ⓘ Free online encyclopedia. Did you know? page 110




                                               

წინაისტორიული პოლონეთი

პოლონეთის წინაისტორიული პერიოდი მოიცავს დროს მის ტერიტორიაზე პირველი ადამიანის გაჩენის მომენტიდან დამწერლობის წარმოქმნამდის მიეშკო I დროს. ეს პერიოდი მოიცავს მიახლოებით 0.5 მლნ წელს და საერთოდ ის იყო გაცილებით გრძელი ვიდრე წინაისტორიული პერიოდი მ ...

                                               

ხმელნიცკის აჯანყება

ხმელნიცკის აჯანყება - უკრაინელი კაზაკების ამბოხი 1648-1654 წ.წ. რომელიც იქცა უკრაინელი ერის განმანთავისუფლებელ ბრძოლად პოლონეთის წინააღმდეგ. აჯანყებას ხელმძღვანელობდა ბოგდან ხმელნიცკი, ამბოხში აქტიურ მონაწილეობას იღებდნენ ზაპოროჟიელი კაზაკები, უკ ...

                                               

პორტუგალიის ისტორია

საკუთრივ პორტუგალიის ისტორია XII საუკუნიდან იწყება, როდესაც ქვეყანაში ბურგუნდიული დინასტიის მმართველობა დამყარდა და ქვეყანამ მოიპოვა დამოუკიდებლობა. მანამდე პორტუგალიას არ გააჩნდა საკუთარი ტერიტორია და ისტორიკოსები ქვეყნის ისტორიას ზოგადად იბერიი ...

                                               

ავისის დინასტია

ავისის დინასტია - პორტუგალიის სამეფო დინასტია 1385-1580 წლებში. დააარსა ავისის ორდენის დიდმა მაგისტრმა ჟუან I-მა. 1580 წელს ენრიკე I-ის გარდაცვალების შემდეგ ესპანეთის მეფე ფილიპე II-მ ხელთ იგდო პორტუგალიის სამეფო ტახტი და დინასტიური უნიით დაუკავშ ...

                                               

ავისის ორდენი

ავისის ორდენი – კათოლიკური სამხედრო-რელიგიური ორდენი, მოქმედებდა XII–XIX საუკუნეებში პორტუგალიის ტერიტორიაზე. სხვა პორტუგალიური ორდენების მსგავსად, 1789 წელს მოხდა მათი სეკულარიზაცია. 1834 წელს მოახდინეს ორდენის ნაციონალიზაცია, ხოლო 1910 წელს დაი ...

                                               

ბურგუნდიული დინასტია (პორტუგალია)

ბურგუნდიული დინასტია - პორტუგალიის გრაფების და შემდეგ სამეფო დინასტია. უფროსი ბურგუნდიული სახლის და, შესაბამისად კაპეტინგების დინასტიის შტო. დინასტიის წარმომადგენლები პორტუგალიას მართავდნენ 1093–1383 წწ. დინასტიის დამაარსებელი იყო ენრიკე ბურგუნდი ...

                                               

მიხაკების რევოლუცია

მიხაკების რევოლუცია - 1974 წლის 25 აპრილის, მემარცხენე დაჯგუფებების მიერ ორგანიზებული უსისხლო სამხედრო გადატრიალება პორტუგალიაში. განახორციელა იატაკქვეშა სამხედრო ორგანიზაციამ "კაპიტნების მოძრაობა". ეს მოძრაობა მოსახლეობას მოუწოდებდა ფაშისტური დი ...

                                               

პორტუგალიის დედოფლების სია

პორტუგალიის დედოფლების სიაში წარმოდგენილია იმ ქალების სია, რომლებიც დაქორწინებულნი იყვნენ პორტუგალიის მეფეზე, ან იმპერატორზე. პორტუგალიას მთელი მისი ისტორიის მანძილზე 36 ასეთი დედოფალი ჰყავდა, აქედან სამი - მარია I, მარია II და ბეატრის I პორტუგალ ...

                                               

პორტუგალიის კომუნისტური პარტია

პორტუგალიის კომუნისტური პარტია - მთავარი მემარცხენე, მარქსისტულ-ლენინისტური პოლიტიკური პარტია პორტუგალიაში. პარტია დაარსდა 1921 წელს, როგორც კომინტერნის სექცია პორტუგალიაში. იგი მნიშვნელოვან როლს თამაშობდა ანტონიუ დი სალაზარის დიქტატურის წინააღმდ ...

                                               

პორტუგალიის პირველი რესპუბლიკა

პორტუგალიის პირველი რესპუბლიკა - პორტუგალიის ისტორიის თექვსმეტწლიანი პერიოდი, რომელიც გრძელდებოდა პორტუგალიის 1910 წლის რევოლუციიდან 1926 წლის სახელმწიფო გადატრიალებამდე.

                                               

პორტუგალიის საგრაფო

პორტუგალიის საგრაფო – სახელწოდება, რომელიც ორი ფეოდალური პერიოდის აღსანიშნავად გამოიყენება, რომელიც არსებობდა 868-1139 წწ. შორის პერიოდში თანამედროვე პორტუგალიის ტერიტორიაზე. პორტუგალიის პირველი საგრაფო პორტ. Condado de Portucale – ფეოდალური გაერ ...

                                               

პორტუგალიის სამეფო

პორტუგალიის სამეფო - შუა საუკუნეების მონარქია დასავლეთ ევროპაში, პორტუგალიას თანამედროვე რესპუბლიკის წინამორბედი. 1248 წლიდან, ასევე ცნობილი იყო, როგორც პორტუგალიის და ალგარვის სამეფო, 1815-1822 წლებში, კი ცნობილი, როგორც პორტუგალიის, ბრაზილიის დ ...

                                               

ინტერაჰამვე

ინტერაჰამვე - ჰუტუს ტომის 30-ათასიანი მოხალისეთა შეიარაღებული რაზმი, რომლებმაც სახელი გაითქვეს, როგორც რუანდის გენოციდის ერთ-ერთმა სამარცხვინო აქტივისტებმა. რუანდის პატრიოტული ფრონტის ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ, ინტერაჰამვეს რაზმებმა უკან დაიხი ...

                                               

დიდი რუმინეთი

დიდი რუმინეთი - რუმინეთის საზღვრების მაქსიმალური გაფართოების იდეა. ჩამოყალიბდა რუმინეთის სამეფოს არსებობის პერიოდში. ბალკანეთის მეორე ომის დროს 1913 წ. რუმინეთის შემადგენლობაში შევიდა სამხრეთი დობრუჯა. რუსეთის იმპერიის დაშლის შემდეგ ბესარაბიაში გ ...

                                               

ვენის არბიტრაჟები

ვენის არბიტრაჟი - საერთო სახელი ორი პოლიტიკური გადაწყვეტილებისა, რომელიც მიიღო იოახიმ ფონ რიბენტროპმა და გალეაცო ჩიანომ. ისინი ნაცისტური გერმანიისა და ფაშისტური იტალიის არბიტრების სახელით მოქმედებდნენ. გადაწყვეტილების მიზანი იყო უნგრეთის ტერიტორი ...

                                               

ვენის მეორე არბიტრაჟი

ვენის მეორე არბიტრაჟი - ნაცისტური გერმანიის და ფაშისტური იტალიის პოლიტიკური გადაწყვეტილება 1940 წლის 30 აგვისტოს, რომლის თანახმად - უნგრეთს გადაეცა რუმინეთისაგან ჩრდილოეთ ტრანსილვანია

                                               

ალექსანდრუ იოან კუზა

ალექსანდრუ იოან კუზა მარტი, 1820, ბირლადი - გ. 3 მაისი, 1873, ჰაიდელბერგი, გერმანია) - ვლახეთისა და მოლდოვის გაერთიანებული სამთავროს პირველი მთავარი.

                                               

მირჩა მოხუცებული

მირჩა მოხუცებული - ვლახეთის თავადი 1386–1418 წწ. ბასარაბების დინასტიის წარმომადგენელი. დიდი როლი ითამაშა ქვეყნის დამოუკიდებლობისათვის ბრძოლის საქმეში. იგი თავად რადუ I-ისა და კალინიკას შვილია.

                                               

რუმინეთის ისტორია

2002 წელს რუმინეთის ტერიტორიაზე, პეშტერა-კუ-ოასეს გამოქვაბულში, დაახლოებით 40 000 წლის წინ მცხოვრები ადამიანის ნაშთები აღმოაჩინეს. ეს ნარჩენები არის ევროპაში აღმოჩენილ ჰომო საპიენსის ნაშთებს შორის ერთ-ერთი უძველესი. ამის საფუძველზე შეიძლება ითქვა ...

                                               

რუმინეთის სამეფო

რუმინეთის სამეფო - სახელმწიფო, რომელიც არსებობდა თანამედროვე რუმინეთის, მოლდოვის და ნაწილობრივ, უკრაინისა და ბულგარეთის ტერიტორიაზე 1881-1947 წლებში. ქვეყნის დედაქალაქი იყო ბუქარესტი. ძირითადი ტერიტორიულ-ადმინისტრაციული ერთეული - ჟუდეცი. რუმინეთი ...

                                               

ტრანსილვანია

ტრანსილვანია - უნგრეთისა და რუმინეთის სადავო ისტორიული ოლქი რუმინეთის ჩრდილო-დასავლეთით. ჩრდილოეთი ტრანსილვანია ეთნიკურად უფრო მრავალფეროვანია, ამიტომაც, პირველი და მეორე მსოფლიო ომებს შორის ამ რეგიონმა საკმაო კონფლიქტური პოტენციალი დააგროვა. რეგ ...

                                               

ტრანსილვანიის სამთავრო (1711-1867)

ოტომანთა ვასალი ტრანსილვანიის სამთავრო დაპყრობილ იქნა ჰაბსბურგელების მიერ და კარლოვიცის ზავით სამთავრო გადაეცა ჰაბსბურგთა მონარქიას 1699 წლიდან. 1711 წლიდან, ჰაბსბურგის კონტროლით ტრანსილვანიის სამთავრო იყო კონსოლოდებული, ხოლო ტრანსილვანიის მმართვ ...

                                               

რუსეთის ისტორია

რუსეთის ისტორია იწყება აღმოსავლეთის სლავებიდან. პირველი აღმოსავლეთ სლავური გაერთიანება იყო, კიევის რუსეთი, სწორედ ამ პერიოდში 988 წელს ბიზანტიის იმპერიიდან კიევის რუსეთში გავრცელდა ქრისტიანობა. რუსული კულტურის ჩამოყალიბებაზე უდიდესი გავლენა მოახდ ...

                                               

დიმიტრი პოჟარსკი

დიმიტრი პოჟარსკი ებრძვოდა რუსეთში შექმოჭრილ პოლონელ და შვედ ინტერვენტებს, პოჟარსკმა ნიჟნი ნოვგოროდის ერობის მმართველთან კუზმა მინინთან ერთად შექმნა სახალხო ლაშქარი. აჯანყების მონაწილეებმა მიზნად დაისახეს რუსეთის გათავისუფლება ინტერვენტებისაგან და ...

                                               

აბოს ხელშეკრულება

აბოს საზავო ხელშეკრულება - დაიდო 1743 წელს რუსეთ-შვედეთს შორის. ხელი მოეწერა 7 აგვისტოს აბოში, რუსეთ-შვედეთის ომში შვედეთის დამარცხების შემდეგ. აბოს ხელშეკრულება ითვალისწინებდა "საუკუნო მშვიდობასა და მეგობრობას" მხარეებს შორის. მხარეები ვალდებულე ...

                                               

არეულობის ხანა

"არეულობის ხანა" – რუსეთის ისტორიის პერიოდი, მოიცავს 1598–1613 წწ. ამ პერიოდში აღინიშნებოდა სტიქიური უბედურებები, პოლონელებისა და შვედების ინტერვენცია, მძიმე პოლიტიკური, ეკონომიკური, სახელმწიფოებრივი და სოციალური კრიზისი. მოიცავს პერიოდს როდესაც ...

                                               

ასთავის კრება

ასთავის კრება, უმაღლესი საეკლესიო იერარქიის წარმომადგენელთა კრება რუსეთში მეფე ივანე IV-ისა და ბოიართა სათათბიროს მონაწილეობით. მოიწვიეს 1551 წელს, საქალაქო აჯანყებების შემდეგ, კლასობრივი ბრძოლის გამძაფრების პირობებში. მთავრობის მიერ კრებისათვის ...

                                               

ახალციხის ბრძოლა

ახალციხის ბრძოლა რამდენიმე მოვლენაზე მიუთითებს: ბრძოლა რუსეთის იმპერიის ძირთადად ქართველი არარეგულარულ ცხენოსანთა პოლკით დაკომპლექტებულ ჯარს, თავადი ივანე ანდრონიკაშვილის მეთაურობით და 18.000-იანი თურქთა ჯარს ალი-ფაშას მეთაურობით შორის ყირიმის ომ ...

                                               

ბაშკადიკლარის ბრძოლა

ბაშკადიკლარის ბრძოლა - რუსეთისა და ოსმალეთის ჯარების ბრძოლა 1853 წლის 19 ნოემბერს. სოფელ ბაშგედიქლერთან ყირიმის ომის დროს. ყარსისაკენ უკანდახეულმა სერასკერ ახმედ-ფაშას არმიამ სცადა შეეჩერებინა რუსეთის მოიერიშე არმია. ოსმალების ძლიერი წინააღმდეგობ ...

                                               

ბაშკირეთი (ისტორიული)

ბაშკირეთი - ბაშკირებით დასახლებული ისტორიულ-გეოგრაფიული ოლქი. დღეისათვის მოცემულ ტერიტორიაზე განლაგებულია ბაშკირეთი, ორენბურგისა და ჩელიაბინსკის ოლქები, თათრეთის აღმოსავლეთ ნაწილი, უდმურტეთის სამხრეთ-აღმოსავლეთი, პერმის მხარის სამხრეთი ნაწილი, სვ ...

                                               

ბაშკირეთის შეერთება რუსეთთან

ბაშკირეთის შეერთება რუსეთთან - ბაშკირეთის შესვლა რუსეთის სახელმწიფოს შემადგენლობაში. ისტორიული ბაშკირეთის რუსეთთან შეერთებაზე 3 სხვადასხვა სადისკუსიო ვერსია არსებობს: დაპყრობა იძულებით-ნებაყოფლობითი. ნებაყოფლობითი შეერთება არსებობს, აგრეთვე კამათ ...

                                               

ბოიართა სათათბირო

ბოიართა სათათბირო, მთავართან არსებული უზენაესი საბჭო რუსულ სახელმწიფოში საკანონმდებლო-სათათბირო უფლებით. ბოიართა სათათბიროში შედიოდნენ ფეოდალური არისტოკრატიის წარმომადგენლები. მონაწილეობდა საკანონმდებლო, საგარეო პოლიტიკის, სახელმწიფო წყობის, რელი ...

                                               

ბოიარინი

ბოიარინი - ფეოდალური საზოგადოების უმაღლესი ფენა X - XVII საუკუნეების ბულგარეთში, კიევის რუსეთში, გალიჩ-ვოლინის სამთავროში, მოსკოვის დიდი სამთავროში, ლიტვის დიდ სამთავროში, სერბეთში, ხორვატიაში, სლოვენიაში, მოლდოვის სამთავროში, ვლახეთში, XIX საუკუ ...

                                               

ბოლშევიკები

ბოლშევიკები იყვნენ რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის ფრაქცია, რომლებსაც 1903 წლის პარტიის მეორე ყრილობაზე მოუვიდათ განხეთქილება მენშევიკურ ფრაქციასთან. შიდა პარტიულ არჩევნებში ბოლშევიკებმა მოიპოვეს გადამწყვეტი უმრავლესობა საიდანაც მომდინ ...

                                               

ბულავინის აჯანყება

ბულავინის აჯანყება - 1707-1708 წლებში დონის კაზაკების იმპერიალური რუსეთის წინააღმდეგ ბრძოლა. აჯანყებას დონის კაზაკების აჩეული ატამანი კონდრატი ბულავინი მეთაურობდა. მიზეზი პეტრე I-ის მთავრობასა და კაზაკებს შორის არსებული დაძაბული ურთიერთობა იყო. ს ...

                                               

გლეხთა ომი ემელიან პუგაჩოვის წინამძღოლობით

გლეხთა ომი ემელიან პუგაჩოვის წინამძღოლობით - 1773-1775 წლებში მიმდინარე გლეხების ომი რუსეთში. თავისი მაშტაბებით ეს ომი ყველაზე დიდი და მნიშვნელოვანი იყო. მოიცვა ორენბურგის მხარე, ურალი, ურალისპირეთი, ციმბირი, შუა და ქვემო ვოლგისპირეთი. აჯანყებულთ ...

                                               

დეკაბრისტთა აჯანყება

დეკაბრისტთა აჯანყება - სახელმწიფო გადატრიალების ცდა, რომელიც მოხდა რუსეთის იმპერიის დედაქალაქ პეტერბურგში, 1825 წლის 26 დეკემბერს. ეს აჯანყება წინა მცდელობებისგან განსხვავდებოდა მონაწილეთა დიდი რაოდენობით - სენატის მოედანზე დაახ. 3 ათასი ჯარისკაც ...

                                               

დიდი ელჩობა

დიდი ელჩობა - რუსეთის სამეფოს დიპლომატიური მისია ევროპაში 1697-1698 წლებში, რომლის ინიციატორი და ხელმძღვანელი იყო პეტრე I დიდი. მისიის მთავარი მიზანი იყო ანტიოსმალური კოალიციის შექმნა, დასავლეთ ევროპის ტექნიკური და სამეცნიერო მიღწევების გაცნობა, ...

                                               

დიდი ურდო

დიდი ურდო - თათართა ფეოდალური სახელმწიფო შავიზღვისპირეთში, მდინარე დონსა და დნეპრს შორის; შეიქმნა 1433 წელს ოქროს ურდოს დაშლის შედეგად. ლიტვის დიდი მთავრის სვიდრიგალოს დახმარებით დიდი ურდოს სათავეში ჩაუდგა თოხთამიშის შვილიშვილი სეიდ აჰმედი. მოსახ ...

                                               

დუხობორები

დუხობორები - უკიდურესად პროტესტანტული სექტა, ჩამოყალიბდა 1750 წელს ვორონეჟის, ტამბოვის, ეკატერინოსლავის გუბერნიებში.

                                               

თებერვლის რევოლუცია

თებერვლის რევოლუცია, საბჭოთა ისტორიოგრაფიაში თებერვლის ბურჟუაზიულ-დემოკრატიული რევოლუცია - 1917 წელს რუსეთში მომხდარი ორი რევოლუციიდან პირველი. დაიწყო რუსეთის იმპერიის დედაქალაქ პეტროგრადში, ქალთა საერთაშორისო დღეს, 8 მარტს. რევოლუციის დროს, რომე ...

                                               

იასის საზავო ხელშეკრულება

იასის სამშვიდობო ხელშეკრულება - დაიდო რუსეთსა და ოსმალეთის იმპერიებს შორის 1792 წლის 9 იანვარს, 1787–1792 წლის რუსეთ–თურქეთის ომის შედეგად. მოლაპარაკებები შედგა ქალაქ იასიში რუმ. Iași, მოლდოვის სამთავროში დღეს, რუმინეთის ტერიტორიაზე. რუსეთის მხრი ...

                                               

იური დოლგორუკი

იური დოლგორუკი - როსტოვ-სუზდალის, შემდგომში კიევის დიდი მთავარი, ვლადიმირ მონომახის შვილი. მამის გარდაცვალების შემდეგ 1125 წელს, მიიღო როსტოვ-სუზდალის სამთავრო. მან დააარსა მოსკოვი, 1156 წელს ააგო ხის კრემლი. ცდილობდა ნოვგოროდისა და კიევის დაუფლე ...

                                               

კარდისის საზავო ხელშეკრულება

კარდისის საზავო ხელშეკრულება – დაიდო რუსეთსა და შვედეთს შორის სოფელ კარდისში, დერპტის მახლობლად, 1661 წელს. კარდისის საზავო ხელშეკრულებამ რუსეთ-შვედეთის 1656-1658 წლების ომი ე. წ. "საუკუნო ზავით" დაასრულა. 1659-1662 წლებში რუსეთის ჯარის არაერთმა ...

                                               

კიევის ალყა (968)

კიევის ალყა პაჭანიკთა მიერ 968 წელს აღწერილია პირველად ქრონიკებში, ისტორიული დეტალების ფოლკლორში შეზავებით. ქრონიკების თანახმად მაშინ როდესაც კიევის მთავარი სვიატოსლავ I პირველი ბულგარეთის იმპერიის წინააღმდეგ კამპანიაში იყო ჩართული, ბიზანტიის იმპ ...

                                               

ლავრენტის მატიანე

ლავრენტის მატიანე - ძველი რუსული მატიანე, 1305 წლის მატიანის ნუსხა, რომელიც 1377 წელს გადაწერა ბერების ჯგუფმა ლავრენტის ხელმძღანელობით. ლავრენტის მატიანის ტექსტში გამოტოვებულია 898-922, 1263-1283 და 1288-1294 წლების ცნობები. ლავრენტის მატიანე წარ ...

                                               

მენშევიკები

მენშევიკები - რუსეთის სოციალ-დემოკრატიული მუშათა პარტიის მენშევიკთა ფრაქციის წევრი, რომელსაც ხელმძღვანელობდა იული მარტოვი. ორ ფრაქციად გაყოფა მოხდა პარტიის მეორე კონგრესზე ლონდონში 1903 წელს. რსდმპ-ს მეორე ფრაქცია იყო ბოლშევიკების ფრაქცია, ლენინი ...

                                               

მოსკოვის დიდი სამთავრო

მოსკოვის დიდი სამთავრო - ფეოდალური სახელმწიფო რუსეთში. ჩამოყალიბდა XIV საუკუნის შუა წლებში მოსკოვის სამთავროს გაძლიერების შედეგად. 1276 წლიდან მოსკოვის მთავარი იყო დანიელ ალექსანდრეს ძე. მოსკოვის დიდი სამთავროს გაძლიერება გამოიწვია მისმა მოხერხებ ...

                                               

მოსკოვის ისტორია

მოსკოვის ისტორია - რუსეთის უდიდესი ქალაქის და დედაქალაქის - რუსეთის ისტორიას აქვს მინიმუმ 874 წლის ისტორია. პირველი წერილობითი წყაროები მოსკოვის შესახებ თარიღდება 1147 წლით. მოსკოვმა მდინარე მოსკოვთან სიახლოვის გამო მნიშვნელოვანი ისტორიული როლი შ ...

                                               

მუჰაჯირობა

მუჰაჯირობა - კავკასიის მკვიდრი მოსახლეობის იძულებით გადასახლება, ძირითადად, ოსმალეთის იმპერიაში XIX საუკუნეში. ისლამურ ქვეყნებში ამ არაბული წარმომავლობის სიტყვას უფრო ზოგადი მნიშვნელობა აქვს - "გადასახლება, ემიგრაცია, გაქცევა". კავკასიაში მუჰაჯირ ...