშნად საქართველოს სახელმწიფოებრივი დამოუკიდებლობის აღდგენისა რუსეთის იმპერიისგან და სსრკ-სგან. მიუხედავად იმისა, რომ სსრკ-სგან დამოუკიდე ...

                                               

საქართველოს ისტორიის ძირითადი ქრონოლოგიური ცხრილები

562 - ირანელთა განდევნა ეგრისიდან 914 - აბულ-კასიმის ლაშქრობა 627 - ხაზარ-ბიზანტიელთა პირველი ლაშქრობა თბილისზე 630 - ისლამის სახელმწიფო რელიგიად გამოცხადება არაბეთში 610 - 641 - ბიზანტიის იმპერატორი ჰერაკლე 1016 - გიორგი I იბრუნებს ტაოს 428 - ირ ...

                                               

საქართველოს მმართველთა სია

აქ ჩამოთვლილია საქართველოს მმართველები. საქართველოს სამეფო სახლის დოკუმენტი №2 საქართველოს სამეფო სახლის დოკუმენტი №4 საქართველოს სამეფო სახლის დოკუმენტი №3 საქართველოს სამეფო სახლის დოკუმენტები საქართველოს სამეფო სახლის კანცელარიის 2010 წლის გან ...

                                               

საქართველოს სამეფო-სამთავროების ტრაქტატი

საქართველოს სამეფო-სამთავროების ტრაქტატი 1790 - სამოკავშირო ხელშეკრულება ქართლ-კახეთის სამეფოს, იმერეთის სამეფოს, ოდიშისა და გურიის სამთავროთა შორის. ქართლ-კახეთისა და იმერეთის სამეფოების გაერთიანების შესახებ 1790 მოლაპარაკებას პირდაპირი შედეგი ა ...

                                               

საქართველოს სახელწოდება

საქართველო - ქართველი ერის ეროვნული სახელმწიფოს თვითდასახელება ჩამოყალიბებული ადრეულ შუა საუკუნეებში სრულიად-ქართველთა კულტურული და პოლიტიკური ერთიანობით. სახელი მომდინარეობს საქართველოს ცენტრალური რეგიონი ქართლისაგან, რომელიც კლასიკური და ბიზანტ ...

                                               

საქართველოს სოციალისტ-ფედერალისტთა მაშვრალთა პარტია

საქართველოს მემარცხენე სოციალისტ-ფედერალისტთა მაშვრალთა პარტია - პარტია, პოლიტიკური სუბიექტი, რომელიც 1919 წლის თებერვალში საქართველოს დამფუძნებელი კრების არჩევნებში მე-9 ნომრად იღებდა მონაწილეობას. პოლიტიკური სუბიექტი 1918 წელს გამოეყო სოციალისტ ...

                                               

საყოველთაო ეპისტოლე

"საყოველთაო ეპისტოლე" - სომხეთის სამოციქულო ეკლესიის მეთაურის აბრაჰამ I-ის მიერ VII საუკუნის დასაწყისში გამოცემული ეპისტოლე, რომლითაც სომხებს აუკრძალა ყოველგვარი ურთიერთობა ქართველებთან და ალბანელებთან, გარდა ვაჭრობისა.

                                               

საჭილაოს შეთანხმება

საჭილაოს შეთანხმება 1804 - შეთანხმება იმერეთის მეფე სოლომონ II-სა და სამეგრელოს მთავარ გრიგოლ დადიანს შორის. დასავლეთ საქართველოში რუსთა ჯარის ახალი ნაწილების შესვლამდე საქართველოს მთავარ მმართველის გენერალ პავლე ციციანოვის წარმომადგენელს იმერეთი ...

                                               

სომხეთი საქართველოს სამეფოში

სომხეთი საქართველოს სამეფოში - პერიოდი სომხეთის ისტორიაში, რომლის განმავლობაშიც ისტორიული სომხეთი, ან მისი ნაწილი შედიოდა საქართველოს სამეფოს შემადგენლობაში. ერთიანი საქართველოს მესვეურებს მუდამ ამოძრავებდათ სურვილი განევრცოთ ქვეყნის სიუზერენობა ...

                                               

სოხუმის სტელა

სოხუმის სტელა წარმოადგენს საფლავის ქვას, იგი მარმარილოსგან არის დამზადებული და აღმოჩენილია 1953 წელს მდ. ბესლეთისა და შავი ზღვის შესართავთან, ამჟამად ზღვით დაფარული უძველესი ქალაქის ნაწილში. სტელა სიმაღლე 157 სმ; სიგანე 92 სმ ოთკუთხაა, სამფიგურია ...

                                               

სურამის ბრძოლა

1921 წლის 4 მარტს წითელ არმიასა და საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის ძალებს შორის მიმდინარე ბრძოლის პერიოდში წითელი არმიის ავანგარდული ნაწილი 3-4 ათასი კაცი მიუახლოვდა სადგურ მიხაილოვოს, 5 მარტს კი წამოიწყო ქართული არმიის პოზიციების შტურმი. შე ...

                                               

სწავლულ კაცთა კომისია

სწავლულ კაცთა კომისია - ვახტანგ VI-ის თაოსნობით შექმნილი ჯგუფი, რომელსაც უნდა დაეწერა "ქართლის ცხოვრების" გაგრძელება, საქართველოს ისტორია XIV საუკუნიდან და ჩაეტარებინა სარედაქციო სამუშაოები ამ კრებულში. კომისიამ სარედაქციო სამუშაოები XVIII საუკუნ ...

                                               

ტაბარუკი (გლეხი)

ტაბარუკი - უმიწო გლეხი, რომელსაც არ გააჩნდა წარმოების საშუალებები. ქართვულ წყაროებში XVIII საუკუნიდან გვხვდება აქა-იქ. XIX საუკუნეში მათი რიცხვი მრავლდება. სულხან-საბა ორბელიანის განმარტებით, ტაბარუკი ახალმოსული გლეხია.ტაბარუკები ძირითადად თავიან ...

                                               

ტაიქი

ტაიქი - ქართული ისტორიული პროვინცია ტაოს სომხური სახელწოდება. წარსულში დიდი სომხეთის ერთ-ერთი პროვინცია. ოლქის სახელწოდება მომდინარეობს ქართველური ტომის – ტაოხებისაგან, რომლებიც ძვ. წ. XII საუკუნიდან სათავეში ედგნენ დიაოხის იგივე ტაოხის, დაიაენის ...