ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 111




                                               

ნოვგოროდის რესპუბლიკა

ნოვგოროდის მიწა - კიევის რუსეთის შემადგენლობაში ერთ-ერთი უდიდესი სახელმწიფო-ტერიტორიული ერთეული, რომლის ცენტრი ნოვგოროდში იყო. ოქროს ხანის დროს მისი საზღვარი გადიოდა თეთრ ზღვაზე, ხოლო აღმოსავლეთით ურალის მთებზე. დღეისათვის მთლიანად შედის რუსეთის ...

                                               

ნოღაის ურდო

ნოღაის ურდო - მომთაბარე ტომთა ფეოდალური სახელმწიფო გაერთიანება ახლანდელი ჩრდილო კასპიისპირეთისა და არალისპირეთის ტერიტორიაზე. XIV-XV სს. მიჯნაზე ედიგეის მმართველობის დროს, გამოეყო ოქროს ურდოს. საბოლოოდ ჩამოყალიბდა ედიგეის ვაჟის, ნურადინის მმართვე ...

                                               

ოქტომბრის რევოლუცია

ოქტომბრის რევოლუცია, ოქტომბრის გადატრიალება - შეიარაღებული სახელმწიფო გადატრიალება რუსეთში 1917 წელს, რომლის შედეგად ჩამოგდებულ იქნა დროებითი მთავრობა და ქვეყნის სათავეში ბოლშევიკები - რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტია - მოვიდა. ოქტომბრის ...

                                               

პეჩატნი დვორი

"პეჩატნი დვორ" - პირველი რუსული სახელმწიფო სტამბა. დაარსდა დაახლოებით 1563 წელს მოსკოვში ივანე IV-ისა და მიტროპოლიტ მაკარის ხელშეწყობით. მდებარეობდა კიტაი-გოროდში ჩრდილოეთ ნაწილში. 1564 წელს ივანე ფიოდოროვმა და პეტრე მსტისლავეცმა დაბეჭდეს სამოციქ ...

                                               

რევოლუციური კომუნიზმის პარტია

რევოლუციური კომუნიზმის პარტია - პოლიტიკური პარტია რუსეთში შექმნილი ნაროდნიკების ჯგუფის მიერ, რომელიც ჩამოშორდა მემარცხენე სოციალისტ-რევოლუციონერებს 1918 წლის ივლისში მომხდარი შიდა უთანხმოების გამო. 1918 წლის სექტემბერში მათ თავი პარტიად გამოაცხად ...

                                               

რევოლუციური ტრიბუნალები

რევოლუციური ტრიბუნალები - რევოლუციის შემდეგ შექმნილი სასამართლო ორგანო. რევოლუციური ტრიბუნალები შეიქმნა საფრანგეთში, საფრანგეთის დიდი რევოლუციის დროს, კონტრრევოუციასთან საბრძოლველად. ტრიბუნალები ხასიათდება გამარტივებული სამართალწარმოებით, არ არსე ...

                                               

რიურიკოვიჩები

რიურიკოვიჩები, რიურიკების დინასტია - ძველი რუსეთის მთავართა დინასტია, რომელიც მართავდა კიევის რუსეთს 862 წლიდან. კიევის რუსეთის დაშლის შემდეგ მართავდნენ გალიცია-ვოლინიას, ვლადიმირ-სუზდალს, მოსკოვის დიდ სამთავროსა და რუსეთის სამეფოსაც. პირვანდელი ...

                                               

რომან მსტისლავის ძე

რომან მსტისლავის ძე – ნოვგოროდისა და ვლადიმირ-ვოლინის მთავარი, 1199 წლიდან ერთდროულად გალიჩის მთავარიც. კიევის დიდი მთავრის მსტისლავ იზიასლავის ძისა და პოლონეთის მეფის ბოლესლავ პირმრუდის ქალიშვილის აგნეშკას ვაჟი. მთავრის ხელისუფლების გასაძლიერებლ ...

                                               

რუსეთი რუსებისთვის

"რუსეთი რუსებისთვის", პოლიტიკური ლოზუნგი და ეთნო-ნაციონალისტური დოქტრინა, რომლის თანახმადაც რუსეთის სახელმწიფოში პრივილეგირებულ ეთნიკურ ჯგუფს შეიძლება წარმოადგენდნენ მხოლოდ რუსები. იდეის მხარდამჭერები ყველა სხვა ხალხის წარმომადგენლებს მიიჩნევენ მ ...

                                               

რუსეთის 1993 წლის კონსტიტუციური კრიზისი

რუსეთის 1993 წლის კონსტიტუციური კრიზისი 21 სექტემბერს დაიწყო რუსეთის პრეზიდენტის ბორის ელცინის მიერ ქვეყნის აღმასრულებელი მთავრობის დათხოვნის გამო, რომელიც მის მიერ ძალაუფლების კონსოლიდაციასა და არაპოპულარულ ნეოლიბერალურ რეფორმებს ეწინააღმდეგებოდ ...

                                               

რუსეთის დროებითი მთავრობა

რუსეთის დროებითი მთავრობა მარტი, 1917 - 26 ოქტომბერი 1917) - რუსეთის უმაღლესი საკანონმდებლო და აღმასრულებელი ორგანო თებერვლისა და ოქტომბრის რევოლუციებს შორის. 1917 წლის თებერვლის რევოლუციის შემდეგ რუსეთის მეფის მმართველობის შესუსტდა და ხელისუფლებ ...

                                               

რუსეთის იმპერია

რუსეთის იმპერია დაარსდა 1721 წელს, იმპერია დაემხო 1917 წლის რევოლუციის შემდეგ. ვიდრე რუსეთი იმპერიულ სახელმწიფოდ გამოცხადდებოდა, მანამდე ის იყო სამეფო, ხოლო დამხობის შემდეგ შეიქმნა ახალი სახელმწიფო საბჭოთა კავშირი. იმპერიული რუსეთი ფართობით, მესა ...

                                               

რუსეთის მონარქთა სია

რუსეთის ისტორია იწყება კიევის რუსეთიდა, კიევის რუსეთის დაშლის შემდეგ რუსეთის ტერიტორიაზე ძლიერდება ვლადიმირ-სუზდალის სამთავრო. ამის შემდგომ რუსეთს იპყრობენ მონღოლები. მონღოლთა უღლის გადაგდების შემდეგ თანდათანობით ძლიერდება რუსეთის სამეფო, 1682 წლ ...

                                               

რუსეთის სამეფო

თედორე I 1584 - 1598 თედორე II რუსეთი 1605 ვლადისლავ IV 1610 - 1612ფორმალურად თედორე III 1676 - 1682 ბორის გოდუნოვი 1598 - 1605 პეტრე I დიდი 1682 - 1721 სოფია ალექსანდრეს ასული 1682 - 1689 ივანე V 1682 - 1696 სიმონ ბეკბულატოვის ძე 1575 - 1576 ფორ ...

                                               

რუსეთის სამოქალაქო ომი

რუსეთის სამოქალაქო ომი - შეიარაღებული კონფლიქტი, რომელშიც ერთმანეთს ებრძოდნენ რუსეთის სხვადასხვა ეთნიკური, პოლიტიკური და სოციალური ჯგუფები. სამოქალაქო ომი გამოწვეული იყო რუსეთში დაყწებული რევოლუციური კრიზისით, რომელმაც საბოლოოდ გამოიწვია სახელმწი ...

                                               

რუსეთის ტერიტორიული ექსპანსია

მონღოლებისგან გათავისუფლების შემდეგ, რუსეთმა მისი მეზობელი ტერიტორიები მიიერთა. რუსეთი სამეფო ივანე IV-ის მმართველობის დროს იერთებს ციმბირის, ყაზანის და ასტრახანის სახანოებს. შფოთის წლებში რუსეთმა დაკარგა ეს მოპოვებული წარმატებები მაგრამ, შემდგომ ...

                                               

რუსიფიკაცია

რუსიფიკაცია - ეთნიკურად არა რუსული საზოგადოების მიერ რუსული ენის და სხვა რუსული თვისებების მიღება. ვიწრო გაგებით რუსიფიკაცია გამოიყენება რუსული ენის სლავურ, ბალტიკურ და სხვა ყოფილი რუსული კონტროლის ქვეშ მყოფ ენებზე გავლენის აღსანიშნავად, რამაც გა ...

                                               

რუსულ-ჩუქჩური ომები

რუსეთის მიერ შორეული ჩრდილო-აღმოსავლეთის კოლონიზაციისას, უკვე მოხდა კორიაკების და იაკუტების დამორჩილება. XVII საუკუნის შუა პერიოდში კი რუსი კოლონიზატორები და ჩუქჩები პირველად შეხვდნენ ერთმანეთს მდინარე კალიმას და ანადირის მიდამოებში 1641 წელს. ჩუ ...

                                               

სვიატო-კამენნი მონასტერი

სპასო-პრეობრაჟენსკი სვიატო-კამენნი მონასტერი ერქვა რუსულ მართლმადიდებლურ მონასტერს, რომელიც ტბა კუბენსკის ცენტრში მცირე კუნძულზე მდებარეობდა და იყო პირველი ქვით ნაგები მონასტერი ჩრდილოეთ რუსეთში. კუნძული კამენნი ქვის კუნძული ძალიან მცირეა 120x70 ...

                                               

სკვითები

სკვითები - ძველირანული ტომები, მოსახლეობდნენ ჩრდილოეთ შავიზღვისპირეთში. ძვ. წ. VII საუკუნეში სკვითებმა კიმერიელები გამოდევნეს და მათი ტერიტორია დაიკავეს. ჰეროდოტეს ცნობით, სახლობდნენ დნეპრსა და დონის სტეპებში, ეწეოდნენ მომთაბარეობას, მისდევდნენ მ ...

                                               

სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკა

სტავროპოლის საბჭოთა რესპუბლიკა - ეს სახელწოდება მიიღო სტავროპოლის გუბერნიამ იქ საბჭოთა ხელისუფლების დამყარების შემდეგ, 1918 წლის 1 იანვარს, გუბერნიის სახალხო კრების გადაწყვეტილებით გუბერნიის აღმასკომის თავმჯდომარე გახდა ესერ-მაქსიმალისტი გ. მეშჩე ...

                                               

ფრიდრიკსჰამნის ხელშეკრულება

ფრიდრიკსჰამნის ხელშეკრულება ან ჰამინის ხელშეკრულება - სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელსაც ხელი მოაწერეს 1809 წლის 17 სექტემბერს, ფრიდრიკსჰამნში რუსეთისა და შვედეთის იმპერიის წარმომადგენლებმა. ხელშეკრულების შედეგად დასრულდა რუსეთ-შვედეთის ომი და ფინ ...

                                               

ფსკოვის რესპუბლიკა

ფსკოვის რესპუბლიკა - შუა საუკუნეების რუსეთის სახელმწიფო ერთეული. შეიქმნა კიევის რუსეთის დაშლის შემდეგ. მოიცავდა მდინარე ველიკაიის, ჩუდის, ფსკოვის ტბებისა და მდინარე ნაროვის აუზის ტერიტორიებს. შედიოდა ნოვგოროდის ფეოდალური რესპუბლიკის შემადგენლობაშ ...

                                               

ყირიმის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა

ყირიმის ავტონომიური საბჭოთა სოციალისტური რესპუბლიკა - ავტონომიური რესპუბლიკა ყირიმის ნახევარკუნძულის ტერიტორიაზე. არსებობდა 1921 წლის 18 ოქტომბრიდან 1945 წლის 30 ივნისამდე და 1991 წლის 12 თებერვლიდან 1992 წლის 26 თებერვლამდე. ყირიმის სსრ-ის ავტონ ...

                                               

ყირიმის ანექსია რუსეთის ფედერაციის მიერ

რუსეთის ფედერაციის მიერ ყირიმის ანექსია - სამხედრო და პოლიტიკური ქმედებების ერთობლიობა, რომელიც მიმართულ იქნა უკრაინის ტერიტორიული მთლიანობის წინააღმდეგ რუსეთის ფედერაციის მიერ. უკრაინის ტერიტორია ყირიმი ანექსირებულ იქნა რუსეთის ფედერაციის მიერ 2 ...

                                               

ყირიმის სახანო

ყირიმის სახანო - ყირიმის თათართა სახელმწიფო 1441-1783 წლებში. ეს იყო ყველაზე ხანგრძლივი თურქული სახანო, რომელიც ოქროს ურდოს შემდეგ არსებობდა. მის სათავეში იდგნენ გირეის დინასტიის წარმომადგენლები. დინასტიის ფუძემდებელი, ჰაჯი I გირეი, ჩინგიზ-ყაენის ...

                                               

შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკა

შორეული აღმოსავლეთის რესპუბლიკა - დემოკრატიული რესპუბლიკა აღმოსავლეთ ციმბირსა და შორეულ აღმოსავლეთში 1920-22 წლებში. მისი შექმნა განპირობებული იყო რთული საშინაო და საგარეო პოლიტიკური ვითარებით. ჩამოყალიბდა 1920 წლის 6 აპრილს ბაიკალისპირეთის მშრომ ...

                                               

ჩერემისების ომები

ყაზანის აღების შემდეგ მარეთის მხარის და რუსეთის იმპერიის იურიდიული შეერთება მოხდა. თუმცა ყაზანის სახელმწიფოს აღდგენის მცდელობები გრძელდებოდა რამდენიმე ათწლეულის განმავლობაში. მარეთის მხარის თავადები მართლმადიდებელი ეკლესიის ზეწოლის შედეგად აპროტე ...

                                               

ციმბირის სახანო

ციმბირის სახანო - ფეოდალური სახელმწიფო. ჩამოყალიბდა XV საუკუნის დასასრულს. XIII-XIV საუკუნეებში ჯერ ჯუჩის, მერე შაიბანის ულუსში, შემდეგ კი ტიუმენის სახანოში შედიოდა. 1495 წელს, ტიუმენის ხანის შაიბანიდ იბაქის მკვლელობის შემდეგ, ლეგენდარული თაიბუღი ...

                                               

ხაზართა სახაკანო

ხაზართა სახაკანო - ადრინდელი ფეოდალური სახელმწიფო. წარმოიშვა VII საუკუნის შუა წლებში ქვემო ვოლგისპირეთისა და ჩრდილოეთი კავკასიის აღმოსავლეთი ნაწილის ტერიტორიაზე. ხაზართა სახაკანოს დედაქალაქი VIII საუკუნის დასაწყისამდე იყო სემენდერი დაღესტანში, შე ...

                                               

აბანტები

აბანტები - თრაკიელთა ამაყი და მამაცი ტომი, ფეხმარდი და გრძელთმიანი შუბოსნები, იონელთა ნაწილი, მათი მოკავშირენი, ველურნი და შეუპოვარნი: უძველეს წარსულშივე ფოკიიდან კუნძულ ევბეაზე გადასახლდნენ და ისე გაძლიერდნენ, რომ ტროას ომში აქაველებს 40 გემით მ ...

                                               

ათენის საჰერცოგო

ათენის საჰერცოგო, ათენ-თებეს საჰერცოგო - ფეოდალური სახელმწიფო საბერძნეთში 1204-1458 წლებში. დააარსეს მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის მონაწილე ფრანგმა ფეოდალებმა. შედიოდა ლათინთა იმპერიაში. მოიცავდა ატიკას, ბეოტიას, მეგარას, კუნძულებს ეგინასა და სალამ ...

                                               

გეორგიოს II

გიორგიოს II მეფობდა საბერძნეთის მეფედ 1922 წლიდან 1924 წლამდე და 1935 წლიდან 1947 წლამდე. იგი იყო პრინცი ფილიპეს, ედინბურგის ჰერცოგის ბიძაშვილი მამის მხრიდან და ვილჰელმ II- ის,გერმანიის უკანასკნელი იმპერატორის, დისშვილი.

                                               

დეკემბრიანა

დეკემბრიანა - სამხედრო მღელვარება ათენში. მიმდინარეობდა 1944 წლის 3 დეკემბრიდან 1945 წლის 6 იანვრამდე. დაპირისპირება მიმდინარეობდა ერთი მხრივ სეგფ-ს, სსგა-სა და სკპ-ს, ხოლო მეორე მხრივ დიდი ბრიტანეთის შეიარაღებულ ძალებსა და მათ ფართო სპექტრის ბერ ...

                                               

ეპირის დესპოტატი

ეპირის დესპოტატი - ბიზანტიური სახელმწიფო. დააარსა მიქაელ ანგელოს დუკა კომნენოსმა 1204 წელს, ჯვაროსნების მიერ კონსტანტინოპოლის აღების შემდეგ. მოიცავდა შუა და სამხრეთ მაკედონიას, თესალიასა და ეპირს. დედაქალაქი – არტა. ეპირი ბიზანტიისა და სხვა პროვი ...

                                               

ილიადა

ილიადა - ჰომეროსის დაწერილი 15 700 ჰეკზამეტრისგან შემდგარი ეპიკური პოემა, ბერძნული ლიტერატურის უძველესი ნიმუში. მისი საფუძველი იყო ბერძენ გმირებზე შექმნილი მრავალრიცხოვანი მონათხრობები. ილიადას მოქმედება ხდება ტროას ალყის მეათე წელს და დროის მცირ ...

                                               

კერკირა (კუნძული)

კერკირა, ან კორფუ, ან კორკირა - კუნძული საბერძნეთში, ფართობით მეორე კუნძული იონიის კუნძულებს შორის, მოსახლეობა - 111 081 ადამიანი. კორფუ პარალელურად მიუყვება მატერიკის სანაპიროს - 65 კმ-ზე. კუნძულის უმაღლესი წერტილი არის მთა პანტოკრატორი 917 მეტრ ...

                                               

კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1832)

კონსტანტინოპოლის 1832 წლის ხელშეკრულება - სამშვიდობო ხელშეკრულება არის კონსტანტინოპოლის კონფერენციის შედეგი. კონფერენცია გაიხსნა 1832 წელს. მასში მონაწილეობდნენ, ერთი მხრივ, დიდი სახელმწიფოები, მეორე მხრივ, ოსმალეთის იმპერია. კონფერენციის საფუძვე ...

                                               

კონსტანტინოპოლის ხელშეკრულება (1897)

კონსტანტინოპოლის 1897 წლის ხელშეკრულება - სამშვიდობო ხელშეკრულება, რომელიც დაიდო ოსმალეთის იმპერიასა და საბერძნეთის სამეფოს შორის 1897 წლის 4 დეკემბერს, კონსტანტინოპოლში. ხელშეკრულების შედეგად დასრულდა საბერძნეთ-ოსმალეთის ომი. კუნძული კრეტა ოსმალ ...

                                               

კონსტანტინოს II

კონსტანტინოს II - საბერძნეთის მეფე 1964 წლიდან 1973 წლამდე, მონარქიის გაუქმებამდე. იგი მეფედ დაინიშნა მამის, მეფე პავლეს პაულოსი, გარდაცვალების შემდეგ 1964 წლის მარტში. იმავე წლის შემდეგ იგი დაქორწინდა დანიის პრინცესა ანა-მარიაზე, რომელთანაც ხუთი ...

                                               

ლათინთა იმპერია

ლათინთა იმპერია, რომანია - შუა საუკუნეების იმპერია, რომელიც ჩამოყალიბდა მეოთხე ჯვაროსნული ლაშქრობის შემდეგ 1204 წელს. 1204 წლის 13 აპრილს ჯვარსონებმა კონსტანტინოპოლი აიღეს. ამავე წლის მაისში ჯვაროსნებსა და ვენეციელებს შორის დადებული ხელშეკრულების ...

                                               

ლეონიდასი

ლეონიდასი ; - სპარტის მეფე. ბერძენ-სპარსელთა ომების დროს, ძვ. წ. 480 წელს სათავეში ჩაუდგა ბერძენთა გაერთიანებულ ჯარს საბერძნეთში შემოჭრილი სპარსეთის მეფის ქსერქსე I-ის წინააღმდეგ. ლეონიდასი 300 რჩეული სპარტელით იცავდა ბერძენთა ჯარის ძირითადი ნაწი ...

                                               

ლონდონის კონფერენცია (1832)

ლონდონის კონფერენცია - საერთაშორისო კონფერენცია, რომელიც საბერძნეთში სტაბილური მთავრობის შექმნის მიზნით გაიმართა. სამ სახელმწიფოს შორის მოლაპარაკება დასრულდა საბერძნეთის სამეფოს შექმნით, რომელსაც სათავეში ბავარიის პრინცი ოტონ ვიტელსბახი ჩაუყენეს. ...

                                               

მაკედონია (რომის პროვინცია)

პროვინცია მაკედონია წარმოიქმნა ამავე სახელწოდების სამეფოს ადგილას რიგი მაკედონური ომების შედეგად. რომის სამხედრო ექსპანსიას ბალკანეთზე მოჰყვა მაკედონიასთან დაპირისპირება. ჯერ კიდევ მეორე პუნიკური ომის დროს გაჩაღდა პირველი ომი მაკედონიასთან ძვ. წ. ...

                                               

მიკენის ცივილიზაცია

მიკენის ცივილიზაცია - კულტურული პერიოდი ბრინჯაოს ხანის პრეისტორიული საბერძნეთის ისტორიაში ძვ. წ. XVI საუკუნიდან - ძვ. წ. XI საუკუნემდე. სახელი მიკენის ცივილიზაცია პელოპონესზე არგოლისის ნომში - ქალაქ მიკენში ჩატარებული არქეოლოგიური გათხრების შედეგ ...

                                               

მიკენური ხანა

კრეტაზე მომხდარი მიწისძვრის შემდეგ ბერძნული ცივილიზაციის ახალი კერა პელოპონესზე განვითარდა. აქ არსებულ ქალაქებს შორის ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი იყო მიკენე. მიკენეში XIX საუკუნეში არქეოლოგიური გათხრები ჩაატარა ჰაინრიხ შლიმანმა. საბერძნეთის ისტორიის პ ...

                                               

ოდისეა

ოდისეა - ჰომეროსის დაწერილი 24 სიმღერისაგან შემდგარი ეპიკური პოემა, ბერძნული ლიტერატურის ერთ-ერთი უძველესი ნიმუში, რომელშიც აღწერილია ოდისევსის ხიფათიანი თავგადასავალი ტროიდან ითაკაში. "ილიადასაგან" განსხვავებით "ოდისეა" უხვად შეიცავს ზღაპრის ელე ...

                                               

პელოპონესის კავშირი

პელოპონესის კავშირი - პელოპონესის ძველ ბერძნულ ქალაქ-სახელმწიფოთა გაერთიანება სპარტის მეთაურობით. პელოპონესის კავშირში არ შედიოდა მხოლოდ არგოსი და ნაწილობრივ აქაია. კავშირის კრებას იწვევდა სპარტა; განიხილებოდა და ხმის უმრავლესობით წყდებოდა ომისა ...

                                               

პელოპონესის ომი

პელოპონესის ომი - ომი ათენსა და სპარტას გარშემო დაჯგუფებულ პოლისთა – დელოსისა და პელოპონესის კავშირებს შორის. ომი განაპირობა ეკონომიკური, პოლიტიკური და სოციალური ხასიათის მიზეზებმა, აგრეთვე ათენსა და სპარტას შორის მეტოქეობამ საბერძნეთში ჰეგემონიი ...

                                               

საბერძნეთის ბნელი ხანა

საბერძნეთის ბნელი ხანა - ძვ. წ. 1100-600, როდესაც ძვ.წ. 1200-იან წლებში ბევრი მიკენელი გაიქცა სამშობლოდან, საბერძნეთში "ბნელი საუკუნეების" დაცემის ხანა დაიწყო, მათი ტერიტორია ახალმა ხალხმა - დორიელებმა დაიკავეს. ამ 500-წლიანი პერიოდის ისტორიული ჩ ...